Polskę południowo-wschodnią nazywaną powszechnie Małopolską Wschodnią (ukr. – Galicja Wschodnia), tworzyło przed 1939 r. terytorium trzech województw południowo-wschodnich: lwowskiego, tarnopolskiego i stanisławowskiego. Podole jest krainą rozległą. W okresie dwudziestolecia II RP należała do Polski tylko jej część zachodnia, oddzielona rzeką Zbrucz od reszty obszaru, który wskutek rozbiorów w XVIII w. straciła Rzeczpospolita na rzecz Rosji. […]
Świątynia Bogu na chwałę
Konsekracja kolegiaty pw. św. Wawrzyńca miała miejsce 28 maja 1623 roku. Konsekratorem był lwowski abp Jan Andrzej Próchnicki. W ubiegłym 2023 roku obchodzono jubileusz czterechsetlecia tego wydarzenia. To zachęciło mnie, by sięgnąć do okresu sprzed 35 lat i przywołać pewne wydarzenia, aby przekazać je pamięci potomnych. Pragnę opisać pierwsze początki ponownego otwarcia tej historycznej świątyni. […]
Sekrety dokumentów znalezionych w bibliotece. Część 1
We lwowskiej Narodowej Naukowej Bibliotece Ukrainy im. W. Stefanyka (dawne Ossolineum) w kwietniu 2024 roku znaleziono komplet dokumentów, pochodzących sprzed II wojny światowej. Stało się to odkrycie całkiem przypadkowo, mianowicie podczas przygotowania do skanowania kolejnej zszywki starych XIX-wiecznych czasopism. Lwowska biblioteka wprowadza swoje bogate zbiory do międzynarodowego systemu ALIPH, żeby były dostępne dla wykorzystania w […]
Dziedzictwo kulturowe rodu Dzieduszyckich herbu Sas we Lwowie. Część 3
Słynne Muzeum im. Dzieduszyckich (obecnie Muzeum Przyrodnicze NAN Ukrainy) przy ulicy Teatralnej 18 we Lwowie było i pozostaje teraz wspaniałym przykładem mecenatu Włodzimierza hr. Dzieduszyckiego (1825–1899) i jego następców. Już w 1873 roku unikalna prywatna kolekcja przyrodnicza Włodzimierza Dzieduszyckiego została udostępniona publiczności, zaś w 1880 roku hrabia postanowił przekazać ją miastu Lwów wraz z budynkiem […]
Gazeta Poranna latem
Sezon letni nazywany w prasie jest „ogórkowym” – mało się dzieje, ludzie – i politycy też – grzeją się na słoneczku i nie w głowie im jakieś poważne sprawy. Czym w takim razie przyciągała czytelników Gazeta Poranna w 1924 r.? Oto co ciekawsze materiały. O tej dacie dziś mało kto pamięta, a było to faktycznie […]
Jan Henryk Rosen profesorem Politechniki Lwowskiej. Część 2
14 lutego 1930 roku minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (WR i OP) RP zawiadomił Jana Henryka Rosena, że rozporządzeniem prezydenta Rzeczypospolitej Jan Henryk Rosen został mianowany profesorem nadzwyczajnym Wydziału Ogólnego Politechniki Lwowskiej. W liście do niego minister WR i OP m.in. zaznaczył: „Pan prezydent Rzeczypospolitej mianował Pana postanowieniem z dnia 14 lutego 1930 roku […]
Zagadka „masońskich znaków” w kościele w Strusowie
Wioskę, a dawniej miasteczko, Strusów koło Trembowli wielokrotnie wspominałem w swoich publikacjach w Kurierze Galicyjskim. Nie na darmo –pełna jest wspaniałych zabytków i zadziwiających historii. Między innymi Strusów był przez długi czas centrum kamieniarstwa. Produkcja lokalnych artystów, obrabiających czerwony trembowelski piaskowiec, była najróżniejsza – od elementów konstrukcji budowlanych (obramienia okien i drzwi, rynien, karniszy i […]
Osobowość kardynała Mariana Franciszka Jaworskiego (1926–2020). Część 2
Zwykły dzień arcybiskupa Mariana Jaworskiego O godzinie 12:00 arcybiskup Jaworski miał zwyczaj odmawiania wraz z pracownikami modlitwy Anioł Pański, o której specjalnym dzwonkiem powiadamiała jedna z sióstr józefitek pracujących w kuchni arcybiskupa. Wreszcie o 13:00 następował obiad. Obiad był zazwyczaj bardzo skromny składający się z dwóch dań. Kardynał najbardziej lubił gotowane ziemniaki posypane koprem. Po […]
O zabytki należy dbać niezależnie od okoliczności wojennych
z Michałem Michalskim, kierownikiem Działu Analiz i Strategii w Narodowym Instytucie Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA, oraz z Konradem Sabalem, kierownikiem Działu Komunikacji i Promocji POLONIKI, rozmawiała Anna Gordijewska. Od ilu lat na Ukrainie Instytut POLONIKA opiekuje się zabytkami i je konserwuje? Michał Michalski: Ten rok już siódmy z kolei rok działalności Instytutu POLONIKA. […]
W Satanowie zostanie ocyfrowana historyczna spuścizna Rzeczpospolitej
Miejscowość Satanów, leżąca na pograniczu obwodów tarnopolskiego i chmielnickiego słusznie szczyci się swoją spuścizną historyczną. Według statystyki Satanów liczbą unikatowych zabytków na jednostkę powierzchni przewyższa jedynie Kamieniec Podolski. Liczne wycieczki turystyczne w Satanowie nie są rzadkością. Jednak większość z nich przybywa, aby popatrzeć na „niedźwiadki”. Jest oczywiste, że Park Drapieżników „Arden” to nadzwyczaj interesująca atrakcja, […]
