Komunikat w sprawie konserwacji tablic inskrypcyjnych z kościoła pw. Wniebowzięcia NMP, św. Krzyża i św. Bartłomieja w Drohobyczu finansowanej ze środków MKIDN przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA.
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP, św. Krzyża i św. Bartłomieja położony w Drohobyczu, w obwodzie lwowskim, niecałe 70 km od granicy z Polską, to bezcenny i unikatowy zabytek. Choć Drohobycz będzie się kojarzył przede wszystkim ze „Sklepami cynamonowymi” i postacią ich autora Bruno Schulza, to warto wiedzieć, że historia tego miasta jest znacznie dłuższa i bogatsza, o czym można przekonać się podziwiając malarski i snycerski wystrój świątyni.
Jest to jeden z najstarszych zabytków sakralnych w zachodniej Ukrainie, a jego losy były ściśle splecione z losami miasta jak i z losami pierwszej Rzeczpospolitej. Świątynię erygował w grudniu 1392 roku król Władysława Jagiełło! Specyficzną cechą tej architektury była jej funkcja obronna, którą zyskała w trakcie przebudowy w połowie XVI w. Duże zmiany w wystroju świątyni przyniósł wiek XVIII. To wówczas z inicjatywy proboszcza Ignacego Jarockiego, malarz Andrzej Solecki z Krechowic rozpoczął dekorowanie całego wnętrza nową polichromią, która obok treści religijnych opowiada historię Drohobycza i parafii św. Bartłomieja (1790-1793). Znajdziemy przedstawienia wydarzeń m.in. nadania przywilejów przez Kazimierza Wielkiego, Władysława Jagiełłę i Józefa II, konsekrację kościoła w 1511 roku, rzeź kozacką w 1648 roku. W prezbiterium zobaczymy portrety władców polskich i austriackich opatrzone inskrypcjami.
Historię opowiedzianą pędzlem Soleckiego uzupełniały liczne ołtarze i epitafia, dziś już nieistniejące, bezmyślnie zniszczone w okresie władzy sowieckiej. Cudowi lub raczej gigantycznym rozmiarom, swoje przetrwanie zawdzięczają powstałe równolegle z polichromiami cztery tablice inskrypcyjne (1790–1791). Wykonane zostały w pracowni Kazimierza Krzementowskiego, przy udziale stolarza Koszyckiego oraz snycerza Szymańskiego ze Stryja. Wyryte w drewnie majuskułą i minuskułą opisy upamiętniają cztery wieki historii drohobyckiego kościoła, jego założenie i poświęcenie, następnie zasługi i męczeńską śmierć ks. Marcina Laterny oraz uhonorowują panowanie cesarzy austriackich Józefa II i Leopolda II, synów cesarzowej Marii Teresy. Tablice w bogatych ramach zawieszone były na ścianach prezbiterium i stanowiły część bogatego programu ikonograficznego zrealizowanego w ostatnim dziesięcioleciu XVIII w. na zlecenie proboszcza ks. Ignacego Jarockiego. Jak większość założeń barokowej stylistyki elementy ruchomego wystroju współgrały lub wręcz stanowiły jedność z układem polichromii ściennych. Tak jest też w przypadku Drohobyckiej fary. Tablice inskrypcyjne wykonane przez pracownię Kazimierza Krzementowskiego posiadają analogiczną formę jak ich freskowe odpowiedniki wykonane na ścianach w tym samym czasie przez malarza Andrzeja Soleckiego. Uwagę zwraca identyczna forma barokowych profilowanych ram, w które to zamknięte zostały poszczególne sceny i przedstawienia.
Czas oraz burzliwe dzieje świątyni zrobiły swoje. Te bezcenne zabytki wymagały pilnego podjęcia prac konserwatorskich. Ich konserwacją zajęła się Fundacja Bonifraterska, współpracująca od lat z parafą św. Bartłomieja w Drohobyczu. Wymagające i skomplikowane technicznie prace finansuje Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA z siedzibą w Warszawie. Obecnie wszystkie tablice po zdemontowaniu zostały poddane pierwszemu etapowi prac konserwatorskich. Mierzące ponad 6 m wysokości i 3 metry szerokości rozłożono na części i każdy, najdrobniejszy fragment poddano pieczołowitym pracom konserwatorskim. Powoli dzień po dniu konserwatorzy odsłaniają ich prawdziwe oblicze. Po konserwacji nie będą ponure i czarne jak w chwili, gdy rozpoczynano prace. Pojawią się jaśniejsze i żywsze kolory, na ramach i detalach snycerskich błyśnie złoto. Jeśli tylko nie zabraknie funduszy wrócą na swoje miejsce na ścianach prezbiterium kościoła w Drohobyczu.
Małgorzata Dobrzyńska-Musiela
konserwator dzieł sztuki. Listopad 2025
