W 2005 roku w intencji przyszłej kanonizacji odbyła się pielgrzymka archidiecezji lwowskiej do Kalwarii Pacławskiej. Na drodze pielgrzymowania w katedrze przemyskiej z tej okazji 12 sierpnia mszę św. sprawował bp Marian Buczek, także wieczorem w sanktuarium kalwaryjskim na inauguracji Wielkiego Odpustu, a kardynał Marian Jaworski przewodniczył 15 sierpnia głównej mszy św. z racji uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Wreszcie nadszedł dzień 23 października 2005 roku, kiedy to w Watykanie na placu św. Piotra papież Benedykt XVI w czasie mszy św. na zakończenie Roku Eucharystii oraz Synodu Biskupów kanonizował dwóch lwowskich świętych: abpa Józefa Bilczewskiego i ks. Zygmunta Gorazdowskiego. Była to pierwsza kanonizacja Benedykta XVI w czasie jego pontyfikatu. Wraz z papieżem koncelebrowało kilkuset kardynałów, biskupów i kapłanów. Byli wśród nich m.in. prymas Polski kard. Józef Glemp, kard. Franciszek Macharski, kard. Marian Jaworski, kard. Henryk Gulbinowicz, kard. Lubomir Huzar, kard. Stanisław Nagy SCJ, abp Stanisław Dziwisz, abp Henryk Hozer SAC, bp Tadeusz Rakoczy, bp Wiktor Skworc, bp Jan Śrutwa oraz Ojcowie Synodalni: abp Henryk Muszyński, bp Zbigniew Kiernikowski, bp Edward Ozorowski, bp Zygmunt Zimowski i bp Leon Mały ze Lwowa. Wśród przedstawicieli rządów była ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej Hanna Suchocka oraz przewodniczący parlamentu ukraińskiego Wołodymyr Łytwyn. W trakcie śpiewu „Alleluja” przedstawiciele diecezji i zgromadzeń zakonnych złożyli w pobliżu ołtarza relikwie nowych świętych. Relikwie abpa Józefa Bilczewskiego do ołtarza przyniósł biskup pomocniczy archidiecezji lwowskiej Marian Buczek.
W homilii mszalnej papież tak powiedział po polsku o św. Józefie Bilczewskim: „Był człowiekiem modlitwy. Msza św., Liturgia Godzin, medytacja, różaniec i inne praktyki religijne wyznaczały rytm jego dni. Szczególnie wiele czasu poświęcał adoracji eucharystycznej”. Natomiast po ukraińsku papież Benedykt XVI dodał: „Dzięki głębokiej wiedzy teologicznej, wierze i pobożności eucharystycznej Józef Bilczewski stał się wzorem dla kapłanów i świadkiem dla wszystkich wierzących”.
Tego samego dnia po zakończonych uroczystościach kardynał Marian Jaworski wydał dla zaproszonych gości uroczysty obiad, na którym gratulowano metropolicie lwowskiemu kanonizacji dwóch świętych.
Kolejnego dnia w Bazylice św. Piotra na Watykanie kardynał Marian Jaworski odprawił dla przybyłych pielgrzymów z Ukrainy i Polski dziękczynną mszę za kanonizację abpa Józefa Bilczewskiego i ks. Zygmunta Gorazdowskiego. W trakcie mszy św. wygłosił też okazyjną homilię, w której mówił o rozkwicie życia religijnego w archidiecezji lwowskiej, którą otaczał szczególną troską Sługa Boży Jan Paweł II. „Co działo się jeszcze niewiele lat temu, kiedy niewielka garstka księży została na terenie metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego, która przecież miała swoją bogatą tradycję ponad 630 lat istnienia. Kiedy Bóg dał mi tę łaskę i mogłem powrócić do archidiecezji, pracowało w niej tylko 11 kapłanów i tylko kilka kościołów było czynnych. I po ludzku wydawało się, że wszystko zbliża się ku końcowi. Śp. o. biskup Rafał Kiernicki, chowając jednego z księży powiedział: czy jeszcze będzie ktoś z kapłanów, który mnie pochowa? Wszystko wydawało się po ludzku można powiedzieć, przyłożone ciężkim kamieniem grobowym, z którego wydawało się, że już nie może powstać życie. I wbrew wszelkiemu ludzkiemu myśleniu stajemy w obliczu cudownego zmartwychwstania Chrystusa w swoim Kościele”.
