Konsekrator i współkonsekrator biskupi
Arcybiskup Marian Jaworski jako metropolita lwowski w latach 1991–2008 konsekrował 10 nowych biskupów dla metropolii lwowskiej. Jak już wspominano, pierwsze święcenia biskupie od zakończenia II wojny światowej miały miejsce 2 marca 1991 roku w katedrze lwowskiej. Wówczas biskupami zostali kreowani bp Jan Olszański dla Kamieńca Podolskiego oraz sufragani lwowscy o. Rafał Kiernicki OFM Conv i ks. Marcjan Trofimiak. Następnie 27 czerwca 1998 roku w katedrze w Kamieńcu Podolskim arcybiskup udzielił sakry biskupiej o. Leonowi Dubrawskiemu, który przez papieża Jana Pawła II został ustanowiony biskupem pomocniczym diecezji kamieniecko-podolskiej.
Ważne znaczenie miały święcenia biskupie w katedrze lwowskiej, które miały miejsce 20 czerwca 2002 roku. Wówczas na biskupów pomocniczych archidiecezji lwowskiej zostało wyświęconych dwóch kapłanów archidiecezji lwowskiej: Marian Buczek i Leon Mały. Sakra biskupia miała miejsce po wizycie papieża Jana Pawła II na Ukrainę i reorganizacji struktur Kościoła rzymskokatolickiego na Ukrainie, kiedy to zostały utworzone dwie nowe diecezje: charkowsko-zaporoska i odesko-symferopolska. Dla drugiej z wymienionych diecezji pierwszym ordynariuszem papież zamianował ks. prałata Bronisława Biernackiego, którego w katedrze w Kamieńcu Podolskim wyświęcił kardynał ze Lwowa.
W 2003 roku papież wyniósł do godności biskupiej ks. Witalija Skomarowskiego, którego 7 czerwca 2003 roku w katedrze pw. św. Zofii w Żytomierzu również konsekrował kardynał Jaworski. Kolejna sakra biskupia pod przewodnictwem kardynała Jaworskiego odbyła się 8 grudnia 2006 roku w Kamieńcu Podolskim, w czasie której święcenia biskupie otrzymał ks. Jan Niemiec, mianowany przez papieża Benedykta XVI biskupem pomocniczym kamienieckim. Ostatnim konsekrowanym przez kardynała Mariana Jaworskiego biskupem był o. Piotr Herkulian Malczuk OFM, który 3 maja 2008 roku sakrę biskupią otrzymał w katedrze w Odessie.
Metropolita lwowski w latach urzędowania na stolicy we Lwowie brał udział w czterech konsekracjach biskupich jako współkonsekrator. Tak w 1992 roku w Sandomierzu współkonsekrował bpa Wacława Świerzawskiego. W Kamieńcu Podolskim 10 czerwca 1995 roku został zaproszony jako współkonsekrator święceń biskupich o. Stanisława Padewskiego OFM Cap. Następnie 13 października 2003 roku w Krakowie na Wawelu uczestniczył jako współkonsekrator święceń biskupich kardynała Stanisława Nagyego, a 29 września 2007 roku w Watykanie w czasie mszy św. sprawowanej przez papieża Benedykta XVI był również współkonsekratorem nowych biskupów, wśród których sakrę otrzymał abp Mieczysław Mokrzycki, koadiutor archidiecezji lwowskiej. Wówczas święcenia biskupie otrzymali: Francesco Giovanni Brugnaro, Gianfranco Ravasi, Tommaso Caputo, Sergio Pagano i Vincenzo Di Mauro.
Należy również wskazać, że kardynał Jaworski wielokrotnie też uczestniczył we mszach św., w czasie których święcono nowych biskupów. Jeszcze na początku posługi arcybiskupiej 4 marca 1991 roku w Żytomierzu uczestniczył w święceniach biskupich ks. Jana Purwińskiego ordynariusza żytomierskiego, którym przewodniczył abp Francesco Colasuonno. W Hildesheim 23 września 1995 roku współkoncelebrował we mszy św., w czasie której konsekrowano biskupa Mikołaja Schwardtfegera, a 9 września 2006 roku w katedrze zamojskiej był świadkiem konsekracji nowego biskupa zamojsko-lubaczowskiego bpa Wacława Depo. W Tarnowie wreszcie 16 lutego 2008 roku sakrę biskupią otrzymał ks. Wiesław Lechowicz.
