Wyróżnienie „Semper Fidelis”

Każdego roku, podczas organizowanych w Poznaniu przez nasz Oddział „Dni Lwowa i Kresów”, wybranej osobie wręczana jest Statuetka Lwa, która odzwierciedla nadanie honorowego wyróżnienia „Semper Fidelis”. Statuetka, którą zaprojektował i wykonał artysta plastyk ze Lwowa Jarosław Lebiedź, nawiązuje formą do figur lwów, jakie stały przed wojną przed Ratuszem we Lwowie. Pomysłodawcą i pierwszym fundatorem statuetki był Stanisław Łukasiewicz. Wyróżnienie to od 18 lat przyznaje poznański Oddział TMLiKPW. Otrzymują ją osoby szczególnie zasłużone dla ratowania dziedzictwa narodowego Kresów, upamiętniania miejsc pamięci narodowej, czy niesienia pomocy Polakom i ich potomkom na Wschodzie.

Zgłoszenia swoich propozycji kandydatów do wyróżnienia, wraz z uzasadnieniem przyjmowane są listownie lub drogą elektroniczną na adres poznańskiego Oddziału TMLiKPW. Zgłoszenia mogą składać osoby prywatne jak i instytucje, Towarzystwa, oddziały TMLiKPW, itd.

REGULAMIN PRZYZNAWANIA WYRÓŻNIENIA SEMPER FIDELIS

Preambuła:

Wyróżnienie „SEMPER FIDELIS” zostało ustanowione przez Zarząd Poznańskiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającym Kartę Polaka lub Kartę Stałego Pobytu w Polsce szczególnie zasłużonych dla:

– Ratowania Dziedzictwa Narodowego Kresów,

– Upamiętniania Miejsc Pamięci Narodowej na terenach Kresów,

– Niesienia pomocy Polakom i ich potomkom, którzy pozostali na terenach dawnej Rzeczypospolitej,

– Przekazywania wiedzy o terenach i bohaterach, a także prawdziwej historii Kresów,

– Dokumentowania szczegółów historycznych.

Zasady nadawania Wyróżnienia

• 1 Wyróżnienie nadawane jest żyjącym osobom fizycznym zamieszkałym w Rzeczypospolitej Polskiej wyróżniającym się wybitnymi osiągnięciami w przynajmniej jednej dziedzinie zawartej w preambule.
• 2 Wyróżnienie może być przyznawane żyjącym osobom fizycznym zamieszkałym poza granicami Kraju, a posiadającymi Kartę Polaka lub Kartę Stałego Pobytu w Polsce, które wyróżniły się w przynajmniej jednej dziedzinie zawartej w preambule.
• 3 W roku kalendarzowym wyróżnieniem może być uhonorowana tylko 1 osoba.

Tryb nadawania Wyróżnienia

• 4 Wyróżnienie przyznaje Zarząd poznańskiego Oddziału TML i KPW na wniosek Komisji Wyróżnienia „SEMPER FIDELIS”.
• 5 Wnioski o nadanie Wyróżnienia do Komisji składają członkowie Towarzystwa do Sekretariatu Oddziału, który przekazuje je Komisji przed jej posiedzeniem.
• 6 Wniosek o nadanie Wyróżnienia powinien zawierać:

– dane personalne osoby nominowanej – krótki życiorys – krótkie uzasadnienie z wykazaniem minimum jednej dziedziny zawartej w preambule regulaminu.

Wręczanie Wyróżnienia

• 7 Wyróżnienie wraz z dyplomem wręcza Prezes w towarzystwie przedstawiciela Zarządu Głównego. W przypadku nieobecności Prezesa wręczenia dokonuje zastępca lub członek Zarządu upoważniony przez Zarząd. Wręczenie Wyróżnienia musi mieć charakter uroczysty i winno się odbywać przy okazji DNI LWOWA i KRESÓW, walnego zebrania Towarzystwa lub innej uroczystości o dużym znaczeniu dla Towarzystwa.

Pozbawienie Wyróżnienia

• 8 Zarząd ma prawo pozbawić Wyróżnienia osobę w przypadku popełnienia przez nią czynów niegodnych na rzecz Kresów.

