Odessa, nazywana „Perłą Morza Czarnego” czy też „Południową Palmirą”, to nie tylko piękna architektura, klimaty żydowskie i język rosyjski w tym mieście. Z młodymi pasjonatami Pawłem Majstrenką i Katarzyną Antonenko, tworzącymi filmy animowane i dokumentalne przedstawiające mało znane karty z przeszłości południa Ukrainy i zapomniane postacie historyczne, rozmawiał Konstanty Czawaga. Jak i kiedy powstało środowisko […]
Spadek szlachciców Tołkaczów, lipowa aleja i wolontariusze
Około 15 km od Jarmoliniec w Chmielnickiem leży niewielka wioska Sosnówka (dawniej Kujawa). Dojazd do niej nie jest trudny – drogi tu dobre, chociaż ostatnie 2-3 km przyjdzie się pokonać po autentycznym bruku, naprawianym po raz ostatni chyba za przysłowiowego „króla Ćwieczka”. A jednak trud się opłaci ze względu na główny rodzynek miejscowości – Kujawski […]
Seria pocztówek pana Königa
Historia powstania tego artykułu zaczęła się od jednego błędu krajoznawczego. Chyba nawet nie błędu, a nieścisłości. W swej książce „Szkice starego Stanisławowa” Mychajło Hołowatyj napisał: „1899 rok. Po raz pierwszy w historii miasta ukazuje się komplet pocztówek z widokami miasta, liczący 34 wątki. Prasa w czerwcu z zachwytem pisze, że Stanisławów pod tym względem staje […]
Hitlerowska fabryka fałszywych banknotów
Przemawiając we wrześniu 1939 r., już po wypowiedzeniu Niemcom wojny przez Anglię i Francję, do nazistowskich pilotów, Hermann Göring, dowódca niemieckiego lotnictwa wojskowego, powiedział, że będzie się nazywał Meier, jeżeli nad Niemcami pojawi się chociaż jeden wrogi samolot (Meier to w języku potocznym tyle, co wieśniak, chłop, kmiotek). Ulotki zamiast bomb Cóż, marszałek Rzeszy (Hitler […]
Zapomniany cmentarz
12 kilometrów od Sambora na tzw. „cesarskiej drodze” Sambor-Mościska leży wieś Wola Baraniecka. Dawniej wieś dziedziczyli hrabiowie Cherczowscy, a później należała do Józefa Wienieckiego. Według źródeł historycznych została założona w 1462 roku. Od dawna była to wieś wielonarodowa: mieszkali tam Polacy, Ukraińcy, Żydzi, Niemcy. Pod koniec XIX wieku po parcelacji gruntów dworskich ziemię wykupili mieszkańcy […]
Legendy starego Stanisławowa. Część 39
Cięty ołówek W latach 20. ubiegłego wieku w stanisławowskim gimnazjum ukraińskim rysunku wykładał ukraiński malarz Osyp Sorochtej. Dyrektorem był wówczas Mykoła Sabat – człowiek ostry, apodyktyczny, którego bali się i uczniowie, i profesorowie. Sorochtej, jak większość artystów, często spóźniał się na zajęcia. Pewnego razu dyrektor udzielił mu porządnej reprymendy za kolejne spóźnienie. Obrażony malarz narysował […]
Co wiosną piszczy?
Czym przyciągała uwagę popularna w okresie międzywojennym „Gazeta Poranna i Wieczorna” – jedyne pismo wydawane dwukrotnie w ciągu dnia. Materiały dotyczą głównie aktualnych wydarzeń politycznych na świecie oraz życia codziennego mieszkańców. Na przełomie lutego – marca 1921 roku tematem, który przykuwał uwagę mieszkańców Polski, była kwestia Śląska. Jej poświęcano zazwyczaj pierwsze strony prasy. Tak też […]
Średniowieczne szlaki handlowe
Europa handlowała od wieków. Złoto, futra, korale, szkło, bursztyn, metale i sól wozili kupcy w różne strony. Główne szlaki handlowe w Europie istniały jeszcze w okresie brązu (2–3 wiek p.n.e.). Był to okres powstania handlu pomiędzy poszczególnymi regionami i okres powstania wielkich szlaków: solnych, bursztynowych, ołowianych, jedwabnych itd. W okresie Tacyta i Ptolemeusza wewnątrz Europy […]
Najbardziej romantyczny młyn nad Zbruczem
W miejscowości Kałaharówka w rej. husiatyńskim obw. tarnopolskiego zachował się stary młyn. O jego istnieniu w tym miejscu świadczą dokumenty z XVIII wieku. Na dokładnych mapach wojskowych Galicji z tego okresu wydanych pod redakcja Friedricha von Miega ten obiekt jest już oznaczony. Kiedy młyn stanął w tym miejscu, nie wiadomo, ale na zdjęciach z roku […]
Belgowie w Galicji
Ze swych kolejnych podróży po Galicji Marian Baranowski przywiózł interesujące zdjęcia kwatery żołnierzy belgijskiego dywizjonu samochodów pancernych, walczącego w latach I wojny światowej na froncie galicyjskim. Oto opowieść skąd się tutaj wzięli… 1 sierpnia 1914 roku wybuchła I wojna światowa, a już 4 sierpnia wojska niemieckie weszły na tereny Belgii i zajęły ją w całości […]
