• Dytiatyn 99 lat po bitwie

    16 września 1920 roku było już po bitwie warszawskiej, bitwie pod Komarowem, ale oddziały Armii Czerwonej dalej stanowiły niezmiernie groźnego przeciwnika. Dopiero za trzy dni mars...
  • Szczęśliwa Trzynastka

    Po raz pierwszy wręczono nagrody Zasłużony dla Polaków na Wschodzie. Wśród nagrodzonych lwowiacy: dyrektor Polskiego Teatru Ludowego Zbigniew Chrzanowski i redaktor naczelny Kurier...
  • Wkrótce Polsko-Ukraińskie Spotkania w Ja...

    Rozmowy Wolnych z Wolnymi ...

aktualności

Aleksiej Ładin o wymianie więźniów: To wielkie zwycięstwo!

14/09/2019 09:42

Aleksiej Ładin, adwokat z Jałty, nie krył wzruszenia na wieść o wymianie więźniów między Rosją a Ukrainą.

Prezentacja książki o zagładzie Żydów Przykarpackich

11/09/2019 19:11

W Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego odbyła się prezentacja książki „150 ze 150 tysięcy… Zagłada Żydów Przykarpackich jako element etnograficznej i demograficznej katastrofy w Galicji Wschodniej”. Wydarzenie miało miejsce podczas IV Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Stanisławów i Ziemia Stanisławowska w latach 1939–1945”.

IV Międzynarodowa Konferencja Naukowa o Stanisławowie

11/09/2019 18:28

O wydarzeniach, które miały miejsce w Stanisławowie i w regionie w okresie II wojny światowej debatowali naukowcy z Polski i Ukrainy oraz mieszkańcy Iwano-Frankiwska podczas IV Międzynarodowej Konferencji Naukowej Stanisławów i Ziemia Stanisławowska w latach 1939–1945. Wojna – Okupacja – „Wyzwolenie”. Przez trzy dni badacze historii omawiali tematy związane z życiem ówczesnych mieszkańców Stanisławowa i ich losami w czasie II wojny światowej.

Archidiecezjalne dożynki w Krysowicach

11/09/2019 18:09

We wsi Krysowice w obwodzie lwowskim odbyły się archidiecezjalne dożynki. Na placu kościelnym przy sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej zgromadzili się parafianie z całego dekanatu mościskiego, aby podziękować Panu Bogu za zebrane plony ziemi.

Dialog, który buduje…

11/09/2019 06:17

Rozmowa Anny Gordijewskiej z Mariuszem Olbromskim, literatem, muzealnikiem, inicjatorem Dialogu Dwóch Kultur.

Narodowe Czytanie 2019 w Stanisławowie

10/09/2019 12:34

Polska społeczność Iwano-Frankiwska (dawnego Stanisławowa) od kilku lat uczestniczy w akcji Narodowe Czytanie. Lektury w języku polskim i ukraińskim rozbrzmiały na podwórzu Pałacu Potockich.

Kurier czytają wszędzie!

10/09/2019 11:24

Czasy się zmieniły. Kto mógłby pomyśleć jeszcze kilkadziesiąt lat temu, że naszą gazetę można będzie czytać w każdym zakątku świata. Co prawda, nie w wersji drukowanej, ale na naszym portalu za pośrednictwem internetu. No cóż, kiedyś o tym można było tylko pomarzyć.

Lwów na Ochocie

10/09/2019 11:18

Cisza na planie! Akcja! – takie słowa rozległy się wiele razy w starym, stylowym mieszkaniu przy ul. Asnyka na warszawskiej Ochocie, które „grało” gabinet dowódcy Okręgu Korpusu VI Władysława Langnera na placu Bernardyńskim we Lwowie, dziś Płoszczy Sobornej. Zobaczymy je w zwiastunie filmu o obronie Lwowa we wrześniu 1939 r.

Wspieranie nauczania języka polskiego na Ukrainie

10/09/2019 07:05

Fundacja Dziedzictwo Kresowe z Warszawy w ramach realizowanej misji wspierania nauczania języka polskiego za granicą przekazała w darze na rzecz wszystkich placówek oświatowych z polskim językiem nauczania, działających na terenie obwodu lwowskiego, zestawy podręczników, multibooki i pomoce naukowe dla klas początkowych.

publicystyka

Legendy starego Stanisławowa. Część 24

14/09/2019 10:18

Profesorowie-dziwacy

Szlacheckie kontrmarki z czasów upadku Rzeczypospolitej a patriotyzm

11/09/2019 07:09

Kontrmarki na monetach wybijano już w starożytności. Między innymi, na terytorium Ukrainy są one znane od co najmniej IV wieku p.n.e. Znakowanie w ten sposób monet było szeroko praktykowane w Olbii, Chersonezie, Pantykapei i Królestwie Bosporu.