W dalszej części homilii kardynał wyznawał, że przez wszystkie te lata trwała ciągła odbudowa struktur Kościoła katolickiego na Ukrainie, aby teraz stać się świadkiem „wyjątkowego wydarzenia, które świadczy, że w tej archidiecezji są owoce świętości heroicznej”. Po zakończeniu mszy św. celebransi i pielgrzymi udali się do Grot Watykańskich, aby modlić się przy grobie papieża Polaka. Tego jeszcze dnia kardynał Jaworski wraz z pielgrzymami z archidiecezji lwowskiej wzięli udział w audiencji generalnej papieża Benedykta XVI w Auli Pawła VI.
Po powrocie do archidiecezji lwowskiej kardynał Marian Jaworski wraz z kapłanami archidiecezji lwowskiej wysłał list do papieża Benedykta XVI z podziękowaniem za dar kanonizacji lwowskich błogosławionych, w którym zaznaczał, że „kanonizacja abpa Józefa Bilczewskiego i kapłana Zygmunta Gorazdowskiego jest dla wszystkich wiernych naszej archidiecezji lwowskiej i Kościoła katolickiego na Ukrainie nieopisanym źródłem radości i otuchy”.
Centralne uroczystości dziękczynne we lwowskiej bazylice metropolitalnej odbyły się 10 listopada 2005 roku. Mszy św. dziękczynnej przewodniczył kardynał Franciszek Macharski z Krakowa. Wraz z emerytowanym metropolitą krakowskim liturgię koncelebrowali biskupi rzymskokatoliccy z Ukrainy i Polski oraz nuncjusz apostolski na Ukrainie abp Ivan Jurkowič. Homilię wygłosił gospodarz miejsca kardynał Marian Jaworski.
W kazaniu metropolita lwowski przypomniał doświadczenia, przez jakie musiał przejść Kościół lwowski w czasie II wojny światowej i po niej: ucisk, ubóstwo, więzienia, łagry i prześladowania. Przykładem takiego świadectwa był abp Bolesław Twardowski, którego wyrzucono z jego rezydencji we Lwowie, arcybiskup-wygnaniec Eugeniusz Baziak, długoletni stróż lwowskiej katedry o. Rafał Kiernicki, biskup Jan Cieński, który był proboszczem w Złoczowie, o. Serafin Kaszuba, apostoł ziemi lwowskiej i wołyńskiej i wielu innych. Natomiast dziękując za kanonizację obu świętych kapłanów lwowskich, kaznodzieja podkreślił, że „Bóg chciał ukazać w nich wzory świętości i powiedzieć: oto są owoce waszego Kościoła”. W czasie mszy św. odczytano list sekretarza stanu Stolicy Apostolskiej kard. Angelo Sodano, informujący, że w tym samym czasie Benedykt XVI jednoczy się duchowo we wspólnym dziękczynieniu i radości oraz poleca opiece nowych świętych życie i działalność Kościoła lokalnego obrządku łacińskiego na Ukrainie.
W prasie dziennikarze podkreślali brak obecności na liturgii przedstawicieli władz państwowych oraz hierarchii greckokatolickiej, przybyło jedynie dwóch kapłanów z greckokatolickiej diecezji stanisławowskiej. Na zakończenie liturgii w katedrze lwowskiej poświęcono i otwarto wystawę fotograficzną pt. „Ojciec Święty Jan Paweł II we Lwowie 25–27 czerwca 2001 roku. Z wdzięcznością za kanonizację”.
