W dniu 8 listopada br. we Lwowie odbyły się ogolnoukraińskie eliminacje XXXIV Konkursu Recytatorskiego im. Adama Mickiewicza „Kresy 2025”. Konkurs organizowany jest przez Podlaski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” w Białymstoku, a jego organizację wspiera Senat RP w ramach sprawowania opieki nad Polonią i Polakami za granicą.
Uczestnicy Konkursu wraz z opiekunami ulokowani byli w części hotelowej lwowskiego Liceum przemysłu spożywczego i hotelarstwa, recytacje odbywały się w auli Liceum. Tegoroczne eliminacje zgromadziły około 80 recytatorów w wieku od najmłodszych do najstarszych. Geografia też była przedstawiona praktycznie przez całą Ukrainę: od ściany Wschodniej – Odessa, Zaporoże, Biała Cerkiew i Kijów, po Zachód Ukrainy – Zakarpacie, Borysław, Stryj i Lwów.
Uczestnicy byli podzieleni na poszczególne kategorie wiekowe:
I – do lat 7;
II – lata 8–12;
III – lata 13–15;
IV – powyżej lat 16.
Jurorami konkursu byli Magdalena Kiszko-Dojlidko i Magdalerna Kruszyńska z Białegostoku, oraz Małgorzata Miedwiediewa z Baru i Krzysztof Szymański ze Lwowa. Panie jurorki z Białegostoku przysłuchiwały się recytacjom w trybie on line.
Przesłuchania konkursowe swoją obecnością zaszczyciła konsul Konsulatu Generalnego RP we Lwowie Dorota Dmochowska.
Witając zebranych organizator lwowskich eliminacji Elżbieta Korowiecka, prezes Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie, podkreśliła:
– Cieszymy się, że tegoroczne eliminacje zgromadziły tak szerokie koło uczestników. Jest to bowiem święto polskiej poezji i polskiego słowa. Od trzech lat konkurs nie odbywał się we Lwowie. Był na to szereg przyczyn obiektywnych. W 2022 r. konkurs odbył się w systemie on line, co też nie było łatwe. Witam raz jeszcze wszystkich serdecznie i życzę udanych występów.
Zwracając się do zebranych konsul Dorota Dmochowska podkreśliła:
– Drodzy zebrani, organizatorzy, jurorzy, nauczyciele i wychowawcy, a przede wszystkim uczestnicy XXXIV Konkursu recytatorskiego. Spotykacie się po raz kolejny, aby zaprezentować przygotowane recytacje. Ponieważ są to eliminacje centralne, jest to już dla was sukcesem, że dobrnęliście do finału. Mogę powiedzieć, że siedzą przede mną zwycięzcy konkursu. Za chwilę rozpoczniecie zmagania w swoich kategoriach wiekowych. Życzę wam, abyście czerpali z tego radość, by obcowanie ze słowem polskim było dla was przyjemnością i pozytywną rywalizacją, ale również okazją aby się tu spotkać. Przyjechaliście do Lwowa z całej Ukrainy. Swą postawą świadczycie, że słowo polskie jest dla was ważne i że pielęgnujecie miłość do języka ojczystego. Cieszmy się więc z tego, a pobyt we Lwowie będzie dla was niezapomniany.
Tegoroczny Konkurs zgromadził wiele prawdziwych talentów recytatorskich. Jurorzy w wielu wypadkach mieli trudności z wytypowaniem najlepszych w poszczególnych grupach ze względu na wyrównany poziom. Odznaczono również kilka osób ze wspaniałym talentem aktorskim, który niestety w tym przypadku nie był ich walorem. Chodziło bowiem o opisanie wybranego utworu wyłącznie słowami.
W różnych kategoriach wiekowych dobór wierszy był zróżnicowany. Obok klasyków: Brzechwy i Tuwima zabrzmiały pozycje bardziej współczesnych poetów: Doroty Gellner, Danuty Wawiłow czy Barbary Szelągowskiej. Po bardziej ambitne utwory sięgała młodzież w drugiej grupie wiekowej: Marii Konopnickiej, ks. Twardowskiego czy Adama Mickiewicza po Adama Asnyka, Wandę Chotomską i Wisławę Szymborską. W kolejnej grupie recytowano wiersze Iwaszkiewicza, Gałczyńskiego, Szymborskiej i Fredry. Najbardziej ambitne pozycje wybrali uczestnicy IV grupy: Mickiewicza, Staffa, Słonimskiego, Szymborskiej czy Przerwy-Tetmajera.
