Dopiero było lato, a tu już śnieg i mróz za pasem. A jak grudzień, to czas przepisów świątecznych. Niech więc w naszych kuchniach zagości znów świąteczny zapach i smak ulubionych potraw.
Świąteczna zupa rybna
Składniki:
1/2 kg fileta dowolnej ryby
100 g cebuli
100 g marchewki
20 g pietruszki
40 g selera
200g papryki
1,5 l bulionu warzywnego lub rybnego
2–3 liście laurowe
6 szt. ziela ang.
sól
pieprz
15 g masła
20 ml oleju
200 g ziemniaków
1 łyżka koncentratu pomidorowego.
Wykonanie:
Filet pokroić, doprawić solą i pieprzem, odstawić na bok. Cebulę pokroić w kostkę, marchewkę i pietruszkę w plastry, seler w kostkę, paprykę w 2 cm kostkę, ziemniaki w kostkę. Rozgrzać masło z olejem, zeszklić cebulę na złoty kolor, następnie dodać marchew, pietruszkę i seler, lekko podsmażyć. Wlać bulion, dodać liście laurowe, ziele ang., gotować 15 minut, dodać ziemniaki, paprykę, gotować jeszcze 15 minut. Pod koniec dodać rybę, koncentrat pomidorowy, doprawić solą i pieprzem, gotować jeszcze 10 minut.
Wigilijne gołąbki
Składniki:
2 kg surowych ziemniaków
1 kg ugotowanych ziemniaków
500 g kaszy gryczanej
2 cebule
ilość grzybków suszonych według uznania
główka kapusty
1/2 l śmietany
100 g masła
sól
pieprz.
Wykonanie:
Obrane, surowe ziemniaki zetrzeć na tarce (odcedzić trochę soku). Ugotowane ziemniaki przetrzeć przez praskę. Ugotowane grzybki i cebulę drobno pokroić i podsmażyć. Wszystko razem wymieszać, doprawić solą, pieprzem. Ze sparzonych liści kapusty usunąć grube nerwy, napełnić farszem, pozawijać gołąbki. Poukładać w naczyniu o grubym dnie, zalać śmietaną i zapiec.
Karp z cebulą i pieczarkami
Składniki:
karp pokrojony w dzwonki, lub filet karpia, pokrojony na dowolne kawałki
300g pieczarek
3 cebule
3 liście laurowe
4 ziarenka pieprzu czarnego
3 łyżki mąki
olej
sól
pieprz.
Wykonanie:
Umytą, osuszoną rybę przyprawić solą, pieprzem, następnie obtoczyć w mące i podsmażyć na złoty kolor z obu stron. Obraną cebulę pokroić w piórka, pieczarki w mniejsze kawałki. Na rozgrzanym oleju lekko podsmażyć cebulę z dodatkiem liści laurowych i pieprzu w ziarnach, posolić. Dodać pieczarki, smażyć przez 10 minut, doprawić solą i pieprzem. Karpia podawać ułożonego na poduszce z cebuli z pieczarkami.
Smakowity świąteczny śledź
Składniki:
500–700g filetów śledzia
Marynata:
Cały słoiczek musztardy francuskiej
3 łyżki musztardy stołowej (np. sarepskiej)
3 łyżki musztardy miodowej
6 łyżek majonezu
2 łyżki śmietany
2 łyżki miodu
2 łyżki octu jabłkowego,
Wymieszać, włożyć pokrojonego śledzia i cebulę pokrojoną w piórka, wymieszać. Włożyć na noc do lodówki aby się smaki przegryzły.
Sałatka ze śledziem
Składniki:
główka sałaty lodowej
6 filetów matias (jeśli jest za słony, wymoczyć)
1/2 szklanki suszonej żurawiny
1 cebula czerwona
2 jabłka kwaskowate.
Dressing:
50 ml oleju
50 ml zimnej wody
sok z 1 cytryny
1 łyżka miodu
sól
pieprz.