Centralne uroczystości ku czci św. Stanisława w Krakowie 14 maja 2006 roku zostały poświęcone również dziękczynieniu za kanonizację abpa Józefa Bilczewskiego. Uroczystej mszy św. przewodniczył kardynał Marian Jaworski, a homilię o św. Józefie Bilczewskim wygłosił prymas Polski kardynał Józef Glemp.
Uroczystości dziękczynne za kanonizację odbyły się 21 października 2006 roku na rynku w Wilamowicach, skąd pochodził abp Józef Bilczewski. Mszy św. dziękczynnej przewodniczył kardynał Marian Jaworski, obszerną homilię wygłosił bp Adam Śmigielski SDB. Wreszcie na zakończenie drugiej wizyty ad limina 27 września 2007 roku kardynał Marian Jaworski wraz z biskupami z Ukrainy w kaplicy Matki Bożej Częstochowskiej, która znajduje się w podziemiach bazyliki św. Piotra na Watykanie, poświęcił mozaikę ku czci św. Józefa Bilczewskiego. Uzasadnienie dla niniejszej czynności tak podawał bp Marian Buczek: „Abp Józef Bilczewski był wielkim czcicielem Matki Bożej Częstochowskiej. Po kradzieży koron w Częstochowie arcybiskup Bilczewski, jako metropolita Lwowa uprosił u papieża Piusa X korony dla obrazu Jasnogórskiego. Konsekwencją tego był zakaz władz carskich na uczestnictwo w koronacji obrazu”.
Kardynał Marian Jaworski osobiście przekazał relikwie św. Józefa Bilczewskiego do wielu kościołów. Tak w archidiecezji lwowskiej 1 lutego 2007 roku złożył relikwie w kościele Matki Bożej Gromnicznej, gdzie w lipcu każdego roku odprawiano specjalne nabożeństwo ku czci tego świętego oraz oddawano cześć relikwiom nowego świętego. Był to w archidiecezji lwowskiej drugi po katedrze kościół, gdzie znajdowały relikwie tego świętego. Wybór miejsca przechowywania relikwii motywowano tym, że po śmierci ciało abpa Bilczewskiego spoczywało przez pewien czas w kościele Matki Bożej Gromnicznej, gdzie tysiące mieszkańców Lwowa oddało szacunek zmarłemu pasterzowi.
W Polsce relikwie św. Józefa Bilczewskiego znajdują się w kościele w Wadowicach, Brzeszczu, Oleszycach i Porąbce. Kardynał Marian Jaworski przez wszystkie lata urzędowania we Lwowie przy każdej nadarzającej się okazji udawał się na Cmentarz Janowski i modlił się przy grobie swojego poprzednika, a 2 listopada każdego roku była tu sprawowana msza św., dając przykład zaufania wstawiennictwu św. Józefa Bilczewskiego, który potrafił rozwiązywać trudne sprawy w archidiecezji lwowskiej.
Św. Józef Bilczewski został ogłoszony patronem Wilamowic, zaś w mieście tym na rynku znajduje się jego pomnik, poświęcony 18 czerwca 2016 roku przez kardynała Kazimierza Nycza z udziałem kardynała Mariana Jaworskiego i biskupa Romana Pindla. Również miejscowy kościół pw. Przenajświętszej Trójcy od 23 października 2012 roku dekretem bpa Tadeusza Rakoczego został podniesiony do rangi sanktuarium św. Józefa Bilczewskiego. W mieście też od 20 września 2011 roku działa przedszkole-ochronka im. św. Józefa Bilczewskiego. W 2006 roku powstał też film dokumentalny pt. „Arcybiskup Józef Bilczewski”, autorstwa Krzysztofa Żurowskiego.
