Dubno ma prawie tysiącletnią historię i słynęło w Średniowieczu w całej Europie z odbywających się tu targów kontraktowych. Tu urodził się książę Konstanty Ostrogski, który po bitwie pod Orszą, gdzie wspólnie z litewskimi i polskimi wojskami rozbił moskali, został nazwany przez legata papieskiego najwybitniejszym wodzem tych czasów. Tu znajduje się jego rezydencja, gdzie mieszkali jego syn, też Konstanty, i wnuk Janusz, którzy przysporzyli sławy rodowi Ostrogskich.
Miasto Dubno posiada wiele interesujących zabytków: zamek książęcy, który nigdy w swej historii nie został zdobyty przez wroga, kościoły, bramy miejskie. Przed agresją rosyjską miasto odwiedzało blisko sto tysięcy turystów. Po wybuchu wojny część zbiorów z muzeum na zamku trzeba było ukryć w bezpiecznym miejscu, ale nie powstrzymało to działalności Dubieńskiego historyczno-kulturowego rezerwatu. Dziś goście mogą zwiedzać zarówno stałe, jak i tymczasowe ekspozycje w pałacu Ostrogskich i Lubomirskich.
– W 2024 r. ponad 47 tysięcy gości zwiedziło nasz unikalny zabytek architektury o znaczeniu ogólno narodowym – opowiada dyrektor dubieńskiego zamku-muzeum Leonid Kiczaty. – W tym roku postawiliśmy przed sobą ambitne plany dwukrotnego zwiększenia liczby zwiedzających. Spodziewamy się, że po zakończeniu wojny będą do nas przyjeżdżać goście z zagranicy, aby zobaczyć kraj, który zwyciężył agresora, jakim jest Rosja.
Dziś rezerwat współpracuje z 56 instytucjami partnerskimi – muzeami, instytucjami kultury, organizacjami wolontariuszy. Ważnym punktem strategii rozwoju zamku jest również współpraca z najbliższymi sąsiadami – Polską i Litwą. Te kraje są i były zawsze dla Dubieńskiego rezerwatu bramą do Europy.
– Przed rokiem nasz rezerwat przedłużył umowę o współpracy z muzeum w Trokach na Litwie, odrodziły się ścisłe kontakty zawodowe, kontynuowane od pierwszego podpisania umowy w 2012 r. – kontynuuje pan Kiczaty. – W czasie tegorocznego spotkania w Trokach wspólnie z dyrektor Alvygą Zmejevskene omówiliśmy przebieg pleneru artystów-malarzy z obu krajów. Na następnym spotkaniu zaprezentowaliśmy w Trokach faksymile „Ewangelii Dubieńskiej”. Nasi litewscy partnerzy zapewnili nas o przekazaniu cyfrowych wersji starodruków z naukowej biblioteki w Wilnie. Te dzieła wywołują niezwykłe zainteresowanie wśród naukowców Ukrainy.
Zgodnie ze średniowiecznymi tradycjami rycerskimi uklęknąwszy, z rąk Leonida Kiczatego przyjął faksymile „Ewangelii Dubieńskiej” kasztelan zamku w Gniewie w woj. pomorskim Jarosław Struczyński. Dubieńskich naukowców łączy z tym zamkiem ponad 13-letnia współpraca.
– Ten uroczysty i wzruszający moment obserwowali i przyklaskiwali mu pracownicy muzeów nie tylko z Polski, ale z Wielkiej Brytanii, Francji i Szwecji. Zebrali się oni w miejscowości Opalenie w gminie Gniew na międzynarodowym turnieju rycerskim – wspomina dyrektor Dubieńskiego zamku. – Lepszą okazję dla prezentacji arcydzieła ukraińskiego piśmiennictwa trudno sobie wyobrazić – pokazy walk rycerskich, elementy historycznych rekonstrukcji. Wydarzeniu towarzyszyła prawdziwa historyczna atmosfera!
Spotkanie w Polsce zaowocowało nawiązaniem nowych kontaktów z kolegami z zagranicy, omówieniem potencjalnych możliwości nowych wspólnych projektów. Aby lepiej i szczegółowo porozmawiać na ten temat, dyrektor Kiczaty zaprosił kolegów z zagranicy do odwiedzin Dubna. Jako pierwsi skorzystali z zaproszenia koledzy z Kwidzynia w woj. pomorskim. Przekazali oni dla wioski Werba gminy Dubno autobus, od którego klucze przekazała wojskowym ZSU wójt Kwidzynia Kamila Kotwińska. Od wybuchu wojny polscy przyjaciele zapraszają do siebie dzieci z Werby na wypoczynek i regularnie przekazują pomoc humanitarną.
W tym roku na Sali Tronowej zamku w Dubnie z honorami witano delegację z Kwidzynia: Andrzeja Krzysztofiaka, przewodniczącego rady miasta, Wincentego Maciejewskіego, przedstawiciela UNESCO. Dzięki nim dla naszych obrońców nadeszły auta, mieszkańcy zaś Dubna stale doświadczają wsparcia z Polski. W czasie spotkania przewodniczący administracji Dubna Wsiewołod Piekarski prezentował nasz region, jako ostoję spokoju i przedstawił perspektywy rozwoju.
– Bardzo ważne jest dla nas polskie doświadczenie euro integracji, programów grantowych, rozwoju rolnictwa – podkreślił pan Piekarski. – Jesteśmy otwarci na współpracę, wymianę doświadczeń i praktyk europejskich. Jesteśmy szczerze wdzięczni polskim przyjaciołom za stałe wsparcie i wiarę w nasze zwycięstwo.
Ludmiła Pryjmaczuk
Tekst ukazał się w nr 18 (478), 30 września – 16 października 2025
