500 lat temu, 10 kwietnia 1525 roku w Krakowie książę Albrecht Hohenzollern, ostatni wielki mistrz zakonu krzyżackiego, złożył hołd lenny królowi Zygmuntowi Staremu. Dwa dni wcześniej został zawarty traktat krakowski, w wyniku którego Prusy Zakonne zostały przekształcone w Księstwo Pruskie. Był to jeden z dwunastu hołdów pruskich w historii Polski.
To wydarzenie możemy oglądać na jednym z wielkich obrazów Jana Matejki. Malarz przedstawił wielkość Polski pod rządami Jagiellonów – sprawiedliwość, mądrość królów z tej dynastii, rozkwit kultury, jaki nastąpił za ich panowania, „złoty wiek” w historii narodowej, szczególnie mitologizowanej w czasach zaborów.
„Hołd pruski” Matejko zaczął malować pod koniec 1879 roku. Uroczyste przekazanie obrazu nastąpiło 7 października 1882 roku podczas posiedzenia Sejmu Krajowego we Lwowie. Obraz został podarowany przez mistrza narodowi polskiemu dla zapoczątkowania kolekcji, która miała być gromadzona w zamku na Wawelu.
Przez następne lata dzieło było wystawiane w Krakowie, Lwowie i Warszawie, Berlinie, Rzymie, Paryżu, Wiedniu i Budapeszcie. „Hołd pruski” powrócił do Krakowa w 1885 roku. Ale Wawel wówczas wciąż zajmowało wojsko austriackie. Zdecydowano więc, że malowidło będzie tymczasowo eksponowane w Sukiennicach. Pozostaje tam do dziś, w filii Muzeum Narodowego w Krakowie.
