Irena Kotowicz urodziła się w grudniu 1923 roku we wsi Skorodyńce pow. Czortków w rodzinie nauczycieli. Dzieciństwo i lata szkolne spędziła w Czortkowie. W czasie wojny wraz z mężem była zaangażowana w konspiracyjnej Narodowej Organizacji Wojskowej. Organizacja ta przystąpiła później do AK tworząc wspólną organizację.
W 1944 r. wraz z mężem uciekła przed NKWD do Przemyśla, lecz w 1946 r. została aresztowana przez UB. Po amnestii została zwolniona. Przeniosła się wtedy do Poznania, gdzie ukończyła studia na kierunku psychologii klinicznej. Po ukończeniu studiów do przejścia na emeryturę pracowała w zawodzie na terenie Warszawy.
W 1989 roku wstąpiła do nowo utworzonego Towarzystwa Miłośników Lwowa oddział Warszawski, gdzie została członkiem Zarządu Oddziału. W 1993 r. była inicjatorem powołania klubu „Podole” przy Warszawskim Oddziale TMLiKPW, którego została przewodniczącą.
W tym samym czasie zorganizowała także własne wydawnictwo „Głosy Podolan”. Przez 25 lat pozostawała redaktorem naczelnym pisma. Prócz publikowania „Głosów”, które mają charakter wspomnieniowy, ukazało się także z jej inicjatywy dziesięć numerów specjalnych – zeszytów. Były to m. in.: „Skałat”, „Terroryzm na Podolu” czy „Wysiedlenie”. Irena Kotowicz jako badacz Kresów była postacią niezwykłą. Całe życie interesowała się Podolem, a szczególnie jego drugim największym miastem Czortkowem, pod którym w 1923 roku się urodziła (wieś Skorodyńce), gdzie pobierała nauki, wzięła ślub i urodziła pierwszą córkę. Pomimo iż z zawodu była psychologiem, ze starannością większą niż niejeden historyk zbierała materiały na temat Podola, w tym szczególnie wspomnienia ludzi tam mieszkających. Każdy numer „Głosów Podola” liczy ponad 50 stron. Staranne oprawione zawiera głównie wspomnienia osób tam urodzonych, część historyczno-badawczą oraz pożegnania. Jednakże upływ czasu spowodował, że z prac redakcyjnych z uwagi na wiek i stan zdrowia zrezygnowało dwóch członków redakcji i 95-letnia pani Irena została sama. Całość prac spadła na nią wraz z wysyłką 200 egzemplarzy, bo taki „Głosy” miały nakład. Pani Kotowicz zaproponowała współpracę Igorowi Meggerowi z Poznania, któremu wcześniej pomogła wyszukać informacje na temat jego rodziny z pułku piechoty Czortkowskiego Garnizonu. Igor Megger propozycję przyjął. W związku z otrzymaniem darowizny redakcja przeznaczyła ją na numer specjalny „Podole w starej pocztówce”. W momencie śmierci pani Kotowicz oczekiwał na druk jubileuszowy 150 numer.
Za swoją pracę Irena Kotowicz została wyróżniona wieloma medalami i odznaczeniami w tym Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci (2006) oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi (2013).
Niestety stan zdrowia pani Ireny pogarszał się z miesiąca na miesiąc.
W 2020 r. Zarząd poznańskiego Oddziału TMLiKPW przyznał jej wyróżnienie „Semper Fidelis”, z którego bardzo się cieszyła. Lecz z powodu pandemii termin wręczenia był przesuwany, a do zaplanowanego już ostatecznie na koniec listopada nie doszło.
Irena Kotowicz zmarła 2 XI 2020 r. w Warszawie.
Pani Irena budziła wielki szacunek wśród czortkowian, których znała i z pamięci mówiła o ich rodzinach. Każdy czortkowiak wypowiadał się o niej z szacunkiem i bardzo ją cenił. Tak jak Czesław Blicharski był uznany za „papieża” tarnopolan, tak pani Kotowicz była najwyższą instancją wiedzy o Czortkowie. I choć niektóre osoby wypominały jej „żelazną rękę” w klubie, to należy przyznać, że bez tego, niemożliwością byłoby tyle osiągnąć. „Głosy Podolan” były, są i będą ogromnym źródłem historycznym dla kolejnych pokoleń historyków badających historię Kresów i tamtych ziem. Choć niedoceniona należycie za życia szczególnie przez środowisko historyków, pozostanie we wdzięcznej pamięci nie tylko środowisk kresowych. Dla Igora Meggera jako historyka i jako potomka czortkowian było wielką przyjemnością i zaszczytem z nią współpracować.
Obecnie pismo wychodzi, za zgodą warszawskiego Oddziału TMLiKPW, w Poznaniu. Redaktorem naczelnym jest Igor Megger wiceprezes poznańskiego Oddziału TMLiKPW, który wraz z zespołem redakcyjnym kontynuuje dzieło Ireny Kotowicz.
Biuletyn Informacyjny nr 1 (124) rok 36 Oddział w Poznaniu, styczeń – grudzień 2024
Tekst ukazał się w nr 22 (458), 29 listopada – 16 grudnia 2024
