W dniu 25 czerwca 2025 o godz. 08:31 (czasu polskiego) dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wyruszył na Międzynarodową Stację Kosmiczną w ramach misji Axiom-4 („Ignis”) – stając się pierwszym Polakiem na ISS i kontynuatorem misji Hermaszewskiego sprzed 47 laty.
O godzinie 9:31 z przylądka Canaveral na Florydzie w kosmos poleciał Sławosz Uznański-Wiśniewski – pierwszy Polak, który zamieszka na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
W 13. minucie po starcie z Przylądka Canaveral z centrum kontroli lotów pady słowa:
– W imieniu całego zespołu SpaceX dziękujemy. To był dla nas zaszczyt pracować z wami do tej pory i jesteśmy podekscytowani, że czeka was bezpieczny lot i bezpieczny powrót do domu. Dobre rzeczy spotykają tych, którzy czekają. Powodzenia dla załogi dziewiczego lotu Grace.
Sławosz Uznański-Wiśniewski także zdążył już powiedzieć pierwsze słowa do Polek i Polaków:
– Kosmos zawsze jednoczy ludzi. Zabieram dziś z Ziemi cząstkę każdego z was, z waszej siły, waszej nadziei, waszego zaufania. W kosmosie nie jestem sam. Reprezentuję nas wszystkich. Z całego serca dziękuję wam za zaufanie. Kosmos dla wszystkich, do zobaczenia – powiedział Polak.
Start doszedł do skutku po siedmiokrotnym przełożeniu jego daty. Lot pierwotnie był planowany na 29 maja. Następnie w oficjalnych komunikatach podawano daty 8, 10, 11, 19 i 22 czerwca. Siódmym możliwym terminem jest 25 czerwca – o godz. 8:31 czasu polskiego (godz. 2:31 czasu lokalnego na Florydzie, USA).
W ramach misji Ax-4 na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) – poza Polakiem – udało się trzech innych członków załogi rakiety Falcon 9: Shubhanshu Shukla (Indie), Tibor Kapu (Węgry) oraz Peggy Whitson (USA).
Misja Axiom 4 to czwarta komercyjna załogowa wyprawa realizowana przez amerykańską firmę Axiom Space. Udział w niej Polaka to rezultat umowy podpisanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Europejską Agencję Kosmiczną na przygotowanie i przeprowadzenie polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS na ISS. W przygotowaniach bierze udział także Polska Agencja Kosmiczna (POLSA). Na ISS zabrane zostanie 13 eksperymentów i technologii polskich naukowców i firm.
Na kilka godzin przed lotem astronauci opuścili kwarantannę. Po dotarciu na miejsce startu członkowie załogi misji Ax-4 złożyli podpisy na specjalnej ścianie. Następnie, ubrani w skafandry, weszli do kapsuły Dragon a firma Space X poinformowała o tym, że misja Ax-4 jest gotowa do startu. Właz kapsuły Dragon został zamknięty. Ukończono także wszystkie kontrole, między innymi łączności.
Start rakiety odbył się bez żadnych problemów. 43 sekundy po starcie silniki Falcon 9 zostały wyłączone. Potem, w 75. sekundzie lotu, na wysokości około 13 km i przy prędkości ponad 1400 km/h, rakieta przeszła punkt max Q, czyli jeden z najbardziej niebezpiecznych momentów, w którym ciśnienie wywierane na statek poruszający się w atmosferze osiąga największą wartość. Później, po 2 minutach i 26 sekundach od startu, na wysokości ponad 68 km, nastąpiła prawidłowa separacja pierwszego stopnia rakiety Falcon 9, tzw. boostera. Po 7 minutach i 30 sekundach od startu pierwszy stopień rakiety Falcon 9 wylądował na Przylądku Canaveral.
Obecnie kapsuła Dragon z załogą misji Ax-4 trzyma kurs na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Musi ją dogonić, by zadokować. Ma to się stać najpóźniej do czwartku (25.06) do godziny 13.
Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski jest drugim Polakiem w kosmosie, a pierwszym na ISS. Pierwszym naszym rodakiem w przestrzeni kosmicznej był Mirosław Hermaszewski (1941–2022), który w dniach 27 czerwca – 5 lipca 1978 r., wraz z Piotrem Klimukiem (radziecki kosmonauta narodowości białoruskiej), odbył lot na statku kosmicznym Sojuz 30. W czasie 8-dniowej misji dokonano 126 okrążeń Ziemi.