Wyróżnienia i odznaczenia
Różnorodność działalności arcybiskupa Mariana Jaworskiego sprawiła, że w latach posługi pasterskiej w archidiecezji lwowskiej był wielokrotnie doceniany przez władze państwowe, które nagrodziły go wieloma wyróżnieniami i odznaczeniami. Do najważniejszych należały odznaczenia państwowe zarówno polskie jak ukraińskie.
Za szczególny wkład w rozwój życia religijnego na Ukrainie prezydent Ukrainy Leonid Kuczma 23 sierpnia 2004 roku uhonorował arcybiskupa Orderem Księcia Jarosława Mądrego V klasy. Następnie 30 września 2006 roku kolejny prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko uhonorował kardynała Jaworskiego Orderem Księcia Jarosława Mądrego IV klasy. Ze strony władz polskich prezydent RP Lech Kaczyński 17 września 2007 roku odznaczył kardynała Jaworskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Uroczyste wręczenie odznaczenia miało miejsce 21 lutego 2008 roku w Warszawie w Sali Kolumnowej Pałacu Prezydenckiego.
Do przybyłego wówczas kardynała Mariana Jaworskiego zwrócił się Prezydent RP: „Dzisiaj przypadł mi w udziale zaszczyt odznaczenia jednym z najwyższych polskich odznaczeń arcybiskupa metropolitę lwowskiego od 1991 roku, byłego administratora apostolskiego archidiecezji lubaczowskiej, byłego sekretarza naukowego Konferencji Episkopatu Polski, byłego wykładowcę i rektora Papieskiej Akademii Teologicznej i Seminarium Krakowskiego, wybitnego intelektualistę i wybitnego księdza naszego Kościoła Katolickiego – Księdza Kardynała Mariana Jaworskiego.
Droga Księdza Kardynała wiedzie z ziemi lwowskiej. Tam też zaczynał Ksiądz swoją drogę do kapłaństwa. Po tym, co wydarzyło się w roku 1945, kontynuował ją w Kalwarii Zebrzydowskiej, później już jako duszpasterz w Poroninie, w Zawoi, jako sekretarz Metropolity Lwowa, a później też Arcybiskupa Krakowa, księdza Arcybiskupa Baziaka, bezpośredniego poprzednika Karola Wojtyły na stolicy Arcybiskupów Krakowa. W następnych latach kontynuował Ksiądz działalność jako wybitny polski teolog. Sądzę, że ten teologiczny dorobek, że te wielkie osiągnięcia w nauce, która jest dla nas nauką i tajemnicą, nauką o Bogu, spowodowały, że nasz wielki Papież Jan Paweł II podniósł Księdza Kardynała do rangi Biskupa, a następnie Arcybiskupa tak drogiej nam ziemi lwowskiej, choć dziś leży ona poza naszym krajem, choć to ziemia ukraińska, a następnie do godności Kardynała Kościoła Rzymskiego. Oczywiście nie jest moją rzeczą, ani moją mocą ocena teologicznych osiągnięć Księdza Kardynała. Pod tym względem Jego Eminencja i wszyscy obecni tutaj Kardynałowie, Arcybiskupi naszego Kościoła są nieporównanie bardziej kompetentni. Wiem jednak, że poza tym dorobkiem teologicznym Jego Eminencja ma wielki dorobek związany zarówno z Kościołem polskim, jak i z odradzającym się Kościołem Katolickim na Ukrainie. Chciałem powiedzieć, że dla nas Polaków, ale przede wszystkim dla nas katolików jest to niezwykle istotne. Jest niezmiernie istotne, że ten Kościół mógł pod przewodnictwem Eminencji wrócić do normalnego życia, w miarę normalnie funkcjonować, oczywiście w warunkach odmiennych niż te, które były przed rokiem 1939, czy 1945, że Katedra Lwowska, gdy miałem zaszczyt ją odwiedzić, była pełna. Inaczej mówiąc, że Kościół Katolicki funkcjonuje na tych ziemiach. Ziemiach, oczywiście, w sensie narodowościowym zmienionych od dawnych czasów, ziemiach, na których ludzie naszej mowy i narodowości są obecni, ale już jako wyraźna mniejszość. Kościół Katolicki ma jednak misję uniwersalną, nie tylko partykularną, narodową i do pełnienia tej misji Eminencja się w olbrzymim stopniu przyczynił. Przesłanką formalną wysokiego odznaczenia jest działalność teologiczna i dydaktyczna, ale tutaj możemy, Eminencjo, powiedzieć, że to jest odznaczenie także za działalność jako Arcybiskupa lwowskiego, jako kolejnego Metropolity tej, można powiedzieć, starożytnej polskiej metropolii, metropolii Jana Długosza. Najserdeczniej gratuluję”.
