W Apostolskim Kościele Ormiańskim Boże Narodzenie jest obchodzone 6 stycznia. W tym dniu przypada również Uroczystość Epifanii – Objawienia Pańskiego. To święto łączy pamiątkę Narodzin Jezusa, pokłonu Trzech Mędrców ze Wschodu i Chrztu Jezusa w Jordanie. W kościołach Wschodnich uroczystość Objawienia Pańskiego (Bohojawlennia) czci objawienie się Boga w Trzech Osobach podczas Chrztu Chrystusa, mianowicie przez głos Ojca z Nieba, postać zstępującej na Chrystusa gołębicy, symbolizującą Ducha Świętego i Syna Bożego zanurzonego w rzece Jordan.
Podczas liturgii 5 stycznia w wigilię Bożego Narodzenia obecnym rozdawano Ogień Betlejemski, zaś podczas liturgii 6 stycznia poświęcona została woda, która symbolizuje, że prawdziwe narodzenie każdego z nas następuje w momencie chrztu. Szczytem obchodów tych pradawnych tradycji Kościoła ormiańskiego jest celebracja Mszy świętej w języku staroormiańskim zwanym „grabar”. Śpiewane Msze święte ormiańskie są długie i bardzo uroczyste. 6 stycznia liturgia Bożego Narodzenia trwała ponad trzy godziny. Msza święta wywiera na obecnych ogromne wrażenie emocjonalne. W świątyni ormiańskiej można było zobaczyć nie tylko rdzennych Ormian, ale też Ukraińców i Polaków, katolików obu obrządków – greckiego i łacińskiego.
Liturgię świąteczną odprawił ksiądz proboszcz lwowskiej świątyni katedralnej Ter Karapet Gharibian w asyście diakonów. W tym roku na uroczystościach we Lwowie nie było biskupa ormiańskiego Markosa Oganesiana. Przewodniczył on liturgii w świątyni ormiańskiej w Kijowie, stolicy Ukrainy.
Liturgię niezwykle wzbogacił śpiew chóru katedralnego „Sagmos” pod kierunkiem Ani Papikian. Chór śpiewa obok ołtarza głównego bardzo blisko księży i diakonów. Śpiewana Msza święta w obrządku Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego sprawia wielkie wrażenie estetyczne i artystyczne. Udział chóru w liturgii niezwykle ją ubogaca, czyni bardziej podniosłą, uroczystą. Kierowniczka chóru Ani Papikian jest absolwentką konserwatorium muzycznego w Erywaniu, ma piękny mocny głos. Tak się stało, że po swoim przybyciu do Lwowa miała na nowo organizować chór katedralny, ponieważ były kierownik chóru i kilku byłych solistów wyjechali do Polski. Obecnie w chórze śpiewa osiem osób. Jest to chór mieszany i lwowianie mają możliwość podziwiać ich głosy nie tylko podczas Mszy świętej, ale też podczas koncertów, które są organizowane w katedrze Ormiańskiej. Podziwiać można także głosy ormiańskich księży i diakonów, między innymi ojca Ter Karapet Gharibiana i diakona Armena Akobiana.
W tym roku Ewangelię czytano w języku ukraińskim. Również w języku ukraińskim diakon Armen Akobian wygłosił kazanie. Było to nie tylko z powodu obecności na Mszy świętej Ukraińców, ale też symbolem jedności Kościoła Ormiańskiego z narodem Ukrainy w tym trudnym czasie wojny. W czasie Mszy świętej wierni przestrzegający w tym dniu post mogli przystąpić do spowiedzi i komunii świętej, udzielanej w Kościele Ormiańskim pod dwiema postaciami. Kapłan podawał wiernym opłatki, umoczone w winie. Kościół Ormiański nie robi różnicy między ludźmi różnych narodowości i różnych obrządków chrześcijańskich. Każdy obecny na Mszy mógł wyspowiadać się i przystąpić do Komunii świętej. Jednak przystąpić do tego sakramentu mogli tylko ci, którzy spowiadali się właśnie w tym dniu.
Na zakończenie liturgii świętej została poświęcona woda, którą rozdano obecnym. Warto zaznaczyć, że w tymże dniu 6 stycznia na Rynku lwowskim było zorganizowane poświęcenie wody przez księży wszystkich obrządków chrześcijańskich i w ciągu dnia każdy mógł nabrać wody święconej obok ratusza lwowskiego.
Kościół ormiański od wieków jest obecny we Lwowie. Kroniki lwowskie potwierdzają, że Ormianie zamieszkali w tym mieście od czasów jego założenia. W 1361 roku do Lwowa z dalekiego Eczmiadzyna przybył pierwszy biskup ormiański Grigor (Grzegorz) I Wielki i założył tu za zgodą króla Kazimierza Wielkiego swoją rezydencję. Był on pierwszym biskupem chrześcijańskim, który oficjalnie osiedlił się we Lwowie, wcześniej od biskupów katolickich i prawosławnych. Zaś w 1363 roku staraniem ormiańskiej gminy rozpoczęto budowę świątyni katedralnej, w której właśnie odbyła się uroczysta liturgia. Obecność we Lwowie Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego nie tylko wzbogaca życie duchowe naszego miasta, ale również podtrzymuje bardzo dawną tradycję wspólnego życia wieloobrządkowej, wielokulturowej, wielonarodowej lwowskiej wspólnoty miejskiej. Pradawna obecność we Lwowie Kościoła Ormiańskiego jest świadectwem i częścią składową wielokulturowego bogactwa naszego miasta. Ormiańska świątynia katedralna jest jednym z najcenniejszych zabytków lwowskiej historii i architektury, zaś przepiękny obrządek Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego przybliża wiernym wiele cennych form i przykładów liturgii Kościoła chrześcijańskiego pierwszych wieków jego istnienia.
Jurij Smirnow
Tekst ukazał się w nr 1 (485), 16 – 29 stycznia 2026
