Tutaj pił wodę Wij Gogola Potok, utworzony przez trzy legendarne źródła, fot. Dmytro Poluchowycz

Tutaj pił wodę Wij Gogola

Dawne grodzisko koło miejscowości Iwankowce w obw. chmielnickim należało niegdyś do zespołu nadzbruczańskich przedchrześcijańskich grodów. Figurę słynnego zbruczańskiego idola – Światowida – znaleziono około 3-4 km stąd.

W tamtych prehistorycznych czasach był to jeden z największych grodów, otoczony kilkoma rzędami wysokich wałów. Rodzynkiem tego miejsca są trzy zasobne w wodę źródła, bijące w jego centrum i zlewające się w jeden potok. Woda ze źródeł od dawna i do dziś uważana jest za świętą i uzdrawiającą.

Z grodziskiem związana jest interesująca legenda, która znalazła swe odbicie w klasycznej literaturze. Po raz pierwszy zapisał ją w 1831 roku leksykograf Władimir Dal, lekarz, którego wówczas posłano na Podole, aby walczył z epidemią cholery.

Oto jej krótka treść:

Kiedyś w dawnym mieście, po którym dziś zostały zarosłe lasem wały, mieszkała piękna księżniczka. Zły i okrutny czarodziej Buniak chciał ją wziąć za żonę, ale mu odmówiła. Czarodziej nasłał na gród swoje wojsko, aby księżniczkę wziąć siłą. Jednak wały były wysokie, a obrońcy odważni. Strumienie zapewniały wodę, zapasy żywności były obfite.

Wówczas czarodziej przyszedł po księżniczkę sam. Jednym spojrzeniem mógł zniszczyć wysokie wały i skruszyć najmocniejsze mury. Bóg, aby ustrzec ludzi przed jego złą mocą sprawił, że nie mógł on samodzielnie podnieść powiek. Czarodziej stale chodził z zamkniętymi oczyma, stąd przezwano go „Śpiący Buniak”. Oczy pomagała mu otworzyć służba – podnosili mu powieki srebrnymi widłami, po czym stawiali złote podpórki.

Buniak zniszczył gród, a jego żołnierze wycięli wszystkich mieszkańców. Zginęła też księżniczka.

Tę zapisaną przez Dala legendę wykorzystał pisarz Nikołaj Gogol, tworząc swego słynnego Wija – złego władcę złośliwych karłów.

Dmytro Poluchowycz

Tekst ukazał się w nr 11 (375), 15 – 28 czerwca 2021

Dmyto Poluchowycz. Za młodu chciał być biologiem i nawet rozpoczął studia na wydziale biologii. Okres studiów przypadał na okres rozpadu ZSRS. Został aktywistą Ukraińskiego Związku Studentów. Brał udział w Rewolucji na Granicie w styczniu 1991 roku. Był jednym z organizatorów grupy studentów, która broniła litewskiego Sejmu. W tym okresie rozpoczął pracę jako dziennikarz. Pierwsze publikacje drukował w antysowieckim drugim obiegu z okresu 1989-90. Pracował w telewizji, w prasie ukraińskiej i zagranicznej. Zainteresowania: Historia, krajoznawstwo, podróże.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

X