W jesienny październikowy dzień w obszernych salach Muzeum Narodowego im. Andreja Szeptyckiego odbyła się piękna uroczystość – wręczenie nagród XII edycji Konkursu „Indeks imienia Mariusza Kazany”. Konkursowi towarzyszyła monumentalna wystawa grafiki polskich i ukraińskich artystów, umieszczona w dwóch dużych salach muzealnych. Pomimo trwającej wojny, agresji Rosji, alarmów, a nawet jesiennego deszczu za oknami, na wystawie w Muzeum było bardzo ciepło, miło, serdecznie i uroczyście. Spotkali się ludzie zainteresowani sztuką, pięknem, w większości młodzi – studenci i absolwenci Lwowskiej Akademii Sztuki. Na sali byli też goście z Polski, dyrektorowie i pracownicy Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki z Krakowa, warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. Na uroczystość wręczenia corocznych nagród „Indeksu imienia Mariusza Kazany” przybyła Barbara Kazana, założycielka Fundacji imienia Mariusza Kazany, konsul generalny RP we Lwowie Marek Radziwon z małżonką, pracownicy Konsulatu Generalnego RP we Lwowie, lwowscy historycy sztuki, muzealnicy, miłośnicy sztuki, zwłaszcza grafiki.
W pierwszej sali umieszczono wystawę, która opowiada o działalności Fundacji imienia Mariusza Kazany za ostatnie piętnaście lat, od czasu jej powstania 29 września 2010 roku. Obecni mogli zapoznać się z wyborem plakatów z lat 2010–2025 towarzyszących realizacji różnorodnych projektów artystycznych Fundacji w Polsce i za granicą. Mariusz Kazana był dyrektorem Protokołu Dyplomatycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, dyplomatą i miłośnikiem sztuki, autorem wielu projektów promujących polską kulturę i sztukę, uważał, że sztuka jest ważnym elementem wspierającym dyplomację. Szczególnie bliską jego sercu była grafika. Był on inicjatorem wystaw dzieł sztuki polskich autorów w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, gdzie polskich artystów witano bardzo serdecznie. Właśnie takim miejscem, gdzie polscy artyści i ich dzieła mogli spotykać przedstawicieli korpusu dyplomatycznego stała się „Galeria u Dyplomatów”, której inicjatorem był Mariusz Kazana. W 2009 roku zorganizował w tej galerii ekspozycję „IMPRINT Kolekcja grafiki Współczesnej”, na której przedstawiono pięćdziesiąt prac artystów z całego świata. Śp. Mariusz Kazana zginął tragicznie w katastrofie lotniczej samolotu prezydenckiego pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 roku, kiedy razem z prezydentem RP Lechem Kaczyńskim zginęło około 92 osoby, elita polskiego życia politycznego. Już pięć miesięcy po tym tragicznym wydarzeniu Barbara Kazana wraz z córką i grupą przyjaciół podjęli inicjatywę założenia Fundacji jego imienia. Fundacja postawiła przed sobą zadanie nie tylko uwiecznić imię Mariusza Kazany i innych ofiar katastrofy, lecz rozwijać jego projekty, których nie zdążył zrealizować, zaś jego pasja, jego zaangażowanie na rzecz kultury i sztuki polskiej, stały się główną inspiracją dla Fundacji. Misją Fundacji jest też budowanie pozytywnego wizerunku Polski poprzez popularyzację polskiej kultury i sztuki w kraju i za granicą. Fundacja została objęta honorowym patronatem ministra Spraw Zagranicznych. W 2012 roku podczas wystawy organizowanej we Lwowie powstała wspólna idea Barbary Kazany i konsula generalnego RP we Lwowie o organizacji we Lwowie konkursów „Indeks im. Mariusza Kazany” wśród studentów i absolwentów lwowskiej Akademii Sztuki dla promowania młodych utalentowanych lwowskich grafików, rozwijania polsko-ukraińskiej współpracy twórczej. Idea była podtrzymana przez kierownictwo, profesorów i katedrę grafiki uczelni lwowskiej i od tego czasu organizowano już dwanaście konkursów. Coroczny zwycięzca konkursu poza nagrodą finansową, ufundowaną przez Konsulat Generalny RP we Lwowie, otrzymuje też zaproszenie na staż w Polsce, organizowany przez jedną z uczelni uczestniczących w projekcie, mianowicie na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Warszawie lub we Wrocławiu. Pierwszą laureatką konkursu w 2012 roku została Oksana Jorysz. W swojej już dwunastoletniej historii wystawy odbywały się w Galerii Gary Boumana, Muzeum Historycznym miasta Lwowa, i już od lat w Muzeum Narodowym im. Andrija Szeptyckiego. Od pierwszej edycji konkurs „Indeks imienia Mariusza Kazany” zajął swoje miejsce w kulturalnym i artystycznym życiu Lwowa, stał się znaczącym wydarzeniem we wspólnych polsko-ukraińskich projektach kulturalnych, we współpracy lwowskiej Akademii Sztuk Pięknych z Akademiami Sztuk Pięknych w Polsce. Do udziału w pracach jury corocznych konkursów zostali zaproszeni znani profesorowie z Polski i Ukrainy.
