Tadeusz Jordan Rozwadowski herbu Trąby urodził się 19 albo 20 maja 1866 r. w Babinie w pow. kałuskim na Ziemi Stanisławowskiej. Pochodził z rodziny o starych tradycjach wojskowych. Był absolwentem prestiżowej, przeznaczonej dla elity korpusu oficerskiego Szkoły Wojennej w Wiedniu. Pełnił funkcje sztabowe w Mariborze i Budapeszcie, gdzie w 1894 r. ożenił się z Marią hr. Komorowską. Od października 1896 r. był attaché wojskowym przy poselstwie austriackim w Bukareszcie.
Do wybuchu pierwszej wojny światowej poświęcał się pracy wojskowej i społecznej. W 1913 r. jako jedyny z wyższych polskich oficerów armii austriackiej nawiązał współpracę z ruchem strzeleckim.
W odradzającym się Wojsku Polskim został generałem broni, szefem Sztabu Generalnego WP przy Radzie Regencyjnej i od 1918 r. zajął się organizacją armii polskiej, tworząc zręby jej marynarki wojennej, kawalerii i straży granicznej. Po objęciu władzy przez Józefa Piłsudskiego Rozwadowski złożył urząd w związku z różnicą zdań między nim a Naczelnikiem Państwa. Rzecz dotyczyła organizacji polskiego wojska.
W kwietniu 1919 r. został mianowany na szefa Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu. Kiedy opuszczał Lwów, mieszkańcy miasta i żołnierze tłumnie go żegnali. W Paryżu skutecznie zabiegał o polskie interesy w Galicji Wschodniej, przyczynił się do stworzenia u boku armii polskiej Legionu Amerykańskiego, uzyskał dostawy broni dla wojsk polskich i negocjował podstawy przyszłego sojuszu z Rumunią.
Po wypełnieniu paryskiej misji wrócił do Polski. W szczytowym momencie zagrożenia bolszewickiego został szefem Sztabu Generalnego WP. W czasie bitwy warszawskiej 1920 r. Rozwadowski opracował plan kontrnatarcia oraz koncepcji bitwy, której został głównym koordynatorem.
W latach 1921-1926 piastował funkcję Generalnego Inspektora Jazdy i Generalnego Inspektora Kawalerii WP. Popadł jednak w konflikt z obozem piłsudczykowskim. Przeciwstawiał się upolitycznieniu armii i wewnętrznym podziałom. Swoją postawą naraził się marszałkowi i był ostro zwalczany przez środowisko Piłsudskiego. Podczas zamachu majowego w 1926 r. stanął po stronie sił wiernych rządowi, obejmując dowództwo obrony Warszawy. Wskutek czego wraz z kilkoma innymi oficerami został internowany.
Generałowie Rozwadowski, Zagórski, Malczewski i Jaźwiński zostali oskarżeni o przestępstwa kryminalne i uwięzieni w Wojskowym Więzieniu Śledczym nr I w Warszawie, a następnie nr III na Antokolu w Wilnie. Nieogrzewane cele mocno nadszarpnęły zdrowie Rozwadowskiego. Najbardziej jednak jego żołnierski honor raniło uwięzienie obok pospolitych przestępców. Wolność odzyskał dopiero 18 maja 1927 r., na skutek protestów społeczeństwa w obronie uwięzionych generałów.
30 kwietnia 1927 r. wraz z innymi został przeniesiony w stan spoczynku. Mimo zrujnowanego więzieniem zdrowia i bolesnych dolegliwości nadal intensywnie pracował. W 1928 r. napisał referat poświęcony „Problemowi dzisiejszej obrony Państwa”, nazywany „Testamentem wojskowym generała Rozwadowskiego”. Postulował w nim utworzenie specjalnej formacji, tzw. armii wysokiego pogotowia, zdolnej do błyskawicznej mobilizacji w obliczu najazdu ze strony Rosji lub Niemiec, składającej się ze specjalnie wyszkolonych jednostek, potrafiących działać w ekstremalnych warunkach, wyposażonych w lotnictwo, kawalerię i samodzielne grupy broni pancernej i samochodowej. Rozwadowski przewidywał nieuchronność konfliktu z Rosją i Niemcami, którego termin określał na rok 1936.
Zmarł 18 października 1928 r. Pochowano go zgodnie z jego wolą na Cmentarzu Obrońców Lwowa, wśród jego żołnierzy. Według ustalonej lwowskiej tradycji nabożeństwo żałobne odbyło się w Kościele Bernardynów. Celebrował metropolita lwowski abp Bolesław Twardowski. Trumnę z ciałem generała Rozwadowskiego nieśli usunięci z armii przez Piłsudskiego generałowie Stanisław Haller, Roman Żaba, Walery Maryański, Franciszek Meraviglia-Crivelli, Robert Lamezan-Salins i Filip Siarkiewicz. Żegnały go tłumy.
Na Cmentarzu Orląt jest kilka grobów pustych, wśród nich grób, w którym wcześniej spoczął Tadeusz Rozwadowski. Tuż przed sierpniem 1971 roku grupa Lwowian przewidując zniszczenie cmentarza, potajemnie przeniosła kilka trumien do innych grobowców na terenie Cmentarza Łyczakowskiego. Nikt z tej grupy nigdy nie puścił pary z ust. Gdzie są ukryte szczątki gen. Rozwadowskiego i jeszcze pięciu osób zasłużonych dla Kraju – nadal pozostaje tajemnicą.
Na podstawie: ipn.gov.pl
Alina Wozijan
Z Kurierem Galicyjskim jest związana od 2013 r. Od 1995 roku z telewizją. Całe jej życie toczy się wokół tekstu, książki, tłumaczeń, mediów różnego rodzaju. Urodzona we Lwowie – jako pierwsza w rodzinie, która przeszła gehennę Syberii. Przodkowie od strony matki osiedlili się na terenach Żytomierszczyzny jeszcze na początku XVI w., od strony ojca - nad Morzem Czarnym. W tych żyłach płynie krew prawie pół Europy i co najmniej dziesiątej części Azji – honorowe dziedzictwo dawnej Rzeczypospolitej. W ciągu wieków cały ten tygiel polszczył się, pozostało nazwisko.