Powódź 1969 roku

10/09/2019 09:43

Przełom maja i czerwca bieżącego roku 2019 zapamięta się mieszkańcom Frankiwska jako czas bezustannych deszczy. Poziom wody w rzekach osiągnął wysokie wskaźniki i gdyby deszcze nie ustały, mogłoby dojść do powodzi.

Krymok – polska wioska na dalekich Kresach

09/09/2019 09:30

Wyjście na grzybobranie może dostarczyć ciekawych i, jeśli się poszczęści, smacznych wrażeń, ale może być też pouczające.

Hop-siup!

09/09/2019 09:13

Samolotem z Warszawy do Lwowa? To tylko chwila!

Jak Polacy Charków budowali. Część LV

05/09/2019 09:48

Polacy w sądownictwie Charkowa do 1917 roku

Kim są uchodźcy

05/09/2019 09:37

Hołdowanie zdrowemu rozsądkowi, szacunek dla logiki oraz zamiłowanie do samodzielnego myślenia, często zmuszają mnie do pisania tekstów pełnych sądów politycznie niepoprawnych.

Tomasz Wolff: Polak z Czechem żyją obok siebie i muszą żyć w dobrych stosunkach

05/09/2019 09:23

Z TOMASZEM WOLFFEM, redaktorem naczelnym „Głosu” – Gazety Polaków w Republice Czeskiej rozmawiał EUGENIUSZ SAŁO.

Lata 1939–1946 „Na bajkach” we Lwowie

04/09/2019 05:59

Niedawno odwiedził nas pan Tadeusz Żuk, nasz stały czytelnik. Pan Tadeusz większość swojego życia spędził we Lwowie, do tego w dzielnicy, w której znalazła miejsce nasza redakcja.

Wojna wisi na włosku

01/09/2019 10:06

Ostatnie dni sierpnia 1939 roku upływały w gorącej atmosferze. Co dnia prasa donosiła o kolejnych prowokacjach niemieckich na granicy i o braku odpowiedniej reakcji ze strony polskiej – „aby nie prowokować”. Na świecie apelowano o pokój, a w kraju o zachowanie spokoju i przygotowanie się do obrony.

Na cmentarzach nie ma granic

27/08/2019 14:00

To już od 33 lat Polacy i Ukraińcy ze Stowarzyszenia „Magurycz” odnawiają stare nagrobki zmarłych różnej narodowości, wyznań i poglądów.

Sprawa Gorgonowej ciągle nie wyjaśniona

-a A+

4 września w Polskim Teatrze Ludowym we Lwowie gościł reżyser filmowy Janusz Majewski, urodzony we Lwowie.

Reżyser przywiózł publiczności lwowskiej film, oparty o autentyczne wydarzenie, które miało miejsce 30 grudnia 1931 roku w willi inżyniera Henryka Zaremby w Brzuchowicach koło Lwowa. Razem z Januszem Majewskim przybył do Lwowa profesor Adam Rotfeld, były Minister Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Patronat nad obecnym przedsięwzięciem objął Konsulat Generalny RP we Lwowie.

Widzów przybyłych na projekcję filmu „Sprawa Gorgonowej” powitał dyrektor i reżyser Polskiego Teatru we Lwowie Zbigniew Chrzanowski: „Cieszę się bardzo, że kolejny raz mogę powitać Państwa w sali naszego teatru. Dzisiaj sala teatralna będzie… salą filmową”.

Zamordowana została siedemnastoletnia córka inżyniera Henryka Zaremby. O morderstwo oskarżono Ritę Gorgonową, gospodynię, kochankę i opiekunkę dzieci Zaremby. Kiedy się poznali, ona miała 23 lata, on – 41. Rita była bez pieniędzy, bez mieszkania, a Zaremba poszukiwał bony do dzieci. Zamieszkali razem. Po kilku miesiącach zaczął się ich romans, na świat przyszła ich córka. Jednak w miarę, jak dorastała pierwsza córka Zaremby, Elżbieta, albo jak ją nazywali domownicy Lusia, stosunki między nią a boną stawały się coraz gorsze. Inżynier zresztą nie dążył do zalegalizowania swego związku z Gorgonową. W końcu Zaremba z Elżbietą postanowili, że przeniosą się razem ze Stasiem (synem Zaremby) do wynajętego mieszkania we Lwowie, a Gorgonowa z córką zostanie w Brzuchowicach. Do przeprowadzki jednak nie doszło. Elżbieta została zamordowana. Gorgonową aresztowano jako podejrzaną o zabójstwo. W 1932 roku sąd we Lwowie skazał ją na karę śmierci, mimo że nie przedstawiono ewidentnych dowodów winy. Proces odbywał się pod silną presją zbulwersowanej opinii publicznej. Sprawę śledziła niemalże cała Polska. Obrońca złożył apelację. Sąd Najwyższy wyrok uchylił i sprawa została rozpatrzona przez Sąd Okręgowy w Krakowie. Tym razem Gorgonową skazano na osiem lat więzienia, uznając, że zbrodnię popełniła pod wpływem silnego wzruszenia. Na mocy amnestii wyszła z więzienia w trzecim dniu wojny.

