Spośród wielu gazet noszących w tytule słowo „Dziennik” na uwagę zasługuje „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Było to pismo, publikujące zarządzenia urzędowe i ogłoszenia władz wojewódzkich. Ale „Dziennik” mieścił też dział „Nieurzędowe”, a tam wiele ciekawych informacji o życiu II Rzeczpospolitej. Wydawcą pisma był Wydział Ogólny Lwowskiego Urzędu Wojewódzkiego, drukowano pismo w drukarni „Słowa Polskiego”. Przeglądnijmy niektóre materiały z końca kwietnia 1936 r.
W umieszczonym pod koniec marca numerze „Dziennika” mamy rządowe rozporządzenie o „Urządzeniach wodociągowych”. Omawia się tu dokładnie przekrój rur wodociągowych instalacji, wykorzystywanych materiałów, przyłączeń, połączeń, kranów, i innych elementów oraz wszystko co dotyczy odprowadzania ścieków, w tym instrukcje do indywidualnych instalacji urządzeń sanitarnych. Bardzo dokładne zalecenia. Ciekawe jak to się wiąże z obecnymi normami?
Urządzenia zlewowe
§ 66. Urządzenia zlewowe wszelkiego rodzaju powinny posiadać kratki (sitka), stanowiące część urządzenia zlewowego lub przymocowane na stałe przed syfonem. Zlew powinien być zaopatrzony w kurek wodociągowy do przemywania miski zlewowej i syfonu.
Zmywaki i zlewy w większych kuchniach powinny być zaopatrzone w urządzenia do zatrzymywania zawartych w ściekach tłuszczów (tłuszczówniki), posiadające powierzchnię, dostateczną do ochładzania ścieków; urządzenia te powinny mieć otwory łatwo dostępne do czyszczenia.
Podłogi pod zlewami, przeznaczonemi dla wspólnego użytku kilku mieszkań i w łazienkach, powinny być nieprzepuszczalne.
Wanny
§ 67. Wanny należy umieszczać w pomieszczeniach należycie ogrzewanych, przewietrzanych i oświetlonych. Wanny powinny być ustawiane w taki sposób, żeby był zapewniony do nich dostęp w celu utrzymania czystości. Otwór spustowy powinien być zamykany szczelnie za pomocą metalowego korka. Rura spustowa powinna posiadać zamknięcia syfonowe lub kończyć się nad wpustem podłogowym, posiadającym takie zamknięcie.
Wanna powinna posiadać przelew, połączony z rurą spustową powyżej zamknięcia wodnego. Otwór przelewowy powinien być zaopatrzony w sitko.
Klozety
§ 69. Klozety powinny być urządzane w pomieszczeniach, oddzielonych od izb mieszkalnych. Wymiary klozetu na jedną miskę powinny wynosić co najmniej 0.85 m x 1.15 m. Klozet powinien być dostatecznie oświetlony za pomocą okna lub sztucznego światła i powinien być zaopatrzony w oddzielny kanał wyciągowy.
Podłoga powinna być terrakotowa lub z innego nieprzepuszczalnego materjału. Ściany do wysokości 1.2 m. od podłogi powinny być nieprzesiąkliwe i zupełnie gładkie.
Klozety ogólne w domach mieszkalnych powinny znajdować się w pomieszczeniach murowanych, nakrytych betonowym lub ceglanym stropem z bezpośredniem wejściem z podwórza. Pomieszczenia te powinny posiadać podłogę nieprzepuszczalną i wzniesioną co najmniej o 15 cm nad poziom podwórza i odpowiednią wentylację.
Pisuary
§ 70. Pisuary powinny być urządzone w formie gładkich muszel ściennych, posiadających w dnie sitko na stałe przytwierdzone do korpusu albo w formie otwartych żłobków naziemnych z odpowiednią pionową częścią ścienną, wyrobionych z materjału o powierzchni zupełnie gładkiej i niewsiąkliwej.
Pisuary powinny być zaopatrzone w należyte zamknięcia wodne lub oliwne i w stałe lub periodyczne spłukiwanie z oddzielnych rezerwuarków, spuszczających każdorazowo nie mniej niż 2.5 litra czystej wody.