Postanowienia końcowe

• 9 Osoby, którym nadano wyróżnienie otrzymują statuetkę i dyplom;

1. W razie odmowy przyjęcia wyróżnienia nie wręcza się wyróżnionemu statuetki i pozostaje ona własnością Towarzystwa, w Biuletynie Informacyjnym nie publikuje się uchwały o wyróżnieniu, a w ewidencji osób wyróżnionych nie zamieszcza się danych osoby odmawiającej przyjęcia wyróżnienia. W takim przypadku uchwała Zarządu o przyznaniu wyróżnienia traci moc, a wybór osoby wyróżnionej przeprowadza się ponownie;
2. W razie śmierci osoby wyróżnionej przed wręczeniem wyróżnienia, statuetka pozostaje własnością Towarzystwa. W takim przypadku publikuje się w Biuletynie Informacyjnym uchwałę o wyróżnieniu z adnotacją o śmierci wyróżnionego oraz odpowiednią adnotację zamieszcza się w ewidencji osób wyróżnionych. Uchwała 11/09/2021.

(Uchwała o nadaniu wyróżnienia winna być opublikowana w Biuletynie Informacyjnym.)

• 10 Osoby, którym nadano wyróżnienie otrzymują je bezpłatnie.
• 11 Sekretariat Towarzystwa prowadzi imienną ewidencję wydanych Wyróżnień.
• 12 Fakt wydania Wyróżnienia powinien być odnotowany w księdze pamiątkowej, w której ponadto powinno się znaleźć uzasadnienie wydania, serwis zdjęciowy z uroczystości wręczenia, wpisy wyróżnionych i gości honorowych.

Fakt przyznania Wyróżnienia powinien znaleźć odzwierciedlenie w publikatorach Towarzystwa, Internecie, gazetach, dziennikach, czasopismach z Kresami związanych, prasie polskojęzycznej wydawanej na Kresach itp.

• 13 Wnioski o przyznanie Wyróżnienia winny być składane na ręce Sekretarza Zarządu przez cały rok.
• 14 Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Oddział w Poznaniu ponosi koszty wykonania statuetki wyróżnienia oraz dyplomu. Koszty te częściowo lub w całości mogą refundować sponsorzy.
• 15 Powyższy regulamin wchodzi w życie po zatwierdzeniu go przez Zarząd poznańskiego Oddziału TMLiKPW.

Na podstawie Uchwały Zarządu z dnia 04.06.2007 r. niniejszy regulamin zatwierdza się:

Sekretarz Zarządu

Prezes Zarządu

Zmiany w Regulaminie Honorowego Wyróżnienia „SEMPER FIDELIS” TMLiKPW O w Poznaniu zostały wprowadzone uchwałą 11/09/2021 Zarządu.

Dotychczas statuetką „Semper Fidelis” wyróżnieni zostali:

• – Andrzej Przewoźnik – sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Dzięki jego staraniom odbudowano Cmentarz Obrońców Lwowa, a także otwarto cmentarze katyńskie.
• – Andrzej Stelmachowski – weteran AK, minister edukacji. W latach 1990–2008 był prezesem Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” w Warszawie, gdzie dał się poznać jako wybitny znawca problemów Polaków rozsianych po całym świecie. Doskonale rozumiał problemy Polaków na Kresach i na ich rzecz pracował.
• – Szczepan Siekierka – weteran walk z OUN-UPA, wieloletni prezes Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów, redaktor naczelny czasopisma „Na Rubieży”. Inicjował budowę 19 pomników i ponad 120 tablic poświęconych ofiarom ludobójstwa w różnych miejscowościach na terenie kraju.
• – Tadeusz Tomkiewicz – weteran AK, twórca „Ogniska Bukaczowczan”, redaktor „Biuletynu Bukaczowieckiego”, współautor książek „Cmentarz w Bukaczowcach” oraz „Moje Bukaczowce”.
• – Stanisław Nicieja – historyk, twórca Uniwersytetu Opolskiego, autor wielu monumentalnych prac na temat Kresów, takich jak „Cmentarz Łyczakowski”, czy cyklu książek „Kresowa Atlantyda”.
• – Emilia Chmielowa – działaczka polonijna we Lwowie, współtwórca i prezes Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie. Bezpośrednio zaangażowana w powstanie nowych szkół polskich: w Mościskach, Strzelczyskach, Dowbyszu i Gródku Podolskim.
• – Władysław i Ewa Siemaszko – ojciec (weteran 27 DP AK) i córka, wielce zasłużeni w upamiętnianiu ofiar ludobójstwa na Wołyniu. Autorzy wielu książek, w tym pomnikowej „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945”.
• – prof. Józef Wołczański – historyk zajmujący się martyrologią ludności polskiej i Kościoła katolickiego na Kresach Wschodnich II RP. Autor dwutomowego dzieła „Eksterminacja Narodu Polskiego i Kościoła Rzymskokatolickiego przez ukraińskich nacjonalistów w Małopolsce Wschodniej w latach 1939–1945”.
• – Zbigniew Chrzanowski – dyrektor i reżyser Polskiego Teatru Ludowego we Lwowie. Jako dyrektor zawsze z poświęceniem stara się nieść słowo polskie, prezentując dorobek ojczystej kultury.
• – Mirosława Tomecka – Ukrainka o wielkim sercu dla Polaków. Prezes Towarzystwa Pomocy Polakom „Wielkie Serce” w Nowym Rozdole. Wraz ze zmarłym w 2015 roku mężem jest twórczynią polskiej szkoły w Nowym Rozdole, a jej uczniowie zdobywają wiele nagród na konkursach polonijnych.
• – Janusz Wasylkowski – publicysta, dyrektor Instytutu Lwowskiego, autor wielu pozycji na temat miasta Lwowa, jego ludzi, kultury, historii. Twórca „Rocznika Lwowskiego”.
• – Tadeusz Isakowicz-Zaleski – wybitny kapłan, bezkompromisowy i wielce zasłużony dla spraw kresowych, niestrudzona postać w walce o pamięć ofiar Rzezi Wołyńskiej.
• – Tomasz Kuba Kozłowski – historyk, pracownik warszawskiego Domu Spotkań z Historią, w którym zajmuje się popularyzacją Kresów Wschodnich. Autor dziesiątków wykładów historycznych i wystaw poruszających wszystkie wątki wielokulturowości Kresów. Jego wykłady zawsze cieszą się wielką popularnością.
• – Irena Kotowicz – żołnierz podziemia niepodległościowego, więzień UB. Twórca i prezes warszawskiego Klubu „Podole” przy Stołecznym Oddziale TMLiKPW oraz twórca i redaktor naczelna czasopisma „Głosy Podolan”.
• – Teresa Dutkiewicz – działaczka polonijna we Lwowie, współtwórca i wiceprezes Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie. Redaktor polskiego czasopisma na Ukrainie „Nasze Drogi”.

2022 – Stanisław Srokowski – literat przypominający w środkach masowego przekazu ludobójstwo na naszym narodzie dokonywane przez ukraińskich nacjonalistów na Kresach II RP. Autor kilkunastu książek i dziesiątków artykułów na ten temat. Współautor scenariusza wielokrotnie nagradzanego filmu „Wołyń”.

2023 – Adam Chłopek – pedagog z Drohobycza, twórca kilkunastu polskich szkółek niedzielnych, twórca centrum edukacji polskich nauczycieli w Drohobyczu.

2024  – Grażyna Orłowska-Sondej – wrocławska dziennikarka, twórczyni reporterskiego studia „Wschód”, inicjatorka akcji „Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia”.

ANDRZEJ PRZEWOŹNIK
minister

Andrzej Przewoźnik urodził się 13 maja 1963 r. w Jurkowie, 45 kilometrów na wschód od Krakowa. Wieś jest położona 15 km od Limanowej. Jest ona, obok Gorlic i Przemyśla, jednym z najsłynniejszych miejsc pamiętających front galicyjski I wojny światowej. W grudniu 1914 r. 10 pułk husarów w ofiarnej walce zmusił do odwrotu 3 armię rosyjską, zamierzającą zająć Kraków. W bitwie tej istotną rolę odegrali husarzy pułku 10 i 11, walczący w piechocie. Poległego dowódcę 10 pułku husarów, pułkownika Othmara Muhra pochowano w kaplicy na cmentarzu wojennym, znajdującym się na wzgórzu Jabłoniec, koło Limanowej. Andrzej Przewoźnik już w dzieciństwie słyszał o Othmarze Muhru i bohaterstwie węgierskich husarów, co wpłynęło w przyszłości na jego zainteresowanie Węgrami.

Andrzej Przewoźnik w latach 1977–1981 uczęszczał do liceum w Krakowie. Na kształtowanie się jego osobowości w tym okresie miała wielki wpływ profesor Krystyna Lahfahl. Po maturze został przyjęty na Wydział Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uzyskał stopień magistra w 1988 r. W latach osiemdziesiątych był działaczem studenckiej opozycji, w latach 1981–1989 zaangażował się w działalność NSZZ „Solidarność”. Okres studiów upływał pod wpływem wprowadzonego w grudniu 1981 r. stanu wojennego, sankcji, zmuszonej do podziemnego funkcjonowania Solidarności, kultury, wydawania książek i całego życia intelektualnego. Nic nie zmieniło zawieszenie stanu wojennego i Solidarność działała w podziemiu do 1988 r. W czasie rządów gen. Jaruzelskiego, żadna z wprowadzonych reform gospodarczych i politycznych nie była skuteczna.