Również jako metropolita lwowski arcybiskup trzykrotnie był nagradzany doktoratami honoris causa. Jak już wspominano pierwszy taki doktorat otrzymał jako biskup w Lubaczowie na uniwersytecie w Bohum. Natomiast 28 maja 2002 roku doktorat honoris causa kardynałowi Marianowi Jaworskiemu został przyznany przez Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. W 2006 roku dwukrotnie otrzymywał doktoraty honoris causa. Pierwsze uhonorowanie miało miejsce 8 czerwca 2006 roku na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, a 10 października 2006 roku na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu.
We wszystkich tych miejscach, gdzie arcybiskup otrzymywał doktorat honoris causa, prelegenci podkreślali znaczenie dorobku naukowego kardynała Jaworskiego w rozwoju filozofii w Polsce. Wyjątkowe było nadanie tego stopnia przez Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, gdyż to miasto w życiu lwowskiego kardynała miało wyjątkowy charakter.
Wrocław w życiu kardynała Mariana Jaworskiego
W dotychczasowych publikacjach badacze nad dziejami kardynała Jaworskiego podkreślali znaczącą rolę, jaką odegrały dla niego takie miasta jak Kalwaria Zebrzydowska, Lubaczów, Lwów i Kraków. Jednak dotychczas nie ukazano znaczenia, jakie miało dla kardynała Mariana Jaworskiego miasto Wrocław, które można tu postawić na równi z Krakowem.
Po zakończeniu II wojny światowej ze Lwowa do Wrocławia przybyła rodzina Jaworskich i zamieszkała przy ulicy Prusa 14. Tutaj na wakacje przybywał kleryk archidiecezji lwowskiej Marian Jaworski. Po święceniach kapłańskich neoprezbiter 2 lipca 1950 roku we wrocławskim kościele pw. św. Krzyża odprawił mszę św. prymicyjną, a w następnych dniach msze prymicyjne kolejno sprawował w domu zakonnym sióstr de Notre Dame i sióstr nazaretanek. Tutaj wysłuchał pierwszych spowiedzi, 9 lipca 1950 roku udzielił sakramentu chrztu świętego 25 dzieciom, zaś w szpitalach nawiedzał chorych. Również w latach następnych odprawiał msze św. w wielu kościołach Wrocławia.
Na wieść o pogarszającym się stanie zdrowia matki Stanisławy z Łastawieckich Jaworskiej ks. Marian Jaworski 7 października 1951 roku przybył do Wrocławia. Matka zmarła w obecności rodziny i syna księdza Mariana Jaworskiego i 23 października została pochowana na Cmentarzu przy ul. Bujwida we Wrocławiu. Tam również został w 1958 roku pogrzebany ojciec ks. Jaworskiego Wincenty Jaworski. W trakcie wizyt do Wrocławia arcybiskup zawsze starał się nawiedzić groby swoich rodziców.
We Wrocławiu 26 września 1969 roku ks. Jaworski spotkał się z bpem Wincentym Urbanem (1911–1983) i jego sufraganem bpem Pawłem Latuskiem (1910–1973). Tutaj też głosił w dniach 27–29 października rekolekcje dla wiernych.
