Tomasz Kuba Kozłowski urodził się w 1960 roku w rodzinie kresowej, sam siebie określa jako „lwowski syn, wnuk i prawnuk”.
Nieprzerwanie od kilkunastu lat przygotowuje i prowadzi w Domu Spotkań z Historią w Warszawie cieszące się ogromną popularnością gawędy w cyklu „Opowieści z Kresów” przekazywane piękną polszczyzną. Wykładów tych w swojej „kolekcji” ma ponad 150. I z nimi jeździ (ponad 100 wyjazdów!) po całym k raju i zagranicę.
Często gości w naszym Oddziale, a jego wykłady cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem. Wybrane tematy „Zaleszczyki”, „Korpus Ochrony Pogranicza”, „Lotniczy Lwów” i inne – wszystkie jego wykłady są bogato ilustrowane i opowiedziane ciekawym, żywym językiem. Wykłady te oparte na źródłach i poprzedzone pracami badawczymi, podlegają pod jego autorski program „Warszawska Inicjatywa Kresowa”, który umożliwia upowszechnianie dziedzictwa Ziem Wschodnich poprzez różnorodne formy. W ramach programu prócz cyklu „Opowieści z Kresów” odbywa się także „Kino Kresowe”. Prezentacje te i wykłady mają standardowo postać multimedialnej prezentacji przygotowanej w programie PowerPoint, bogato ilustrowanej oryginalną ikonografią z epoki, zazwyczaj z końca XIX i początku XX wieku. Bazą źródłową i ikonograficzną do kolejnych prezentacji jest gromadzona przez autora i licząca kilkadziesiąt tysięcy obiektów kolekcja kresowianów, największa tego typu prywatna kolekcja w kraju, materiałów dotyczących Kresów, obejmującej druki zwarte, ciągłe i ulotne, kartografie, archiwalia, ikonografię, antyki, przedmioty codziennego użytku i pamiątki. Uzupełniająco wykorzystywana jest także ikonografia dostępna w domenie publicznej. Zbiór ten jest podstawą wystaw, albumów oraz materiałem ilustrującym „Opowieści z Kresów”. Tomasz Kuba Kozłowski jest także autorem wystaw m. in. „Świat Kresów”, który z powodzeniem był wystawiany na Poznańskich Dniach Lwowa, na bazie której T. K. Kozłowski napisał książkę pod takim samym tytułem i „Wielka Wojna na Wschodzie (1914–1918) od Bałtyku po Karpaty”. Ekspozycjom towarzyszą wydane nakładem Domu Spotkań z Historią albumy. Celem i dążeniem Tomasza Kuby Kozłowskiego jest utworzenie „Muzeum Kresów”. Swoje wykłady prezentuje także w szkołach średnich, m.in. w Poznaniu. Czas trwania prezentacji wynosi zazwyczaj 90 minut. W przypadku spotkań organizowanych w szkołach optymalnym modułem są dwie lekcje po 45 minut.
Tematyka opowieści prezentowanych przez Tomasza Kubę Kozłowskiego jest różnorodna i bogata: prekursorskim dziedzictwie Rzeczypospolitej w odniesieniu do idei unijnych i federalnych, zapomnianym zjeździe monarchów w Łucku, dziedzictwie unii horodelskich z XIV i XIX wieku oraz fascynującym tyglu narodów, religii i kultur jaki przez kilkaset lat stanowiły ziemie wschodnie a także II Rzeczypospolitej, magnaci z Litwy i arystokraci z Podola, lwowskie batiary i strzelcy siczowi, galicyjscy chasydzi i Żydzi z „Jerozolimy Północy”, pustoły Poleszuka i czerwony płaszcz Hucuła, Niemcy na Wołyniu i Ormianie na Pokuciu, wicinnicy na Niemnie i łebacy w Borysławiu, Anglik z Kołomyi i Karaimi z Trok. To tylko parę przykładów barwnej mozaiki, którą niegdyś stanowiły Kresy. Prezentacja poświęcona wielonarodowym i wielokulturowym Kresom, gdzie nawet członkowie jednej rodziny potrafili różnić się narodowością i wyznaniem, ilustrowana jest oryginalną ikonografią od czasów średniowiecza po początek XX wieku.
Tomasz Kuba Kozłowski współtworzył kilkanaście wystaw poświęconych dwudziestowiecznej historii ziem wschodnich II Rzeczpospolitej. W Internecie prowadzi profil „Świat Kresów” na Facebooku oraz kanał na YouTube poświęcony tej samej tematyce. W 2021 roku zapoczątkował cykl spacerów historycznych po Warszawie prezentujący miejsca, postaci i wydarzenia związane z Kresami.
W przeszłości pełnił ważne funkcje w zakresie problematyki migracji i uchodźstwa, a od 2019 roku jest członkiem Rady Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą – Instytutu Polonika.
W 2015 roku Tomasz Kuba Kozłowski wyróżniony został brązowym medalem „Gloria Artis”.
Za popularyzowanie Kresów, ich historii i przedstawianie wybitnych ludzi z tych terenów Tomasz Kuba Kozłowski otrzymał wyróżnienie „Semper Fidelis” w 2019 roku, które wręczono mu podczas spotkania opłatkowego w Poznaniu.
Biuletyn Informacyjny Nr 1 (124) Rok 36 Oddział w Poznaniu, styczeń – grudzień 2024
Tekst ukazał się w nr 21 (457), 15 – 28 listopada 2024
