• Jak Polacy Charków budowali. Część L

    Działalność polskich architektów gubernialnych na terenie guberni charkowskiej ...
  • Jezuici. Część 5

    Klasztory rzymskokatolickie na Wschodzie Rzeczypospolitej ...
  • Wielkie święto dzieci

    Z ministrem Adamem Kwiatkowskim, Sekretarzem Stanu ds. Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą w Kancelarii Prezydenta RP, który towarzyszył Pierwszej Damie, Pani Agacie Kornhau...

aktualności

Żegnaj dzieciństwo

19/06/2019 16:14

Koniec maja obfituje w szereg uroczystości, w których biorą udział dzieci: to przede wszystkim Dzień matki, Dzień dziecka i uroczystości ukończenia kolejnego roku nauki. W przedszkolu nr 48 przy ul. Metrologicznej we Lwowie te trzy ważne daty obchodzono „za jednym zamachem” 5 czerwca.

Jubileusz 25-lecia kapłaństwa misjonarzy oblatów Maryi Niepokalanej

15/06/2019 09:05

W dniach 4–6 czerwca we Lwowie odbyło się jubileuszowe spotkanie misjonarzy oblatów Maryi Niepokalanej (OMI), którzy przed 25 laty, 18 czerwca 1994 r. otrzymali w Obrze święcenia kapłańskie. W spotkaniu uczestniczyli oblaci pracujący w Polsce, Szwecji, Norwegii, Belgii, na Madagaskarze i na Ukrainie.

82. posiedzenie Sejmu. Uchwały o patronach 2020 roku

14/06/2019 16:15

W czwartek podczas drugiego dnia 82. posiedzenia Sejmu posłowie zdecydowali o ustanowieniu patronów 2020 r. Uhonorowani zostali: św. Jan Paweł II, hetman Stanisław Żółkiewski i Roman Ingarden. 2020 rok będzie także rokiem Bitwy Warszawskiej w jej 100. rocznicę.

Spotkania na Pokuciu II – Warsztaty Rafajłowskie 2019

14/06/2019 08:38

Młode stowarzyszenie Res Carpathica już po raz drugi zorganizowało dużą konferencję poświęconą Karpatom Wschodnim. W Stanisławowie i w Rafajłowej spotkali się specjaliści z dziedziny historii, architektury, etnologii, kultury, turystyki miejsc położonych w Karpatach wschodnich.

Wręczono Doroczne Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

13/06/2019 06:28

W środę w Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się gala wręczenia Dorocznych Nagród Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Galę poprowadzili wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński oraz aktorka Małgorzata Kożuchowska.

Biskup Stanisław Dowlaszewicz z Boliwii: „Kościół lwowski jest Kościołem żywym”

10/06/2019 17:21

Biskup Stanisław Dowlaszewicz był gościem czerwcowej Kongregacji Duchowieństwa i Osób Konsekrowanych archidiecezji lwowskiej, połączonej z XI Archidiecezjalnym Dniem Ministranta.

Kijów: zakończyła się X Sesja ZP Polski, Litwy i Ukrainy

08/06/2019 13:51

Polscy, litewscy i ukraińscy parlamentarzyści spotkali się w Kijowie na wspólnej sesji parlamentów trzech krajów

Pierwsza dama RP z wizytą na Ukrainie

08/06/2019 13:47

Spotkaniem z Polakami w Żółkwi zakończyła swoją wizytę na zachodniej Ukrainie małżonka prezydenta RP Agata Kornhauser-Duda. W czasie swojego pobytu pierwsza dama odwiedziła również Polaków mieszkających we Lwowie, Złoczowie i Stanisławowie (obecnie Iwano-Frankiwsk).

publicystyka

Apassionata – wspomnienia dawnych dni

17/06/2019 09:42

Młode pokolenie już z pewnością nie pamięta, ale wiele starszych osób zanuci z chęcią słynną „melodię szczęścia chwil” z Apassionaty w wykonaniu legendy polskiej piosenki w latach 50. i 60. Janusza Gniatkowskiego.

