W ramach obchodów 350. rocznicy koronacji Jana Sobieskiego i jego małżonki Marii Kazimiery 7 czerwca na scenie historycznego „Sokoła” w Jaworowie odbyła się premiera spektaklu Emiliana Koronczewskiego „Jan III Sobieski na zamku jaworowskim”. Sztuka została zrealizowana przez Organizację pozarządową „Polonijny uniwersytet miasta Jaworowa”.
Utwór lokalnego krajoznawcy i działacza społecznego Emiliana Koronczewskiego „Jan III Sobieski na zamku jaworowskim” ukazał się w 1933 roku nakładem „Ziemi Jaworowskiej”, w 250-letnią rocznicę odsieczy Wiednia. Jest to sztuka sceniczna w III aktach (4 odsłony). Rzecz dzieje się na zamku jaworowskim w 1684 roku.
Fot. archiwum Lilii Grafińskiej
„Pisząc tę sztukę nie miałem wcale na uwadze stworzenia jakiegoś dramatu historycznego, pragnąłem jedynie napisać coś takiego, co by przypomniało nam wielką postać Jana III Sobieskiego i co by w 250-letnią rocznicę zwycięstwa pod Wiedniem „krzepiło” ducha obywatelskiego – zaznaczył w słowie wstępnym Emilian Koronczewski. – Przedstawiając hołd posłów zagranicznych na zamku jaworowskim chciałem dać wyraz potęgi Rzeczpospolitej, a tym samym pobudzić współczesnego obywatela do pracy nad zrealizowaniem haseł idei mocarstwowej. Wysuwając hasło „Salus rei publicae suprema lex esto” (Dobro Republiki niech będzie najwyższym prawem – red.), chciałem zwrócić uwagę na to, że dzisiaj zbrodnią są jakiekolwiek knowania, że na plan pierwszy stawiać należy dobro ogólne. Poruszyłem także kwestie porozumienia polsko-ukraińskiego, przedstawiając ją w ten sposób, aby jako widowisko mogło budzić u obu narodów uczucia wzajemnej sympatii i przyjaźni”.
Z kolei dr Leopold Klonowski, sekretarz literacki Teatrów Miejskich we Lwowie, w tej publikacji napisał:
„Po zapoznaniu się z Pańską sztuką pt. „Jan III Sobieski na zamku jaworowskim” donoszę uprzejmie, że utwór ten posiada moim zdaniem nieprzeciętne walory widowiskowe, które w połączeniu z plastycznym odtworzeniem chwili dziejowej, kwalifikuję do realizacji scenicznej w rocznice zwycięstwa pod Wiedniem, jako widowiska, przeznaczonego dla młodzieży szkolnej oraz dla najszerszych warstw ludności”.
Lilia Grafińska, dyrektor Pozarządowej organizacji „Polonijny uniwersytet miasta Jaworowa” w wywiadzie dla Kuriera Galicyjskiego powiedziała:
– W tym roku, z okazji 350. rocznicy koronacji Jana Sobieskiego i jego małżonki Marii Kazimiery, którzy są szczególnie związani z historyczną przeszłością naszego Jaworowa, podjęliśmy się realizacji niezwykle ambitnego zadania – wystawienia sztuki napisanej prawie 100 lat temu przez naszego rodaka Emiliana Koronczewskiego „Jan III Sobieski na zamku jaworowskim”. Inscenizację bez przesady można nazwać musicalem, ponieważ zawiera ona 5 tańców i 3 piosenki. Ponad 50 postaci! Nasza szkoła nie przygotowywała jeszcze nic na taką skalę. Zaangażowaliśmy również naszych utalentowanych absolwentów, którzy obecnie są już profesjonalnymi aktorami i reżyserami. Szukaliśmy kostiumów, gdzie tylko się dało. Dziękujemy Folkowisko.UA za pomoc – przywieźli dwie walizki kostiumów.
Sala była wypełniona po brzegi przez Polaków i Ukraińców. Na przedstawieniu był obecny syn autora inscenizacji – Lado Koronczewski. Przybyli też gości z Polski.
Podzielił się swoimi refleksjami Marcin Piotrowski, znany społecznik z sąsiedniego Podkarpacia:
– Są bohaterowie, którzy łączą narody polski i ukraiński. Taką postacią na naszym pograniczu jest Jan III Sobieski – król, z którego dumni mogą być zarówno Polacy, jak i Ukraińcy. Związany z Jaworowem, pozostawił po sobie dziedzictwo, które do dziś jest częścią historii i pamięci mieszkańców tej ziemi.
Dlatego z wielką radością uczestniczyliśmy dziś w Jaworowie, mieście z którym Sobieski był związany w przedstawieniu przygotowanym przez uczniów sobotniej polskiej szkoły, opartym na sztuce o Janie III Sobieskim, która powstała ponad sto lat temu. Młode pokolenie postanowiło przywrócić ją do życia i zrobiło to w imponującym stylu. Bardzo poruszające było również wystąpienie pani dyrektor szkoły, która mówiła o tym, że pogranicze to miejsce wspólnej pamięci, ale także wspólnej przyszłości. Miejsce, gdzie trzeba umieć rozmawiać o historii, szanując wrażliwość drugiej strony i szukając tego, co buduje porozumienie. W trakcie wydarzenia prowadzona była również zbiórka na rzecz Sił Zbrojnych Ukrainy, co pokazało, że troska o kulturę i edukację może iść w parze z odpowiedzialnością za los własnego kraju. Cieszymy się, że jako Stowarzyszenie Folkowisko i Fundacja Humanitarna Folkowisko mogliśmy wesprzeć to wydarzenie, przekazując część kostiumów dla młodych artystów. Dzięki temu spektakl był jeszcze bardziej kolorowy i widowiskowy. Jeszcze bardziej cieszy nas współpraca z kolejnym miejscem, w którym można uczyć się języka polskiego, mieszkając w Ukrainie. To właśnie takie inicjatywy budują relacje, przełamują stereotypy i pokazują, że na pograniczu można wspólnie tworzyć coś wartościowego. Dziękujemy za zaproszenie i gratulujemy wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tego wyjątkowego wydarzenia.
Po spektaklu ogłoszono wyniki konkursu plastycznego poświęconego 350. rocznicy koronacji Jana Sobieskiego i jego żony Marii Kazimiery na króla i królową Polski. W konkursie, który zawierał dwie nominacje – rysunek i wideo – wzięły udział dzieci i młodzież z powiatu jaworowskiego. „Para królewska” wręczyła laureatom dyplomy i certyfikaty podarunkowe.
Konstanty Czawaga
Konstanty Czawaga
Przez całe życie pracuje jako reporter, jest podróżnikiem i poszukiwaczem ciekawych osobowości do reportaży i wywiadów. Skupiony głównie na tematach związanych z relacjami polsko-ukraińskimi i życiem religijnym. Zamiłowany w Huculszczyźnie i Bukowinie, gdzie ładuje swoje akumulatory.