Na Jasnej Górze w wieczerniku 11 października 2005 roku kardynał poświęcił wizerunek lwowskiego świętego, 23 października 2010 roku w Wadowicach na gmachu liceum, gdzie uczył się Józef Bilczewski, kardynał Jaworski poświęcił pamiątkową tablicę. Tablica pamiątkowa św. Józefowi Bilczewskiemu znajduje się też w czeskim Chozeniu.
Konferencja Episkopatu Polski z okazji 150. rocznicy urodzin św. Józefa Bilczewskiego 23 czerwca 2009 roku opublikowała list pasterski pt. „Świadek miłości ofiarnej”. We Lwowie – Brzuchowicach od 23 października 2009 roku działa dla osób świeckich Instytut Teologiczny im. św. Józefa Bilczewskiego. Od 2013 roku w Bestwienie działa jego imienia ośrodek dla niepełnosprawnych, prowadzony przez Stowarzyszenie „Razem”.
Senat Rzeczypospolite Polskiej 29 kwietnia 2010 roku podjął uchwałę składającą św. Józefowi Bilczewskiemu hołd i wyrazy wdzięczności. Należy przy tym zauważyć, że za życia również był on odznaczany wysokimi nagrodami: Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922), Krzyż Walecznych – dwukrotnie (1922).
Od 19 kwietnia 2011 roku relikwie św. Józefa Bilczewskiego spoczywają we lwowskiej katedrze, dokąd zostały przeniesione z Cmentarza Janowskiego we Lwowie.
Proces beatyfikacyjny i kanonizacyjny ks. Zygmunta Gorazdowskiego
Niemal równocześnie wraz z procesem abpa Józefa Bilczewskiego trwał proces beatyfikacyjny i kanonizacyjny kapłana archidiecezji lwowskiej ks. Zygmunta Gorazdowskiego, założyciela Zgromadzenia sióstr józefitek. Jak i w poprzednim procesie największe zasługi położył metropolita lwowski kardynał Marian Jaworski, który w liście pasterskim z 2 czerwca 2001 roku tak pisał: „Całe jego życie charakteryzowało się oddaniem charytatywnej działalności. Jako człowiek głębokiej modlitwy, nadzwyczaj wrażliwy na ludzkie cierpienie ks. Gorazdowski na przestrzeni wielu lat pracował jako sekretarz Instytutu Biednych Chrześcijan. Mając dostęp do statystyk wykazów mieszkańców Lwowa, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji ekonomicznej, śpieszył im z pomocą, sprzyjając lub finansując szereg projektów chrześcijańskiego miłosierdzia”.
Początek procesu beatyfikacyjnego ks. Zygmunta Gorazdowskiego przypadł na 3 października 1987 roku, kiedy to na XV Kapitule generalnej Zgromadzenia Sióstr św. Józefa podjęto postulat wszczęcia urzędowych starań zmierzających do beatyfikacji ks. Gorazdowskiego. Po roku przełożona generalna Stefania Jaworska za zgodą bpa Mariana Jaworskiego i zgodą swej rady mianowała s. Dolores Siutę postulatorem beatyfikacyjnym ks. Zygmunta Gorazdowskiego. Zgoda na rozpoczęcie procesu została wydana 5 października 1988 roku przez Konferencję Episkopatu Polski.
Uroczyste otwarcie procesu beatyfikacyjnego miało miejsce 29 czerwca 1989 roku w konkatedrze w Lubaczowie pod przewodnictwem bpa Mariana Jaworskiego. W tym też dniu w konkatedrze w Lubaczowie została poświęcona płaskorzeźba ks. Zygmunta Gorazdowskiego. Po niespełna czterech latach we lwowskiej katedrze 9 stycznia 1993 roku abp Marian Jaworski przewodniczył mszy św. na zakończenie procesu beatyfikacyjnego na szczeblu diecezjalnym Sługi Bożego ks. Zygmunta Gorazdowskiego, a w Rzymie 20 kwietnia 1993 roku odbyło się urzędowe otwarcie procesu dotyczącego jego heroiczności życia i cnót. Jeszcze w tym roku Kongregacja do Spraw Kanonizacyjnych wydała dekret, stwierdzający prawidłowy przebieg procesu na poziomie diecezjalnym.