Wykonanie:
Wszystkie składniki dressingu wymieszać. Sałatę umyć, osuszyć i porwać na niewielkie kawałki. Żurawinę zalać na 15 minut letnią wodą. Cebulę pokroić w cienkie piórka, a jabłka w słupki. Śledzia pokroić w centymetrowe kawałki. Wszystko umieścić w dużej misce, zalać dressingiem, wymieszać i włożyć na noc do lodówki aby się smaki przegryzły.
Sałatka ze śliwką
Składniki:
300 g piersi kurczaka
5 jaj
150 g śliwki suszonej
100 g orzechów włoskich
100 g sera żółtego
sól
pieprz
majonez
zielenina do dekoracji.
Wykonanie:
Pierś kurczaka zgotować, jajka zgotować, schłodzić. Białka jaj oddzielić od żółtek, osobno zetrzeć na tarce o drobnych oczkach. Pierś kurczaka pokroić drobno lub rozdzielić na włókna. Śliwkę zaparzyć, a następnie z orzechami drobno pokroić. Ser zetrzeć na tarce o dużych oczkach. Połączyć wszystkie składniki, dodać majonez, wymieszać, doprawić solą i pieprzem. Tę sałatkę można ułożyć też warstwami: kurczak>żółtka>śliwki>ser>orzechy>białka. Każdą warstwę posmarować majonezem, udekorować zieleniną.
Paszteciki z pieczarkami
Składniki:
450 g mąki
20 g świeżych drożdży
150 ml ciepłego mleka
80 g masła
1 łyżeczka cukru
1/2 łyżeczki soli
1 jajko.
Farsz:
500 g pieczarek
1 cebula
3–4 ząbki czosnku
1 łyżka natki pietruszki
1 łyżka tartej bułki
2 jajka (1 do posmarowania pasztecików)
sól
pieprz
kminek.
Wykonanie:
Drożdże rozmieszać z 20 ml mleka, łyżeczką cukru, łyżką mąki i odstawić na 10 minut. Do przesianej mąki dodać roztopione, przestudzone masło, resztę mleka, jajko, rozczyn oraz sól. Wyrobić ciasto i odstawić na 1 godzinę. Cebulę drobno pokroić i podsmażyć na niewielkiej ilości oleju. Dodać do lekko podsmażonej cebuli drobno posiekane pieczarki, przeciśnięty przez praskę czosnek, a także łyżkę posiekanej pietruszki, smażyć przez 5 minut, doprawić solą i pieprzem. Gdy farsz lekko przestygnie, dodać roztrzepane jajko i bułkę tartą, wymieszać. Wyrośnięte ciasto nieco wyrobić, rozwałkować na większy prostokąt i nałożyć równomiernie farsz. Ciasto zwinąć jak roladę i ostrym nożem pokroić na 3–5cm plastry, przełożyć na blachę, wyścieloną papierem do pieczenia. Posmarować roztrzepanym jajkiem, posypać kminkiem. Odłożyć na 5–10 minut. Piec w 190°C 20–25 minut.
Piernik
Składniki:
125 g masła
3 płaskie łyżki kakao
3 płaskie łyżeczki przyprawy do piernika
1 łyżeczka cynamonu
150 g cukru
4 łyżki miodu
200 ml mleka
3 łyżki powideł śliwkowych
2 płaskie łyżeczki proszku do pieczenia
3 duże lub 4 małe jajka
280 g mąki
(bakalie według uznania).
Polewa czekoladowa:
100 ml śmietanki 30%
100g czekolady gorzkiej
50 g czekolady mlecznej.