Obsada aktorska: Ewa Dałkowska (Rita Gorgonowa), Aleksander Bardini (mecenas Maurycy Axer, obrońca Gorgonowej), Mariusz Dmochowski (prokurator Krynicki), Andrzej Łapicki (Kulczycki, sędzia śledczy), Roman Wilhelmi (inżynier Henryk Zaremba, ojciec Lusi), Tadeusz Białoszczyński (Alfred Jendl, przewodniczący składu sędziowskiego w Krakowie), Jan Englert (aspirant Respond), Wojciech Pszoniak (profesor, biegły sądowy podczas procesu w Krakowie), Stanisław Zaczyk (Łaniewski, prokurator oskarżający podczas procesu we Lwowie), Wiktor Nanowski (nadkomisarz Frankiewicz), Michał Pawlicki (Szypuła, prokurator oskarżający podczas procesu w Krakowie), Andrzej Szalawski (Antonowicz, przewodniczący składu sędziowskiego we Lwowie), Andrzej Szczepkowski (Woźniakowski, obrońca Gorgonowej podczas procesu w Krakowie), Maciej Godlewski (Staś Zaremba, brat Lusi), Włodzimierz Boruński (Birnbaum, więzień polityczny), Bohdan Ejmont (żandarm Trela), Stefan Friedmann (fotoreporter „IKC”) oraz inni.

Ewa Dałkowska jako Rita Gorgonowa

Po projekcji filmu odbyło się spotkanie licznie zgromadzonej publiczności lwowskiej z Januszem Majewskim:

Historia Gorgonowej, cały ten proces – to były lata mojego dzieciństwa. Urodziłem się w 1931 roku we Lwowie. W czasie okupacji znalazłem w domu na strychu na ul. Pochyłej, gdzie mieszkaliśmy, rocznik przedwojennego Tajnego detektywa. Pismo to opisywało różne procesy. Ten proces (Gorgonowej) był jednym z najbardziej znanych. Mogłem mieć wówczas lat dziesięć. To zapadło w moją wyobraźnię, w moją pamięć i tak tam się przechowało do lat siedemdziesiątych. Zrobiłem kilka filmów, które dotykają lat międzywojennych, próbuję odtworzyć epokę, której już nie ma, ale która przechowuje się w mojej pamięci. Ta pamięć potem była wzbogacona w klimacie żalu za utraconą małą ojczyzną.

Janusz Majewski opuścił swoją małą ojczyznę w 1944 roku. Jego ojciec został ostrzeżony, że akowska komórka, do której należał, została zdemaskowana, już są aresztowania, że za chwilę mogą zaaresztować również jego.

W ciągu kwadransa mogliśmy zapakować cztery walizki, na dole już czekał na nas samochód.

Janusz Majewski nadmienił, że w powojennym Lwowie jest po raz trzeci: – Właśnie pierwszy raz byłem wtedy, kiedy robiłem dokumentację do Gorgonowej. Potem mi tutaj zrobili jakiś taki przegląd. To były lata osiemdziesiąte, przyjechałem na dzień-dwa. Obchodziłem tutaj swoje urodziny 5 sierpnia. Przywiozłem do Lwowa swego przyjaciela, który był też lwowiakiem. W restauracji Hotelu George`a grali nam stare lwowskie piosenki. Ze Lwowa właściwie nigdy nie wyrosłem.

Profesor Maria Iwanowa, polonistka ze szkoły nr 10 we Lwowie, wspomniała o swoim spotkaniu z Januszem Majewskim podczas jego pobytu we Lwowie. Przychodził on do tej szkoły i sprezentował pani profesor trzy tomy Gutenberga, znalezione przez niego w dawnym mieszkaniu we Lwowie. Teresa Dutkiewicz odczytała wspomnienie szkolne reżysera, zawarte w publikacji książkowej, wydanej z okazji 180-lecia szkoły Marii Magdaleny we Lwowie.

Następnie publiczność zadawała Januszowi Majewskiemu pytania, związane ze sprawą Gorgonowej. – Spotkałem się z córeczką Gorgonowej, która urodziła się w więzieniu. Zapytałem ją – czy ona uważa, że matka mogła to zrobić (zamordować Lusię Zarembiankę)? Odpowiedziała, że raczej – nie. Coraz bardziej chciała bronić matki – powiedział reżyser.

Janusz Majewski przywiózł do Lwowa film „Sprawa Gorgonowej”, jak sam zaznaczył, dlatego, że akcja filmu odbywa się we Lwowie i na pewno film będzie dobrze przyjęty przez publiczność lwowską. I niewątpliwie, miał rację.

W tekście zostały wykorzystane materiały z strony www.filmpolski.pl

Maria Basza
Tekst ukazał się w nr 4 (46) 30 września 2007

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja.

©2011-2019 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.