Z działów tej części dowiadujemy się o Komunikatach Pocztowych i rozwoju komunikacji telefonicznej:
– W Urzędzie pocztowym Nowe Miasto k. Przemyśla, pow. Dobromil zaprowadzono 2 bm. służbę telefoniczną i telegraficzną całodzienną na próbny okres 3 miesięcy zamiast dotychczasowej służby w ograniczonych godzinach dziennych.
– W Agencji pocztowej Żelechów Wielki pow. Kamionka Strum. zaprowadzono służbę telefoniczną i telegraficzną w ograniczonych godzinach dziennych „L”.
Kolejnym działem są informacje „O osobach zaginionych i poszukiwanych sądownie za popełnione występki”:
R6–172/36. – Dnia 14. 3. 1936 r. zaginęła Ksenia Hołyńska urodz. 14.2.1913 r. w Bonarówce pow. Rzeszów, c. Piotra i Melanii Baczar, gr. kat., wolna, przy ojcu, wzr. niski, otyła, włosy ciemno blond, czoło małe, niskie, brwi ciemno blond, oczy niebieskie, nos średni, usta średnie, brak 1 lub 2 zębów, broda mała, okrągła, uszy średnie, twarz okrągła, ręce i nogi normalne, mowa miła, akcent ruski.
Ubranie: chustka biała perkalowa, w drobne czarne kwiatki, kamizelka męska, koloru popielatego spódnica perkalowa w białe drobne kropki, czarne, damskie trzewiki sznurowane, podarte, koszula biała cienka. Wedle oświadczenia rodziny była w ciąży.
W razie ustalenia pobytu zawiadomić Posterunek P. P. w Strzyżowie do spr. KD, 60/36.
R6 – 182/36 — Dnia 24. 3. 1936 r. wydaliła się z Zakładu S. S. Opatrzności Bożej w Przemyślu, ul. Krasińskiego 1. 41 i zaginęła Marja Naworolska, ur. 1. 1. 1918 r. w Łańcucie, córka Kazimierza i Rozalji, rzym. kat., wolna, hafciarka.
Rysopis: wzrost średni, postać prosta, szatynka, czoło średnie cofnięte, brwi blisko siebie czarne, oczy czarne, nos prosty, usta szerokie, uzębienie pełne, beret granatowy, sweter zielony lub czerwony, spodniczka bronzowa jasna, półbuciki czarne lakiery, koszula biała, majtki białe, płaszcz popielaty w kraty, stary, przyniszczony, pończochy popielate.
W razie ustalenia pobytu zawiadomić Komisarjat P. P. w Przemyślu do spr. KD. 607/36.
– Sąd Grodzki Zamiejski we Lwowie poszukuje Jana Hipnarowicza, ur. 11 stycznia 1915 r. w Zarudcach, syna Józefa i Zofji Maćkowskiej, przebywającego obecnie we Lwowie, osk. o wyst. z art. 257 k. k. przeciw któremu zawieszono postępowanie karne w myśl art. 5 k. p. k.
– Sąd Grodzki Zamiejski we Lwowie Oddział X Karny zarządza na zasadzie art. 188 § 2 i 542 § 1 kp k. poszukiwania Wolfa Scherafalse Wilhelma Farbera, ur. dnia 24. XII. 1910 w Przemyślu, syna nieślubnego Natana Farbera i Freidy Scher, bez zawodu, ostatnio zamieszkałego we Lwowie, celem odbycia kary 6 miesięcznego więzienia z wyroku Sadu O kręgowego we Lwowie z dnia 10. III. 1936 – V I. 2 K a: 170/36 za wyst. z art. 257 § 1 kk.
Mamy też rubrykę o „Zgubionych i unieważnionych dokumentach”.
Unieważnia się skradziony dowód tożsamości konia Ser. C. Nr. 383.089 własność Arona Kiselsteina z Sokala.
Unieważnia się zgubiony dowód prawa prowadzenia pojazdu mech. Nr. pozw. 721, wydany przez Urząd Wojewódzki Lwowski na nazwisko Stefan Turnau z Mikulic.
Unieważnia się zgubione zaświadczenie wojskowe, wydane przez P. K- U. Przemyśl na nazwisko Stefan Zamłyński z Rozubowic.
