Łysiec, ormiańska niegdyś osada obok twierdzy Stanisławów, z wielkim trudem uzyskała status miasteczka (po łacinie „oppidum”). Miasteczka wprawdzie powiatowego. Według administracyjnego podziału za czasów stalinowskich z jednego przedwojennego „polskiego” powiatu robiono trzy sowieckie. Chodziło tu bolszewikom o powiększenie ilości „aparatczyków”, czyli ludzi „swoich”, tzw. „naszych”, na odmianę od „miestnych” – tutejszych. Powstał Łysiec milę od […]
Hitlerowski burdel dla elity
28 czerwca 1939 roku pilnujący granicy z Holandią niemieccy strażnicy dostrzegli jakąś skradającą się ku niej postać. Szybko ją ujęli. Okazała się kobietą. Przypuszczając, że mogła być szpiegiem, przekazali ją Gestapo. Nie miało trudności w wydobyciem z niej wszystkich potrzebnych wiadomości. Nazywała się Katharina Zammit, była mieszkanką Berlina i już w latach 20. prowadziła w […]
Świątynia na cześć Konstytucji 3 Maja
Kościół pw. św. Wojciecha lub Opatrzności Bożej w miejscowości Gwardyjskie (przed 1949 rokiem Felsztyn) do niedawna był jedyną świątynią wzniesioną na cześć Konstytucji 3 Maja. Przypomnijmy, że uchwalenie Konstytucji poprzedził szereg nieprawdopodobnych sytuacji i zbiegów okoliczności (potężni sąsiedzi czynili wszystko, by do tego nie dopuścić), więc wśród ludności panowało przekonanie, że nie obyło się tu […]
Gazeta Lwowska nie tylko o wojnie
Na początku okupacji niemieckiej Lwowa w 1941 roku zaczęła ukazywać się „Gazeta Lwowska”, zwana niekiedy „Lembergierką”. Jak pisano w prasie podziemnej – „polski gadzinowiec lwowski, który był „chętnie i powszechnie czytywany, gdyż nie zawierał nieustannych napaści na przeszłość polską jak niedawny „Czerwony Sztandar”, a podawał „tylko miłą uchu propagandę antysowiecką”. Redaktorami naczelnymi „Gazety”, wydawanej oficjalnie […]
Powstanie listopadowe na Podolu i Wołyniu. Część 1
Jest to pierwszy artykuł z cyklu przygotowanych we współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Winnicy z okazji 190. rocznicy zrywu patriotycznego na obecnych terenach Ukrainy. Osobiście uważam, że tematyce powstania listopadowego na terenach Ukrainy udziela się za mało uwagi, biorąc pod uwagę to, jak wybitne postacie brały w nim udział i jakie znaczenie miała ta […]
Wiosna Ludów w Stanisławowie. Część 2
Po rozpuszczeniu Gwardii Narodowej odbyła się zmiana władzy. Zwolniony został burmistrz Szczurowski i starosta okręgowy Festenburg. Tego ostatniego zamienił stryjski komisarz Neisser. Mieszczanina Bohusiewicza, który przekazał 700 złotych na mundury dla Gwardii i gorąco ją popierał, uwięziono. Jednak po paru dniach został zwolniony. Ale pomimo tych represji rewolucja w Stanisławowie trwała nadal. Na celowniku armat […]
Kościół pw. Św. Trójcy przed rujnacją. Zdjęcie ekspedycji Stefana Taranuszenki i Pawła Żołtowskiego, 1930 r.
Niezwykłe odkrycie w Satanowie
Czego nie zrujnowali janczarzy – zniszczyli komuniści W miasteczku Satanów nad Zbruczem w obw. chmielnickim robotnicy podczas rozbiórki muru podporowego wykopali całą kolekcję rzeźbionych bloków kamiennych. Były to elementy dekoracyjne kościoła pw. Św. Trójcy z XVIII wieku. Dziennikarz Kuriera Galicyjskiego przyjechał zobaczyć znalezisko na miejscu. Podobnie jak większość świątyń Satanowa, kościół pw. Św. Trójcy został […]
Legendy starego Stanisławowa. Część 41
Hryć pierwszy! Mijał trzydziesty któryś tam rok. Na stadionie Kasy Oszczędności (ob. „Ruchu”) Ukraiński Związek Sportowy zorganizował zawody kolarzy. Zawodnicy stanęli na starcie, sędzia dał sygnał i wyścig się rozpoczął. Zwycięzca wyłonił się bardzo szybko. Został nim doświadczony rowerzysta z Jamnicy Hryć Jakimeczko. I oto, gdy wymarzona meta była już blisko, stał się przykry wypadek […]
Zapomniany klasztor w Niżniowie. Część 1
Bezduszny sowiecki system totalitarny z wielkim zapałem walczył z budowlami sakralnymi: traktorami niszczono drewniane cerkwie huculskie, wysadzano w powietrze murowane kościoły i kirchy, rozbierano synagogi. Jednak z serc ludzkich nie udało się wydrzeć wiary w Boga. Całkowicie zniszczono również klasztor katolicki Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP – popularnie sióstr niepokalanek – w Niżniowie.
Polskie rezydencje w granicach I Rzeczypospolitej. Część 5
Ciąg dalszy naszej wędrówki po południowo-wschodnich terenach Ziemi Winnickiej, po których niezbyt często stąpała noga turysty nawet w okresie przed pandemią.
