W dniu 22 stycznia we Lwowie uczczono 163. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego, jednego z najważniejszych, choć tragicznych zrywów niepodległościowych w dziejach Polski. W cieniu trwającej już niemal cztery lata rosyjskiej agresji na Ukrainę, tegoroczne uroczystości miały wymiar głęboko symboliczny i boleśnie aktualny.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP we Lwowie, Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie, Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej, Katolickiego Uniwersytetu III Wieku, Towarzystwa „Zabytek”, polskich organizacji społecznych, nauczyciele oraz młodzież szkół z polskim językiem nauczania.
fot. Anna Gordijewska / Nowy Kurier Galicyjski
– Spotykamy się tu co roku z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi, które potrafi zgromadzić lwowską społeczność, mimo wojny, mimo trudnych warunków – podkreślała Konsul Konsulatu Generalnego RP we Lwowie Dorota Dmuchowska. – Insurekcja styczniowa była najdłużej trwającym zrywem XIX wieku. Nie zakończyła się zwycięstwem militarnym, ale jak pisała Eliza Orzeszkowa: „Gloria victis” – „Chwała zwyciężonym”. To łacińskie hasło pisarka uczyniła tytułem swojej noweli o powstaniu styczniowym. Było to zwycięstwo moralne, które stało się fundamentem kolejnych walk o niepodległość i pamięci o tym, że wolność jest najcenniejszym darem narodu – dodała.
Uczestnicy tegorocznych uroczystości zapalili znicze i złożyli kwiaty przy pomniku powstańca Szymona Wizunasa Szydłowskiego. Obchody zakończyło wspólne odśpiewanie „Roty”. Uczczono również pamięć Artura Grottgera, malarza Powstania Styczniowego, którego grób znajduje się na Cmentarzu Łyczakowskim.
fot. Aleksander Kuśnierz / Nowy Kurier Galicyjski
Górka Powstańcza to jedno z najbardziej wymownych miejsc pamięci narodowej na Łyczakowskiej nekropolii. Wydzielona kwatera powstała pod koniec XIX wieku, gdy we Lwowie, mieście znajdującym się poza zaborem rosyjskim, zaczęli licznie osiedlać się weterani Powstania Styczniowego, zesłańcy i emigranci polityczni. Choć Lwów nie brał bezpośredniego udziału w walkach, uczestnicy insurekcji byli tu otaczani szczególną czcią i szacunkiem. Powstanie Styczniowe, choć zakończyło się klęską, na trwałe wpisało się w świadomość narodową. We Lwowie powstały organizacje społeczne i patriotyczne, m.in. Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego. Dzięki nim pamięć o zrywie przetrwała kolejne pokolenia.
Przy wejściu do kwatery wznosi się pomnik Szymona Wizunasa Szydłowskiego – powstańca, który w lewej dłoni trzyma chorągiew Ziemi Witebskiej z Orłem, Pogonią i Archaniołem Michałem, a prawą rękę unosi w geście wzywającym do walki. Monument, odsłonięty w 1909 roku, jest dziełem znanego lwowskiego rzeźbiarza Aleksandra Zagórskiego. W tej kwaterze spoczywają około 230 uczestników Powstania Styczniowego.
Wśród pochowanych na Górce Powstańczej znajdują się postacie szczególne dla historii Polski i Europy. Najbardziej znany jest Benedykt Dybowski – wybitny lekarz, przyrodnik, badacz Bajkału i Kamczatki. Obok niego spoczywa Bronisław Szwarce, jeden z mentorów Józefa Piłsudskiego, z którym poznali się na zesłaniu. Jest tu również Zygmunt Baczyński, dziadek Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, oraz Gustaw Fischer, aktor występujący na lwowskiej scenie m.in. u boku Heleny Modrzejewskiej. Na innych częściach Cmentarza Łyczakowskiego znajduje się jeszcze ponad 400 mogił uczestników tego bohaterskiego zrywu.
Anna Gordijewska
Groby powstańców styczniowych na Cmentarzu Łyczakowskim. Część 1
Anna Gordijewska
Anna Gordijewska. Polka, urodzona we Lwowie. Absolwentka polskiej szkoły nr 10 im. św. Marii Magdaleny we Lwowie. Ukończyła wydział dziennikarstwa w Lwowskiej Akademii Drukarstwa. W latach 1995-1997 Podyplomowe Studium Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa na KUL. Prowadziła programy w polskim "Radiu Lwów". Nadawała korespondencje radiowe o tematyce lwowskiej i kresowej współpracując z rozgłośniami w Polsce i za granicą. Od 2013 roku redaktor - prasa, radio, TV - w Kurierze Galicyjskim, reżyser filmów dokumentalnych "Studio Lwów" Kuriera Galicyjskiego. Od września 2019 roku pracuje w programie dla TVP Polonia "Studio Lwów". Otrzymała nagrody: Odznaka "Zasłużony dla Kultury Polskiej", 2007 r ., Złoty Krzyż Zasługi, 2018 r.