W 1988 r. Andrzej Przewoźnik ukończył studia historyczne na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W 2002 r. został absolwentem studiów podyplomowych z dziedziny z obronności państwa na Wydziale Strategiczno-Obronnym Akademii Obrony Narodowej w Warszawie.

W 1990 r. uzyskał mandat radnego Rady Dzielnicy Zwierzyniec w Krakowie z ramienia Komitetu Obywatelskiego i rozpoczął pracę w Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie. Interesował się Kresami, doskonale rozumiał sprawy Kresów i na ich rzecz pracował. Cieszył się ogromnym szacunkiem i uznaniem w środowiskach katyńskich i wśród Kresowian. Od 1 września 1992 do 10 kwietnia 2010 roku pełnił funkcję sekretarza generalnego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Pełniąc tę funkcję odniósł liczne sukcesy, upamiętniał tragiczne momenty polskiej historii, restaurował nekropolie, budował polskie pomniki, organizował uroczystości, głównie na terenach byłego ZSRR, m.in.: wieloletniej skutecznej batalii o odbudowę i ponowne uroczyste otwarcie Cmentarza Obrońców Lwowa (Cmentarza Orląt Lwowskich), jego największym sukcesem była budowa cmentarza polskich oficerów w Katyniu, zadanie niezwykle trudne, kwatera akowców na wileńskiej Rossie, zbiorowa mogiła Polaków zamordowanych w Hucie Pieniackiej, Bełżcu, Miednoje, Charkowie i wielu innych. Był wiceprzewodniczącym i sekretarzem Komisji ds. Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Katyńskiej przy Prezesie Rady Ministrów (1994–1998).

W swej karierze zawodowej Andrzej Przewoźnik pełnił wiele funkcji: był Członkiem Rady Muzealnej Państwowego Muzeum KL Auschwitz – Birkenau w Oświęcimiu – Brzezince, Muzeum Niepodległości w Warszawie, Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu, wiceprzewodniczącym Rady Muzeum Wojska Polskiego, członkiem Rady Programowej Muzeum Powstania Warszawskiego. 30 kwietnia 2009 roku został powołany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na członka pierwszej kadencji (2009–2013) Rady Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz wybrany na jej sekretarza. Pełnił także funkcję Redaktora Naczelnego czasopisma historycznego „Niepodległość”. Troszczył się również o odbudowę cmentarza w Adampolu, polskiej wiosce w Turcji założonej w 1842 r. Andrzej Przewoźnik udzielił istotnego wsparcia dla postawienia pomnika przyjaźni polsko-węgierskiej w Győr. Bez jego pomocy Jan III Sobieski nie miałby pomnika w Sturovie (węg. Párkány), ponieważ Ambasada Polski w Bratysławie, uważając sprawę za zbyt delikatną, nie wsparła tego przedsięwzięcia. Doceniając poczynania ministra Przewoźnika tamtejsi Węgrzy jako pierwsi poświęcili Andrzejowi Przewoźnikowi tablicę pamiątkową. On też odnowił polską kwaterę na cmentarzu w Rákoskeresztúr. Odsłonił tablice pamiątkowe w Egerze, w Budapeszcie i w wielu innych miejscach na Węgrzech, gdzie przebywali polscy uchodźcy podczas II wojny światowej. Był też bardzo oddany planom utworzenia w Óbuda Parku Męczenników Katynia.

W 2005 roku był jednym z najpoważniejszych kandydatów na następcę Leona Kierasa na stanowisku prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

Za swe ogromne zasługi dla Kresów i ludności polskiej na Kresach Andrzej Przewoźnik w 2007 r. podczas X Dni Lwowa i Kresów w Poznaniu otrzymał statuetkę Lwa „Semper Fidelis”.

Andrzej Przewoźnik zginął w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 roku w drodze na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. Pozostawił żonę Jolantę i dwie córki – Joannę i Julię. 27 kwietnia 2010 roku został pochowany w Kwaterze Smoleńskiej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

BIULETYN INFORMACYJNY

Numer 1 (124) Rok 36 Oddział w Poznaniu, styczeń – grudzień 2024

Tekst ukazał się w nr 13 (449), 16 – 25 lipca 2024

Kurier Galicyjski