Sławosz Uznański-Wiśniewski zabrał ze sobą na orbitę m.in. polskie flagi, w tym naszywkę ze skafandra Mirosława Hermaszewskiego, pamiątki po Marii Skłodowskiej-Curie, mapę z dzieła Mikołaja Kopernika „De revolutionibus orbium coelestium” („O obrotach sfer niebieskich”), bryłkę soli z Wieliczki i kawałek polskiego bursztynu. Na orbitę poleciał też manuskrypt mazurka Fryderyka Chopina, trzy wiersze Wisławy Szymborskiej, krajka z regionalnego stroju ziemi łódzkiej z Muzeum Etnograficznego w Warszawie, polskie litery (ą, ć, ę, ł itd.) wydrukowane w 3D oraz emblematy i plakat misji.
Pilot misji Ax-4 Shubhanshu Shukla jest drugim astronautą z Indii od 1984 r. Pierwszym był Rakesh Sharma – indyjski pilot wojskowy, który poleciał na stację kosmiczną Salut 7 na pokładzie statku Sojuz T-11 w ramach programu Interkosmos.
Z kolei specjalista misji Tibor Kapu był drugim Węgrem w kosmosie – od 1980 r. Pierwszym był Bertalan Farkas, również uczestnik programu Interkosmos, który na pokładzie statku kosmicznego Sojuz 36 dotarł do stacji kosmicznej Salut 6.
Dowódczyni misji Ax-4 Peggy Annette Whitson jest amerykańską biochemiczką. Do 2018 r. działała w NASA. Spędziła w kosmosie łącznie 675 dni – najwięcej spośród wszystkich Amerykanów oraz wśród kobiet astronautek.
Na ISS załoga Ax-4 będzie prowadzić badania w warunkach mikrograwitacji oraz zaangażuje się w działania edukacyjne. W ramach misji IGNIS nasz astronauta przeprowadzi 13 eksperymentów, zaprojektowanych przez polskie firmy i umożliwiających przetestowanie nowych technologii i koncepcji w warunkach mikrograwitacji. Zrealizuje też 30 pokazów edukacyjnych i popularnonaukowych. Będzie również wykonywał połączenia z rodzimymi krótkofalowcami.
– Drogie Polki i drodzy Polacy. Robimy ogromny krok w kierunku przyszłości technologicznej Polski. Polski opartej na nauce i wiedzy. Niech ta misja będzie początkiem epoki, w której nasza odwaga i nieustępliwość kształtują nowoczesną Polskę. Dla nas i dla przyszłych pokoleń. Kosmos zawsze jednoczył ludzi. Zabieram dziś cząstkę każdego z Was. Reprezentuję nas wszystkich. Dziękuję Wam za zaufanie – powiedział Sławosz Uznański-Wisniewski.
Polska wydała na lot swojego astronauty 65 milionów euro. Natomiast łączne wydatki na sektor kosmiczny w latach 2023–2025 wyniosły 360 milionów euro, jako element budowy gospodarki opartej o nowoczesne technologie.
„Wielki dzień dla światowej nauki. Wielki dzień dla Polski! Z dumą i wzruszeniem obserwujemy jak Pan Sławosz Uznański-Wiśniewski wyrusza na Międzynarodową Stację Kosmiczną – napisał prezydent RP Andrzej Duda na platformie X – To wydarzenie ma nie tylko znaczenie technologiczne, lecz także głęboki wymiar symboliczny. Niech ten lot stanie się inspiracją dla młodych Polaków – tych, którzy odważnie marzą o rzeczach pozornie niemożliwych. Dziś Rzeczpospolita znów staje się częścią wielkiej historii” – zaznaczył Duda.
„Szczęśliwej misji, Panie Sławoszu! Cała Polska patrzy w niebo razem z Panem. Gratulujemy i trzymamy kciuki za powodzenie całej misji. Lećcie z Panem Bogiem!” – zakończył swój wpis prezydent.
„Mamy to! Polska sięgnęła gwiazd!” – napisał na platformie X premier Donald Tusk po starcie misji.
Na podstawie PAP, urania.edu.pl, TVNMeteo
Opracował Krzysztof Szymański