Interesujące są też informacje o przetargach na wykonanie robót – coś w rodzaju dzisiejszego prozorro:
PRZETARG PUBLICZNY na wykonanie robót budowlanych w budynku Państwowej Szkoły Zawodowej Żeńskiej we Lwowie, przy ul. Jabłonowskich 1.
Przetarg odbędzie się dnia 28 marca 1936 r. o godz. 10-tej w Dyrekcji Państwowej Szkoły Zawodowej Żeńskiej we Lwowie (ul. Zielona 8).
Oferty w podwójnych zapieczętowanych kopertach, opatrzone tytułem roboty, należy wnieść do Dyrekcji Państwowej Szkoły Zawodowej Żeńskiej we Lwowie, najpóźniej do godz. 10-tej w dniu przetargu, łącznie z pokwitowaniem Kasy Skarbowej na złożone wadjum na 5% sumy ofertowej w gotówce lub walorach.
Ślepe kosztorysy i formularze ofertowe można otrzymać za zwrotem kosztów w Dyrekcji Państwowej Szkoły Zawodowej Żeńskiej we Lwowie w godzinach od 11 do 13-tej, do dnia przetargu.
Komitet Budowy zastrzega sobie prawo swobodnego wyboru oferenta, bez względu na wysokość kwoty ofertowej, względnie prawo nieprzyjęcia żadnej z wniesionych ofert, nadto prawo dowolnego zwiększenia, zmniejszenia lub zaniechania poszczególnych robót.
Termin ukończenia robót w przeciągu 10-ciu tygodni od daty oddania robót do wykonania.
We Lwowie, dnia 14 marca 1936 r.
Inż. Wiesław Garad, Przewodniczący Komitetu Budowy.
Najbardziej interesującą jednak rubryką tej części „Dziennika” są „Wiadomości dla emigrantów”. Świadczą o intensywnym ruchu emigranckim z Rzeczypospolitej, nawet do takich państw jak Rumunia, czy do Afryki i Ekwadoru.
Wyjaśnienie w sprawie wyjazdu do Rumunji
W związku z notatkami, jakie ukazały się w stołecznych i prowincjonalnych pismach codziennych, omawiającem rozporządzenie władz rumuńskich, dotyczące praw pobytu i pracy w Rumunji, Syndykat Emigracyjny wyjaśnia, że do Rumunji na pracę w jakimkolwiek zawodzie mogą wyjechać jedynie posiadacze kontraktów pracy lub wezwań od krewnych i znajomych, wystawionych przez władze tamtejsze i poświadczonych przez najbliższy Konsulat Polski w Rumunji.
Rozporządzenie Rumuńskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odnosi się do wszystkich obcokrajowców, a więc i do obywateli polskich, przebywających w Rumunji i poleca, aby zawczasu starali się oni o przedłużenie prawa pobytu i pracy w Rumunji. Rozporządzenie to wyraźnie podkreśla, że cudzoziemcy, zamierzający wyemigrować do Rumunji, starać się winni o uzyskanie zezwolenia na prawo pobytu i pracy przed wyjazdem. Odpowiednie podania o zezwolenie na pobyt i prawo pracy w Rumunii kierować należy do Rumuńskiego Ministerstwa Pracy, które po zbadaniu i zaopiniowaniu prześle je Rumuńskiemu Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (Wydział Migracji) do ostatecznego wydania decyzji.
Zamierzający zatem wyemigrować do Rumunji winni za pośrednictwem przebywających tam krewnych i znajomych, wystarać się o wymieniony wyżej kontrakt pracy lub wezwanie, poczem będą mogli poczynić starania o uzyskanie paszportu zagranicznego u władz polskich – na wyjazd do Rumunji.
Bez kontraktu pracy lub wezwania wystawionego przez władze rumuńskie, uzyskanie wizy rumuńskiej, a tem samem wyjazd do Rumunji – jest niemożliwy.
Zmiany rejsów linii Polsko-Palestyńskiej
W związku ze zmniejszonym ruchem emigrantów żydowskich z Polski do Palestyny, jeden z okrętów Tow. Gdynia – Ameryka, kursujący na trasie Konstanca – Haifa, zostanie czasowo wycofany.