Wykonanie:
W rondelku rozpuścić masło, dodać cukier, mieszać, dodać kakao, przyprawę do piernika, cynamon, miód, mieszać, aż się połączą składniki, nie zagotowywać, schłodzić. Wlać letnie mleko, dodać powidła, wymieszać. Odłożyć aby masa nieco przestygła. Jaja rozbełtać trzepaczką. Do większej miski przełożyć wystudzoną masę, dodać mąkę z proszkiem do pieczenia, jajka, delikatnie wymieszać trzepaczką. Ciasto wyłożyć do keksówki, wyłożonej papierem do pieczenia. Piec w 180°C 45 minut. Śmietankę lekko podgrzać (nie zagotowywać), dodać połamane czekolady, dobrze wymieszać i polać wystygnięty piernik.
Keks świąteczny
Składniki:
200 g masła
150 g cukru
6 jajek
340 g mąki
2 łyżeczki proszku do pieczenia
2 łyżki kwaśnej śmietany lub jogurtu
300 g suszonych owoców
200 g ulubionych orzechów.
Wykonanie:
Suszone owoce w razie potrzeby namoczyć, następnie razem z orzechami posiekać. Masło utrzeć z cukrem na puszystą masę, dodawać po kolei jajka, mieszając. Dodać mąkę z proszkiem do pieczenia, suszone owoce i orzechy. Pod koniec dodać śmietanę lub jogurt, wymieszać i przełożyć do keksówki, wyłożonej papierem do pieczenia. Piec w 170°C 1 godzinę. Po wystudzeniu posypać cukrem pudrem, lub pokryć dowolnym lukrem albo polewą czekoladową.
Sernik z makiem
Składniki na ciasto:
1,5 szklanki mąki
3 łyżki cukru pudru
100 g masła
1 łyżeczka proszku do pieczenia
1 łyżka śmietany 18%
1 jajko.
Masa serowa:
1 kg twarogu
100g masła
1,5 szklanki cukru
4 jajka
1 budyń waniliowy
50 g rodzynek.
Masa makowa:
300 g maku
100 g masła roztopionego
4 jajka
1szklanka cukru
parę kropel olejku migdałowego.
Wykonanie masy serowej:
masło utrzeć z cukrem i żółtkami. Dodać zmielony twaróg, proszek budyniowy, ubitą pianę z białek, delikatnie wymieszać, dodać rodzynki.
Masa makowa:
Mak zaparzyć wrzątkiem, zagotować, zostawić do wystudzenia. Następnie odcedzić, zmielić z cukrem dwa razy, dodać jaja, masło, aromat migdałowy, dokładnie wymieszać.
Ciasto:
Z podanych składników zagnieść ciasto, rozwałkować i wyłożyć blachę 23×35 cm, wyłożoną papierem do pieczenia. Na cieście rozłożyć łyżką masę makową (nie wyrównywać), następnie wyłożyć masę serową, wyrównać. Piec w 180°C godzinę. Po wystudzeniu można polać lukrem lub polewą czekoladową.
Czekoladowe salami
Składniki:
400 g herbatników
200 g dowolnych orzechów
200 g masła
100 g cukru
3 łyżki kakao
100 ml mleka
cukier puder do obtoczenia.
Wykonanie:
Herbatniki połamać na małe kawałki, przełożyć do miski. Orzechy drobno posiekać, dodać do herbatników, wymieszać. W rondelku połączyć mleko, cukier i kakao, zagotować, mieszając. Następnie dodać masło, roztopić je, cały czas mieszając. Gorącą masę wlać do miski z herbatnikami i orzechami (masa powinna być płynna). Masę przełożyć na folię spożywczą, uformować wałek, ugniatając przez folię. Ściśle zawiązać i wstawić do lodówki na noc. Gdy masa stwardnieje, rozwinąć, obtoczyć w cukrze pudrze, rękami wetrzeć cukier.
Z tej porcji można zrobić jedną, większą kiełbaskę, lub dwie mniejsze.
Życzę państwu smacznego!
Jadwiga Sabadasz
Tekst ukazał się w nr 21 (481), 14 – 28 listopada 2025