Na temat zakończenia procesu beatyfikacyjnego na szczeblu diecezjalnym tak pisała s. Dolores Siuta w publikacji „Apostoł Bożego Miłosierdzia św. ks. Zygmunt Gorazdowski (1845–1920). Biografia. Duchowa sylwetka. Droga do chwały ołtarzy”: „Wciąż jeszcze panująca wówczas niełatwa sytuacja polityczna na terenie Ukrainy, a więc i Lwowa wymagała zachowania dużych środków ostrożności. Jednak na uroczystość tę przybyło 34 sióstr św. Józefa z ówczesną przełożoną generalną Eugenią Świątkowską”.
Uroczysta promulgacja przez papieża Jana Pawła II dekretu o heroiczności życia i cnót miała miejsce 20 grudnia 1999 roku, a 25 lutego 2000 roku Kongregacja dla Spraw Kanonizacyjnych wydała dekret stwierdzający poprawność przeprowadzonego na poziomie diecezjalnym procesu prowadzącego do uznania za cud nadzwyczajnego uzdrowienia Zdzisława Raduchowskiego.
W końcowych słowach dekretu o heroiczności życia i cnót ks. Zygmunta Gorazdowskiego sporządzonego dla papieża Jana Pawła II zapisano następujące słowa: „Sława świętości, jaka wyraźnie jaśniała za jego życia, przetrwała kolejne lata po jego śmierci; z tego też względu arcybiskup lwowski obrządku łacińskiego wszczął proces beatyfikacyjny i kanonizacyjny, który w diecezji został przeprowadzony w latach 1989–1993. Jego ważność została przez Kongregację dla Spraw Świętych zatwierdzona i ogłoszona dekretem z dnia 23 listopada 1993 roku. Po sporządzeniu Positio zgodnie z przepisanymi normami, została poddana dyskusji sprawa: czy Sługa Boży praktykował cnoty w stopniu heroicznym?
Dnia 8 czerwca 1999 roku na Kongresie Teologów zapadła w tej sprawie ocena pozytywna. Następnie na sesji zwyczajnej odbytej 15 listopada tegoż roku kardynałowie i biskupi po przedstawieniu sprawy przez Ponensa – jego eminencję księdza kardynała Kazimierza Szokę, uznali, że kapłan Zygmunt Gorazdowski, praktykował w stopniu heroicznym cnoty teologalne, kardynalne i z nimi złączone.
Następnie została sporządzona o tym dokładna relacja dla Ojca Świętego, podpisana przez kardynała prefekta. Jego Świątobliwość przyjął wota Kongregacji dla Spraw Świętych, uznał je za ważne i polecił, by wydać dekret o heroiczności cnót tego Sługi Bożego.
„Kiedy powyższe zalecenie zostało wykonane, zgodnie z przepisami, w dniu dzisiejszym w obecności niżej podpisanego prefekta, kardynała Ponensa sprawy i mnie, biskupa sekretarza Kongregacji oraz innych powołanych według zwyczaju i w ich obecności, Ojciec Święty uroczyście ogłosił: Istnieje w tym przypadku pewność o stopniu heroicznym cnót teologalnych wiary, nadziei i miłości tak Boga jak i bliźniego, a także cnót kardynalnych roztropności, sprawiedliwości, umiarkowania i męstwa, i cnót z nimi złączonych u Sługi Bożego Zygmunta Gorazdowskiego, kapłana archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego, założyciela Zgromadzenia Sióstr św. Józefa”.
Marian Skowyra
Tekst ukazał się w nr 6 (466), 28 marca – 14 kwietnia 2024
