Autor: Iwan Bondarew

Legendy starego Stanisławowa. Część 69 Pogrzebowa procesja na ul. Radzieckiej. Zdjęcie z kolekcji Romana Biłana
Historia, Rozmaitości

Legendy starego Stanisławowa. Część 69

Nietypowy pogrzeb Na pierwszy rzut oka na tym zdjęciu nie ma nic niezwykłego – dzisiejszym deptakiem idzie procesja kapłanów. W przedwojennej Polsce taki widok można było oglądać w każde święto religijne. Ale właściciel zdjęcia Roman Biłan zapewnia, że zostało ono zrobione w czasach sowieckich – w latach 1950. I faktycznie – na gmachu po lewej […]

Wizje dawnego miasta. Część 1 Wystawa przebiegała z salach Kasy Oszczędności. Pocztówka z kolekcji Wołodymyra Szulepina
Historia

Wizje dawnego miasta. Część 1

„O ileż nam odkryć cudnych szykuje oświecenia duch…” – pisał Aleksander Puszkin. I miał rację! Weźmy taką dziedzinę, jak krajoznawstwo. Z pojawieniem się Internetu prawie co miesiąc dokonywane są niewielkie odkrycia z historii Stanisławowa. Szczególnie interesujące są odkrycia starych widoków miasta, chociaż większość znalezisk pojawia się przypadkowo: ktoś natknął się na interesujący obrazek i wrzucił […]

Podróżne notatki Karola Zapa Pl. Franciszka I z pomnikiem monarchy. Pocztówka z kolekcji Zenowija Żerebeckiego
Historia

Podróżne notatki Karola Zapa

Krajoznawcy stykają się w pracy z wieloma historycznymi dokumentami. Są to stare gazety, materiały archiwalne, pocztówki oraz artykuły naukowe i monografie. Jednak najbardziej interesujące są wspomnienia świadków, zwłaszcza, gdy opisują wydarzenia z dawnych lat. Dziś przedstawię wspomnienia podróżnika, który odwiedził Stanisławów na początku lat 40. XIX w. Audytor ze zdolnościami literackimi Naszym „turystą” jest Karol […]

Legendy starego Stanisławowa. Część 68 Kino letnie „Trembita”. Zdjęcie z archiwum Zenowija Sokołowskiego
Historia

Legendy starego Stanisławowa. Część 68

Gdzie narodził się „huculski styl”? Turystom podoba się oryginalna huculska architektura. Nie tylko zabytkowe drewniane cerkiewki, ale i bardziej „nizinne” sowieckie obiekty. Wspomnijmy liczne karpackie sanatoria, hotele, restauracje, koliby, a nawet przystanki autobusowe. Wszystkie te obiekty są w tzw. „huculskim stylu”. Mają ostro załamane dachy, dynamiczne połączenie drewna i „dzikiego” kamienia i w czymś przypominają […]

Architekci naszego miasta. Część 4 Stanisławowska Kasa Chorych, 1926 r.
Historia, Zabytki

Architekci naszego miasta. Część 4

Po I wojnie światowej i krótkim okresie ZURL Stanisławów znalazł się w granicach II Rzeczypospolitej. Ten dwudziestoletni okres znacząco wzbogacił miasto w zabytki architektury. Budynki okresu międzywojennego znacznie różniły się od kamienic austriackich – tworzyło je nowe pokolenie architektów, mających własne pojęcie piękna, zastygłego w kamieniu. Fachowiec od Kas Chorych W poprzednim odcinku wspomniałem nieporozumienie, […]

Legendy starego Stanisławowa. Część 67 Pracownicy fabryki naprawy parowozów mieli trudności z higieną. Stanisław, 1955 r. Zdjęcie z archiwum Rostysława Supruna
Historia

Legendy starego Stanisławowa. Część 67

Pierwszy ludowy pomnik W czasie okupacji Niemcy wielokrotnie dokonywali masowych egzekucji Żydów na ich cmentarzu za jeziorem. Wojna zakończyła się i sowieci przeprowadzili śledztwo „okrucieństw niemieckich okupantów”. Po czym wszystko się uspokoiło. Mijały lata, ale władze nie kwapiły się uczcić to miejsce bodaj jakimś znakiem, upamiętniającym mord tysięcy ludzi. Mieszkał w Stanisławowie szewc Szymon Tabak, […]

Legendy starego Stanisławowa. Część 66 Gmach przy ul. Czornowoła 49, zdjęcie autora
Felieton, Historia

Legendy starego Stanisławowa. Część 66

Tu nie mieszkał Łukawiecki Obecna ulica Czornowoła nr 49. Na murze kamienicy widzimy tablicę pamiątkową o tym, że w latach 1940. mieszkał tu wybitny malarz Jarosław Łukawiecki (1908–1993). Ale nie jest to takie jasne. Architekt Zenowij Sokołowski wspomina, że razem z nim we Lwowie studiował młodszy syn Łukawieckiego Żdan. Przez niego poznał ojca. W 1951 […]

Architekci naszego miasta. Część 3 Filia krakowskiego Towarzystwa ubezpieczeniowego „Florianka, pocztówka z kolekcji Zenowija Żerebeckiego
Historia, Zabytki

Architekci naszego miasta. Część 3

Na początku XX wieku w Stanisławowie powstał prawdziwy boom budowlany. Chociaż bardziej ten proces można by nazwać secesyjnym renesansem. To właśnie w ciągu tych niespełna 15 lat została wzniesiona większość budowli, stanowiących niepowtarzalny urok „starej Austrii” w śródmieściu dzisiejszego miasta. Rzecz jasna, eleganckie secesyjne kamienice nie powstawały według standardowych projektów – w każdą architekt wkładał […]

Architekci naszego miasta. Część 2 Stanisławowskie więzienie „Dąbrowa” było największym obiektem w mieście, z wiedeńskiego Generalnego Archiwum Administracyjnego
Artykuły, Historia, Zabytki

Architekci naszego miasta. Część 2

Dziś, niestety, nie są znane nazwiska wszystkich budowniczych, którzy tworzyli oblicze architektoniczne Stanisławowa. A nie zachowały się też zdjęcia tych, których udało się ustalić. Jednak co nieco udało się ustalić, więc przejdźmy do architektów z końca XIX wieku. Trzech ojców więzienia „Dąbrowa” Największym obiektem w naszym mieście, który pozostawiła po sobie Austria, było… więzienie. Znajdowało […]

Legendy starego Stanisławowa. Część 65 Ul. Kisielewskiej – dawna 8 marca, fot. Iwan Bondarew
Historia

Legendy starego Stanisławowa. Część 65

Czarodziej z ul. 8 marca W okresie sowieckim ul. Kisielewskiej nosiła nazwę ul. 8 marca. W latach 1950. mieszkał tu starszy, o zwykłym wyglądzie mężczyzna, którego wszyscy w okolicy znali jako czarodzieja. Za skromną opłatą mógł rzucić urok, powróżyć, wyleczyć wszystkie choroby, a nawet – sprowadzić do grobu. Wówczas ulicę zamieszkiwały dwa klany, wrogie wobec […]

X