Jurorzy mieli trudne zadanie, bo poziom uczestników był bardzo wyrównany dosłownie we wszystkich kategoriach. Niestety pewne kłopoty sprawiał dobór tekstów. To już było niedociągnięcie nauczycieli i instruktorów, którzy pracowali z młodzieżą. Na przyszłość powinni poważniej do tego podchodzić lub zasięgać opinii u bardziej doświadczonych osób. Kolejnym minusem było w kilku przypadkach niezrozumienie przedstawionego tekstu przez samych uczestników. To też chyba jest zaniedbaniem nauczycieli, którzy powinni wyjaśnić młodzieży sens tekstu lub po prostu zmienić repertuar. Są to dwie bardzo poważne uwagi, bo często niwelują cały wysiłek recytującego w przygotowaniu wiersza.
Mówiła o tym na zakończenie, zwracając się do uczestników konkursy, ich opiekunów i nauczycieli Małgorzata Miedwiediewa:
– Przede wszystkim pragnę wam gorąco podziękować i pogratulować, ale chcę przedstawić tu kilka uwag, stosujących się występów recytatorów.
Stanowczo za dużo było gestykulacji, które nie wspomagały recytowanego tekstu, a wyglądały bardzo patetycznie. Takie użycie gestykulacji odwraca uwagę od przedstawionego materiału. Niewskazane jest tu również chodzenie po scenie. Nie mamy tu do czynienia z aktorstwem, a z recytacją, gdy obrazy, emocje powinny być przedstawiane jedynie słowem. To samo stosuje się rekwizytów. Szczególnie w grupach starszych były utwory, których recytujący chyba nie rozumieli.
Recytacja powinna być wyłącznie recytacją. Trzeba skupić się na tekście, na stylu, na charakterze utworu. Co się tyczy dykcji, trzeba bardziej pracować nad wymową, nad artykulacją spółgłosek, nad artykulacją tekstu.
Mam uwagę do wyboru tekstów. To wychowawcy powinni dobierać utwór stosownie do wieku uczestnika. Mieliśmy przypadki, gdy przedstawiany utwór absolutnie nie pasował do kategorii wiekowej, przez co był niezrozumiały dla recytującego.
Tu polecałabym instruktorom przeglądanie stron w Internecie, gdzie są streszczenia i opisy utworów. To pomogłoby w lepszym dostosowaniu utworu do wieku uczestnika i sprzyjałoby lepszemu zrozumieniu przez niego tekstu. Bez wątpienia pomoże to w lepszym przygotowaniu uczestnika i podniesieniu poziomu samego konkursu.
Jednak mimo tego wśród jurorów panowała zgodność co do wytypowanych zwycięzców i wyróżnionych recytatorów w poszczególnych grupach wiekowych i charakterystyki ich występów. Po krótkich dyskusjach i analizie recytacji w każdej kategorii wiekowej wytypowano zwycięzców:
Kategoria do 7 lat:
I miejsce – Daryna Kapituła;
II miejsce – Ksenia Kacan;
III miejsce – Stefan Kazak;
Przyznano też cztery wyróżnienia: Amelia Petruniw, Nadia Lisna, Anastazja Nowak i Anna Korobenko.
Kategoria od 8 do 12 lat:
Dwa I miejsca – Jaryna Tracz i Maksym Perwak;
II miejsce – Weronika Kacan;
III miejsce – Anna Kundys;
Wyróżnieni zostali: Alicja Dąbrowska, Eugeniusz Gajda, Milena Dmytryszena, Stanisław Kornafel, Michał Tereszczuk, Anna Biłeńka i Weronika Nowak.
Kategoria od 13 do 15 lat:
I miejsce – Andrzej Blocha;
II miejsce – Sofia Poniatowska;
III miejsce – Daria Kraska;
Wyróżnieni zostali Aleksandra Bidiuk, Weronika Pobirska i Anastazja Dydyk.
Kategoria od 16 lat:
I miejsce – Irena Tkaczenko;
II miejsce – Natalia Szyłowska;
III miejsce – Illa Sawczenko;
Wyróżniono: Alisę Pryszczepową i Maksymiliana Orkusza.
Zdobywcy I i II miejsca z najstarszej kategorii otrzymają możliwość pojechać na finał Konkursu „Kresy 2025” do Białegostoku w dniach 1–6 grudnia br. III miejsce jest rezerwowe, gdyby ktoś ze zwycięzców nie mógł pojechać.
Wszyscy uczestnicy otrzymali od organizatorów cenne upominki oraz dyplomy za poszczególne zajęte miejsce, wyróżnienie, czy po prostu za udział. Faktycznie, jak powiedziała pani konsul – „wszyscy tu byli zwycięzcami”.
Krzysztof Szymański
Tekst ukazał się w nr 21 (481), 14 – 28 listopada 2025