Okręt S/S Polonia po odbyciu podróży z grupą emigrantów do Palestyny 22 kwietnia rb. (w porcie Haifa dnia 27. IV. rb.) do portu w Konstancy już nie powróci, lecz z Haify uda się do jednego z doków zachodnio-europejskich w celu przeprowadzenia dorocznego remontu. S/S Polonia podejmie po remoncie regularne rejsy z Konstancy do Palestyny dnia 10. VI. rb.
W międzyczasie stałe połączenie z Palestyną będzie utrzymywać S/S Kościuszko, który no zawinięciu do portu w Konstancy w dniu 8 czerwca rb. zostanie wycofany. S/S Kościuszko odbędzie podróż z Konstancy do Gdyni via Istambuł, Pireus, Malta, Algier, Antwerpia – jako statek wycieczkowy.
Oszukańczy werbunek emigrantów na wyjazd do Afryk i Ekwadoru
Państwowe władze emigracyjne wpadły na trop zuchwałej szajki aferzystów emigracyjnych, działających na terenie województw: poleskiego, nowogrodzkiego i wołyńskiego. Namawiani byli wieśniacy na wyjazd do Afryki i Ekwadoru. Przy pomocy sprytnych agitatorów wybranych zpośród miejscowej ludności wiejskiej, rozpowszechniano pogłoski, że udający się do Afryki i Ekwadoru dostaną bezpłatne działki ziemi, że przejazd do tych krajów będzie bezpłatny, względnie obliczony wedł. najniższej specjalnej taksy. Jednak, ażeby móc korzystać z tych wszystkich „przywilejów i dobrodziejstw” należy się „zapisać”. Za wpis pobierano specjalne opłaty i wydawano legitymacje i pokwitowanie z pieczęcią „Skafa” (Organizacja Kozaków w Algierze). Wszystko to robiono dla wzmożenia powagi werbunku i wyciągnięcia większych kwot od nieświadomej ludności wiejskiej.
Na czele oszukańczej bandy stał Stanisław Turkus, podający się za inżyniera. Turkus dobrał sobie, w rozmaitych punktach wymienionych województw, pomocników i w ten sposób impreza werbunkowa objęła znaczny teren woj. wschodnich. Turkus wraz z głównymi pomocnikami został w porę aresztowany. Dochodzenie prowadzone przez władze z całą energją wykazuje jaskrawie niecną robotę oszustów.
Nader smutnym objawem jest fakt, że mimo ciągłych ostrzeżeń i ujawniania przez Syndykat Emigracyjny, a notowanych przez prasę codzienną wypadków nadużyć, popełnianych przez pokątnych doradców i rozmaite samozwańcze biura – ciągle jeszcze znajdują się naiwni, dający posłuch i ciężko zdobyty grosz rozmaitym oszustom.
W celu zapobieżenia podobnym jak powyższy wypadkom, byłoby wskazanem, by wójtowie i sołtysi poszczególnych wsi i gmin informowali miejscową ludność o oszukańczych manipulacjach rozmaitych aferzystów emigracyjnych przez odczytanie odnośnego artykułu licznie zebranym mieszkańcom wsi i gmin przy okazji uroczystości, w szczególności np. po nabożeństwie niedzielnem.
Po wszelkie informacje w sprawie wyjazdu zagranicę, należy zwracać się do Centrali Syndykatu Emigracyjnego w Warszawie, Oddziałów Syndykatu na prowincji lub uprawnionych społecznych instytucji emigracyjnych.
Ruch emigrantów w miesiącu marcu 1936 r.
Za pośrednictwem Syndykatu Emigracyjnego wyjechało do krajów zamorskich i kontynentalnych w marcu rb. ogółem 1.297 osób.
Z liczby tej:
– do Ameryki Południowej wyjechało 837 osób;
– do Ameryki Północnej 313;
– do innych krajów zamorskich 66 osób.
Do krajów kontynentalnych wyjechało ogółem 81 osób.
Wszystkie dokumenty podróży i przygotowania techniczne zostały przeprowadzone przez Syndykat Emigracyjny, a do Palestyny – przez Centralny Sjonistyczny Wydział Palestyński. W miesiącu marcu rb. wyjechało tam 2 120 osób.
Została zachowana oryginalna pisownia
Opracował Krzysztof Szymański