Wszystkich zebranych na wystawie serdecznie przywitała wicedyrektorka Narodowego Muzeum im. Andrija Szeptyckiego. Następnie Marek Radziwon, konsul generalny RP we Lwowie, podkreślił znaczenie konkursów „Indeks imienia Mariusza Kazany” i ten fakt, że u początków tego konkursu stał też konsulat lwowski. Następnie konsul generalny podkreślił, że Fundacja imienia Mariusza Kazany aktywnie działa nie tylko w Ukrainie, ale i w wielu innych krajach świata. W ciągu piętnastu lat działalności Fundacja we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych i licznymi ośrodkami graficznymi w Polsce uczestniczyła w realizacji kilkudziesięciu różnorodnych projektów artystycznych m.in. w Chinach, Belgii, Libanie, Irlandii, Czechach, Słowacji, Brazylii, Bułgarii, Serbii, Stanach Zjednoczonych. Fundacja również kontynuuje działalność wystawienniczą w „Galerii u Dyplomatów”, prezentując twórczość polskich artystów grafików. Ale współpraca polsko-ukraińska ma w działalności Fundacji znaczenie szczególne.
W 2025 roku do konkursu zgłosiło się kilkudziesięciu ukraińskich studentów i absolwentów lwowskiej Akademii Sztuki. W tym roku zwyciężyła Julia Jewtuch, absolwentka Akademii z roku 2021. Drugie miejsce wygrała Margaryta Skydan, studentka IV roku Akademii, zaś trzecie miejsce – Anastasja Stasjuk, studentka III roku. Marek Radziwon wręczył dziewczynom zasłużone nagrody, serdecznie wszystkie trzy pozdrowił. Pod gorące oklaski obecnych piękne bukiety kwiatów od konsula generalnego dostały: Barbara Kazana i wszystkie trzy zwyciężczynie konkursu.
Konsul generalny również podkreślił, że obecnie w Ukrainie działa wiele polskich firm i instytucji finansowych. Ich działalność jest bardzo pożyteczną i potrzebną w zaistniałej sytuacji. Lecz współpraca w sferze kulturalnej, artystycznej jest jeszcze bardziej znacząca i na znacznie dłuższą perspektywę. Ten kapitał duchowy jest ważniejszy nawet od finansów, i ten kapitał będzie procentował w dłuższej perspektywie. Serdeczne słowa podziękowania dla wszystkich obecnych, pracowników konsulatu, członków jury, profesorów i studentów Akademii Sztuki wyraziła Barbara Kazana. Wieloletnia współpraca w ramach konkursu „Indeks imienia Mariusza Kazany” przerodziła się w polsko-ukraiński projekt kulturalny, który poza wystawą konkursową obejmuje również prezentację dokonań wybitnych polskich i grafików.
Podczas tegorocznej XII edycji Konkursu w Muzeum Narodowym we Lwowie polska strona przedstawiła wystawę Anny Trojanowskiej „Hic sunt leones” („Tutaj są lwy”) oraz ekspozycje „Wrocławska szkoła grafiki” Katedry Grafiki Artystycznej ASP im Eugeniusza Gepperta i wystawę „Migracja myśli” Marii Savko. Młoda ukraińska artystka Maria Savko była laureatką VIII edycji Konkursu „Indeks imienia Mariusza Kazany”, zaś obecnie przedstawia już wspaniałą wystawę indywidualną. Jest ona też tegoroczną stypendystką programu ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Gaude Polonia”.
Anna Trojanowska urodziła się we Wrocławiu, ukończyła studia na Wydziale Grafiki ASP w rodzinnym mieście pod kierownictwem profesora Pawła Frąckiewicza. Pracuje na macierzystej uczelni. Obecnie jest już profesorem, doktorem habilitowanym, od 2015 roku prowadzi autorską Pracownię Projektowania Interfejsu Graficznego w Katedrze Projektowania Graficznego. Jak podaje przewodnik po wystawie, Anna Trojanowska „dzieli swoje zainteresowania artystyczne pomiędzy nowe media (animacje projektowanie interfejsu graficznego i szeroko pojętą grafikę ekranową) a grafikę artystyczną. Najważniejsze miejsce w jej twórczości zajmuje praca we własnym warsztacie litograficznym, gdzie od 11 lat wykonuje grafiki przy użyciu tylko jednej płyty marmuru z Carrary. Tajnikami swojego warsztatu dzieli się na stronie litografia.pl, która powstała w ramach I edycji stypendium „Młoda Polska” w 2004 roku i funkcjonuje do dziś. Jej działalność została doceniona zarówno na uczelni, jak i przez ministerstwo (nagroda ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za działalność artystyczną)”. Anna Trojanowska prezentowała swoją twórczość na licznych wystawach w Polsce i za granicą. Za swoje litografie została uhonorowana 79 nagrodami w kraju i na świecie. Wszyscy lwowscy miłośnicy sztuki, zwłaszcza grafiki artystycznej, mają możliwość obejrzeć te niezwykle ciekawe wystawy w Muzeum Narodowym im. Andreja Szeptyckiego.
Jurij Smirnow