Jako biskup w Lubaczowie wygłosił we Wrocławiu 27 sierpnia 1984 roku referat w czasie XIV Wrocławskich Dni Duszpasterskich, uczestniczył 14–16 października 1985 roku w 209 Konferencji Biskupów Diecezjalnych, w czasie której 16 października w Trzebnicy wraz z całym Episkopatem Polski wziął udział w nabożeństwie ku czci św. Jadwigi Śląskiej, patronki archidiecezji wrocławskiej. W Kłodzku 22 marca 1987 roku w klasztorze sióstr Klarysek Franciszkanek klauzurowych arcybiskup odprawił mszę św. z okazji 40-lecia przybycia ze Lwowa sióstr Franciszkanek klauzurowych od Wieczystej Adoracji Najświętszego Sakramentu. We Wrocławiu w kościele na Piasku 8 września 1985 roku odprawił też mszę św. dla czcicieli cudownego obrazu Matki Bożej z Mariampola. Zawsze conajmniej od 1984 roku zatrzymywał się na nocleg w domu zakonnym sióstr józefitek przy ul. Prusa. Spotykał się z ks. infułatem Wacławem Szetelnickim oraz kapłanami pochodzącymi z archidiecezji lwowskiej, mieszkającymi w domu księży emerytów. W lutym 1996 roku przybył do Wrocławia na uroczystości pogrzebowe ks. Szetelnickiego. We Wrocławiu ochrzcił też 19 października 1996 roku Jana syna swego bratanka Grzegorza Jaworskiego.
W pałacu arcybiskupów wrocławskich abp Marian Jaworski przeprowadził 25 kwietnia 1997 roku rozmowę z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem w sprawie przyjęcia do seminarium we Wrocławiu jednego kursu kleryków archidiecezji lwowskiej, w związku z trudnościami w seminarium zamojsko-lubaczowskim. Ostateczne umowa miała miejsce 31 maja 1997 roku w czasie modlitwy ekumenicznej w ramach 46 Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego z udziałem papieża Jana Pawła II oraz mszy św. 1 czerwca 1997 roku w czasie mszy św. celebrowanej przez Jana Pawła II na zakończenie 46 Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego.
Po tych ustaleniach arcybiskup Jaworski 2 lipca 1997 roku skierował z Lubaczowa list do Kardynała Henryka Gulbinowicza i rektora seminarium we Wrocławiu ks. Mariana Biskupa w sprawie przyjęcia kleryków archidiecezji lwowskiej na III rok studiów tamtejszego seminarium i Papieskiego Wydziału Teologicznego. Od tego czasu grupa kleryków z archidiecezji lwowskiej mogła korzystać z tradycji lwowskiej, która została zaszczepiona po II wojnie światowej we Wrocławiu. Arcybiskup Jaworski przybywał do kleryków we Wrocławiu co najmniej raz w roku, by rozmawiać o postępach w nauczaniu z rektorem i przełożonymi seminarium. 25 kwietnia 1998 roku arcybiskup Jaworski osobne podziękowanie za przyjęcie kleryków oraz okazaną pomoc złożył na ręce kardynała Henryka Gulbinowicza. Wielkim szacunkiem darzył szczególnie ks. prof. dr hab. Józefa Swastka, profesora historii Kościoła, z którym przez lata utrzymywał kontakt listowny. Gdy przyszedł czas na święcenia kapłańskie w 2002 roku absolwentów wrocławskiego seminarium, ojciec duchowny seminarium we Wrocławiu ks. Aleksander Radecki w sanktuarium bł. Marceliny Darowskiej w Jazłowcu wygłosił rekolekcje dla diakonów archidiecezji lwowskiej.
Arcybiskup Jaworski 8 lutego 2000 roku we Wrocławiu uczestniczył w 30-leciu sakry biskupiej kardynała Henryka Gulbinowicza, a 27 sierpnia 2001 roku w katedrze wrocławskiej odprawił mszę św. na rozpoczęcie XXXI Wrocławskich Dni Duszpasterskich i wygłosił referat na sesji naukowej. We Wrocławiu w katedrze 27 maja 2003 roku przewodniczył mszy św. na rozpoczęcie sympozjum naukowego pt. „Kościół katolicki w Europie Południowo-Wschodniej za pontyfikatu Jana Pawła II”, a na Papieskim Wydziale Teologicznym wygłosił osobny referat oraz przewodniczył przedpołudniowej sesji naukowej. Również jako kardynał we Lwowie dwukrotnie gościł metropolitę wrocławskiego bpa Mariana Gołębiowskiego, który pierwszy raz przybył z ks. Januszem Czarnym 16 lipca 2003 roku i którego przyjmował 15 lipca 2005 roku na uroczystej kolacji wraz z kard. Lubomirem Huzarem. Biskup pomocniczy wrocławski Andrzej Siemieniewski natomiast wygłosił w seminarium duchownym we Lwowie-Brzuchowicach rekolekcje dla kapłanów archidiecezji lwowskiej.
Marian Skowyra
Tekst ukazał się w nr 21 (457), 15 – 28 listopada 2024
