W grudniu 2024 roku we Lwowie uroczyście obchodzono 50-lecie urodzin śp. Wasyla Slipaka, Bohatera Ukrainy, wybitnego śpiewaka operowego, solisty Narodowej Opery Francuskiej. Wasyl Slipak nie dożył do swego jubileuszu – zginął 29 czerwca 2016 roku pod Donieckiem w walce z okupantem rosyjskim. Prezydent Ukrainy Petro Poroszenko pośmiertnie odznaczył go tytułem Bohatera Ukrainy. Wasyl Slipak będąc 19 lat solistą Narodowej Opery Francuskiej w Paryżu, w 2015 roku zgłosił się jako ochotnik do Zbrojnych Sił Ukrainy i brał udział w walkach z okupantem rosyjskim na Donbasie (pseudonim „Mif”), był odznaczony orderem „Za Odwagę”.
Wasyl Slipak urodził się 20 grudnia 1974 roku we Lwowie. Jako śpiewak pobierał naukę i osiągnął uznanie we lwowskiej Narodowej Akademickiej Kapeli Męskiej „Dudaryk”. Właśnie tam zwrócono uwagę na jego unikatowe umiejętności muzyczne. Dalszą naukę śpiewu pobierał w konserwatorium lwowskim. Miał dobrych pedagogów, którzy ocenili jego głos i pomogli mu w rozwoju. Po ukończeniu konserwatorium z sukcesem wystąpił w kilku konkursach międzynarodowych, między innymi na festiwalu muzyki operowej w Seget (Węgry) i w konkursie Armel we Francji, w konkursie w Clermont-Ferrani we Francji i in. Na jego unikatowy głos (kontratenor, ale śpiewał też partie barytonowe) zwrócono uwagę w Paryżu i w 1997 roku został zaproszony do Narodowej Opery Francuskiej. Jako solista zasłynął występami w operach kompozytorów francuskich, również opanował bogaty repertuar klasyczny. W jego repertuarze były opery: „Carmen” G. Bizeta, „Aida”, „Rigoletto”, „Makbet”, „Don Carlos” G. Verdiego, „Faust” C. Gounoda, „Cyrulik sewilski” G. Rossiniego, „Opowieści Hoffmana” J. Offenbacha, „Cyganeria” G. Pucciniego, „Czarodziejski Flet”, „Don Juan”, „Wesele Figara” W. A. Mozarta i wiele innych. Prowadził aktywną działalność koncertową, brał udział w międzynarodowych festiwalach muzycznych i występach gościnnych w różnych krajach europejskich, również w Ukrainie. Z początkiem Rewolucji Godności (2014 rok) uczestniczy w Paryżu w akcjach solidarności z Majdanem. Podczas rosyjskiej agresji na Donbasie organizował pomoc dla Ukrainy, działał jako wolontariusz. W maju-czerwcu 2015 roku walczył z okupantem na froncie pod Donieckiem. Po raz drugi brał udział w walkach we wrześniu – październiku 2015 roku. W czerwcu 2016 roku znów na froncie. 29 czerwca tegoż roku zginął od kuli rosyjskiego snajpera. Został pochowany we Lwowie na memoriale wojskowym Cmentarza Łyczakowskiego, wśród pobratymców, bohaterów walk o niepodległość Ukrainy.
W grudniu 2024 roku ku pamięci Bohatera Ukrainy śp. Wasyla Slipaka i z okazji 50-lecia jego urodzin lwowskie Muzeum Historyczne zorganizowało wystawę poświęconą wybitnemu artyście i patriocie. W zbiorach Muzeum Historycznego znajduje się zbiór osobistych rzeczy i nagród państwowych Wasyla Slipaka, które do Muzeum przekazała rodzina artysty, mianowicie jego ojciec, matka i brat.
