21 maja w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu odbyło się III Spotkanie Stefanykowskie – kolejna odsłona cyklu debat organizowanych wspólnie przez Ossolineum oraz Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Tegoroczne wydarzenie poświęcono aktualności myśli politycznej środowiska paryskiej „Kultury” wobec współczesnych wyzwań stojących przed Polską, Ukrainą i Europą Środkowo-Wschodnią.
Punktem wyjścia do rozmowy był dorobek Jerzego Giedroycia i Juliusza Mieroszewskiego – autorów koncepcji politycznej, która przez dziesięciolecia wpływała na sposób myślenia Polski o relacjach z jej wschodnimi sąsiadami. Podczas panelu zwracano uwagę, że idea partnerskiego dialogu, uznania podmiotowości narodów Europy Wschodniej oraz budowania bezpieczeństwa regionu w oparciu o współpracę pozostaje nadal aktualna, zwłaszcza w kontekście trwającej wojny Rosji przeciwko Ukrainie.
W debacie udział wzięli Mykoła Kniażycki, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy i współprzewodniczący grupy ds. relacji międzyparlamentarnych Ukraina-Polska oraz Paweł Kowal, przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP i Rady do spraw Współpracy z Ukrainą. Spotkanie poprowadzili dr Łukasz Kamiński, dyrektor Ossolineum oraz Wasyl Fersztej, dyrektor Biblioteki Stefanyka we Lwowie.
W wydarzeniu wzięli udział m.in. Taras Tokarski, konsul generalny Ukrainy we Wrocławiu, ojciec Włodzimierz Juszczak, władyka Kościoła greckokatolickiego, Jurij Piwowarow, zastępca mera Mariupola, Krystyna Fogel, dyrektor Fundacji Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego w Polsce, dr Wiktoria Malicka, pełnomocnik ds. współpracy z zagranicą Ossolineum, a także przedstawiciele środowisk naukowych, kulturalnych oraz organizacji społecznych z Polski i Ukrainy.
fot. Eugeniusz Sało/ Nowy Kurier Galicyjski
Mykoła Kniażycki podkreślał, że przesłanie Jerzego Giedroycia pozostaje jednym z fundamentów współczesnego myślenia o bezpieczeństwie regionu. – Główne, co musimy zapamiętać z tego, o czym mówił Giedroyc, to to, że niepodległość Polski nie będzie możliwa bez prawdziwej, silnej niepodległości ukraińskiej, litewskiej i białoruskiej. Wspierał przyjaźń między tymi narodami i wierzył, że każdy z nich musi mieć silne państwo – mówił ukraiński deputowany.
Jak zaznaczył, Ukraina walczy dziś nie tylko o własną przyszłość, ale również o bezpieczeństwo całej Europy. – Ukraińcy teraz walczą na froncie nie tylko za swoje losy, ale za przyszłość całej Europy. Giedroyc mówił też, że współpraca w naszym regionie Europy Środkowej jest bardzo ważna, bo łączą nas wspólne wartości – podkreślił.
Mykoła Kniażycki odniósł się również do relacji społecznych między Polakami i Ukraińcami po rosyjskiej inwazji z 2022 roku. – Większość społeczeństwa polskiego wspiera Ukrainę. Wielu Ukraińców po początku pełnoskalowej wojny znalazło schronienie w polskich domach. Oczywiście Rosja robi wszystko poprzez propagandę, żeby nasze narody skłócić, a środowiska ultraprawicowe próbują budować na tym kapitał polityczny. Jednak odpowiedzialni politycy rozumieją, że sukces naszej przyszłości jest możliwy tylko wtedy, kiedy będziemy razem – zaznaczył.
Paweł Kowal ocenił z kolei, że współczesne relacje polsko-ukraińskie rozwijają się dobrze, mimo pojawiających się napięć i incydentów. – Rozmawialiśmy przede wszystkim o współczesności, czyli o dzisiejszych relacjach polsko-ukraińskich. Uważam, że nie są one takie złe i stoimy przed wyjątkową historyczną okazją – mówił.
Jak podkreślił, najważniejsze idee Jerzego Giedroycia pozostają aktualne również dziś. – Dwie fundamentalne rzeczy z Giedroycia są nadal aktualne: to, że Polska i Ukraina muszą być razem w strukturach Zachodu oraz że naszym głównym przeciwnikiem pozostaje rosyjski imperializm. Z tego punktu widzenia Giedroyc jest dobrą podstawą do rozmowy o współczesności – powiedział Paweł Kowal.
Poseł na Sejm RP zwracał uwagę, że współpraca polsko-ukraińska rozwija się obecnie w wielu obszarach, od polityki i gospodarki po naukę oraz kulturę. – To są bardzo szerokie relacje, właściwie w każdej dziedzinie się rozwijają. Organizujemy wspólnie największe wydarzenie polityczno-gospodarcze tego roku, czyli Konferencję Odbudowy Ukrainy w Gdańsku. Przygotowywane są instrumenty finansowe dla inwestorów, projekty infrastrukturalne i działania wspierające handel oraz współpracę naukową. Trudno wskazać dziedzinę, w której nic się dziś nie dzieje na rzecz relacji polsko-ukraińskich – zaznaczył.
III Spotkanie Stefanykowskie odbyło się w ramach Międzynarodowej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej „Przyszłość już tu jest. Polska-Ukraina-Europa: nowy paradygmat”, inaugurującej działalność Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej Uniwersytetu Wrocławskiego.
Cykl Spotkań Stefanykowskich jest wspólną inicjatywą Ossolineum i Biblioteki Stefanyka, kontynuującą wieloletnią współpracę obu instytucji. Analogiczny cykl „Spotkań Ossolińskich” organizowany jest we Lwowie od 2006 roku i ma na celu wspieranie dialogu polsko-ukraińskiego. Wydarzenie odbyło się pod patronatem Konsulatu Generalnego Ukrainy we Wrocławiu.
Eugeniusz Sało