Pomysłodawcą, organizatorem i kuratorem wystawy jest Olga Rudenko, naukowiec, pracownik tegoż Muzeum. Spotkaliśmy się na sali wystawowej, wśród licznych osobistych rzeczy Wasyla Slipaka, jego portretów, nagród państwowych, kostiumów scenicznych. Olga Rudenko opowiadała o organizacji wystawy, w której brało udział wielu pracowników różnych działów Muzeum Historycznego, spotkaniach z jego rodzicami i bratem, o gościach, którzy przyszli na otwarcie wystawy. Między innymi kuratorka wystawy powiedziała:
– Wystawę poświęciliśmy 50-leciu urodzin Wasyla Slipaka, lwowianina, wybitnego artysty operowego, woluntariusza, ochotnika, Bohatera Ukrainy, kawalera orderu „Za Odwagę”. Na wystawie przedstawiono ponad 70 oryginalnych pamiątek – są to osobiste rzeczy, nagrody, portrety Wasyla Slipaka. Wszystkie pochodzą ze zbiorów lwowskiego Muzeum Historycznego, wszystkie do muzeum przekazał jego brat Orest Slipak, który przekazał też archiwum śpiewaka-patrioty. Razem w Muzeum Historycznym znajduje się ponad 300 pamiątek związanych z Wasylem Slipakiem. Na wystawie została ukazana tylko niewielka ich część, lecz oglądając je, można zrozumieć i podziwiać drogę życiową artysty, od dzieciństwa, kapeli „Dudaryk” we Lwowie do Narodowej Opery Francuskiej w Paryżu i walki z okupantem rosyjskim na Donbasie. Wśród wystawionych rzeczy są jego listy, nuty, osobiste dokumenty, odznaczenia, nagrody państwowe (również ordery i odznaczenia Bohatera Ukrainy). Dużo zdjęć z dzieciństwa i występów scenicznych, afisze spektakli operowych i koncertowych. Obok – jego kask, amunicja wojskowy, portrety. Na otwarcie wystawy przyszło dużo ludzi, sala wystawowa nie mogła pomieścić wszystkich chętnych. Wśród obecnych był Ołeg Sozański, kierownik międzynarodowego konkursu młodych wokalistów im. Wasyla Slipaka we Lwowie. Konkurs zorganizowała filharmonia lwowska i odbywa się on co dwa lata. Dotąd odbyło się cztery konkursy. Do udziału w każdym z nich zgłaszało się do 70 osób. Do Lwowa na konkurs przyjeżdżali młodzi wykonawcy nawet z USA i Chin. Podczas konkursów w filharmonii lwowskiej dwa razy została zorganizowana wystawa poświęcona Wasylowi Slipakowi, były jednak znacznie skromniejsze odnośnie nowej wystawy w Muzeum Historycznym. Pierwszy projekt (wystawa) w filharmonii poświęcony był operze „Alkid” Dmytra Bortniańskiego, którą Wasyl Slipak nagrał w studium za granicą i tym samym odkrył publiczności francuskiej nazwisko XVIII-wiecznego ukraińskiego kompozytora Bortniańskiego. Podczas kolejnego konkursu w filharmonii zostały wystawione rysunki Wasyla Slipaka – miał nie tylko wspaniały głos, ale i talent rysownika. Kilka jego rysunków przedstawiono na wystawie w muzeum. Można zobaczyć między innymi namalowane przez niego portrety Tarasa Szewczenki i atamana kozackiego Iwana Sirka. W wieku dojrzałym malował też portrety znajomych kobiet, artystek operowych, obok których wystąpił na scenie paryskiej. Żal, iż na otwarciu wystawy nie było jego krewnych. Brat Orest mieszka obecnie w Belgii, zaś matka we Włoszech. W 2021 roku też we Włoszech zmarł ojciec artysty.
Podczas udziału w ATO (operacji antyterrorystycznej ZSU) Wasyl Slipak walczył pod Donieckiem, w miejscowości Pisky w rejonie lotniska donieckiego i pod Awdiejewką. Na froncie walczył trzy razy, gdy tylko miał czas wolny od kontraktów i występów w różnych krajach europejskich. Po raz pierwszy przyjechał na front w maju – czerwcu 2015 roku, następnie we wrześniu – październiku 2015 roku. Ostatni raz w czerwcu 2016 roku. Zginął 26 czerwca tegoż roku.
Ulubionymi jego rolami Na scenie Narodowej Opery Francuskiej w Paryżu były role w operach „Mefistofeles” A. Boito, „Carmen” G. Bizeta, „Cyrulik sewilski” G. Rossiniego. W Paryżu łatwo opanował język francuski. Miał talent do języków obcych, znał dziewięć języków. Jego występy na festiwalach międzynarodowych zawsze były wydarzeniem, np. na Festiwalu Muzyki Duchownej „Gaude Mater” w Częstochowie (Polska), festiwalu „Das Treffen” w Niemczech. Z wielkim entuzjazmem występował w koncertach i festiwalach muzycznych w Ukrainie, między innymi na festiwalu „Wirtuozi Lwowa” czy w festiwalu „Dwa dni i dwie noce współczesnej muzyki” w Odessie.
Wasyl Slipak został pochowany we Lwowie w kwaterze nr 76, wśród swoich pobratymców z ATO, na polu mogił honorowych.
Jurij Smirnow
Tekst ukazał się w nr 3 (463), 14 – 27 lutego 2024