Tylko efektywne i dotkliwe działania powstrzymają rosyjskie bezprawie i represje na Krymie

15/06/2019 09:03

Przed niespełna dwoma tygodniami minęła 75. rocznica stalinowskiej deportacji Tatarów krymskich – o świcie 18 maja 1944 roku skończyła się era tatarskiego Krymu.

Julian Oktawian Zachariewicz. Część II

15/06/2019 08:00

Julian Oktawian Zachariewicz – zapomniany ojciec polskiej architektury

Legendy starego Stanisławowa. Część 22

14/06/2019 11:16

Młyn Immerdauera

Inne końce świata. Gdynia

13/06/2019 11:08

Zwiedzanie Gdyni nie znajduje się raczej na szczytach list atrakcji polecanych turystom w Trójmieście. My jednak uznaliśmy to za obowiązkowy punkt programu i nie zawiedliśmy się.

Zabytkowy most w Pasiecznej

12/06/2019 11:04

W Pasiecznej (rejon nadwórniański, obwód iwanofrankiwski), położonej nad toczącą z Gorganów swe wody Bystrzycą Nadwórniańską, znajduje się niezwykły, zapomniany zabytek techniki – potężny żelazny most kratownicowy, przerzucony przed ponad stu laty przez tę rzekę dla potrzeb leśnej kolei wąskotorowej łączącej Nadwórnę z Rafajłową.

Wystawa Krajowa

11/06/2019 10:55

Mija 125 lat od wydarzenia, które udowodniło, że Kraj Galicji i Lodomerii w Monarchii Austro-Węgierskiej ma znaczny potencjał artystyczny, kulturowy, rolniczy, techniczny i przemysłowy. 5 czerwca 1894 roku we Lwowie po kilkuletnich przygotowaniach otwarto Wystawę Krajową.

Lwów pod muchą

10/06/2019 10:31

Kurierowe rozmowy przy kawie

Wspólne prace konserwatorskie na terenie Lwowa

08/06/2019 08:22

We Lwowie odbyła się inauguracja kolejnego polsko-ukraińskiego eta

Demokracja – a co jak nie po naszej stronie?

31/05/2019 11:11

Pisanie, że rok 2019 jest dla Polski i dla Ukrainy rokiem wyjątkowym, może się zdawać banalnym.

Pamięci Zofii, która uratowała miasto

-a A+

Ceremonia otwarcia i poświęcenia pomnika (Fot. Rada Miasta Trembowli)

W Trembowli na górze zamkowej podczas obchodów 915-lecia miasta odsłonięto pomnik odważnej Polce, żonie komendanta Zamku Trembowelskiego Zofii Chrzanowskiej (historyczne imię Anna Dorota von Frezen), która w 1675 roku uratowała miasto przed Turkami.


Autorem pomnika jest tarnopolski rzeźbiarz Roman Wilguszyński. Makietę pomnika stworzył pod koniec 2011 roku. Podstawą pomnika były zdjęcia przedwojennego pomnika Zofii Chrzanowskiej, który stał w miejskim parku na Górze Zamkowej i został zniszczony po wojnie. Jako materiał autor wybrał szary trembowelski piaskowiec.

 

Na otwarcie pomnika od rana na Górę Zamkową ciągnęli mieszkańcy miasta. „Pamiętam pomnik jeszcze z 

Artyści pracujący przy pomniku z Romanem Wilguszyńskim na czele (Fot. Rada Miasta Trembowli)

tamtych lat, – mówi mieszkanka Trembowli Sofija Moroz. – Taki był ładny, a go zniszczyli. Stała Chrzanowska z jedną ręką i bez głowy. A teraz zrobiono bardzo ładny pomnik”.

 

„Według przekazów, w czasie wojny polsko-tureckiej w 1675 roku, wojska tureckie pod dowództwem Ibrahima Paszy, przez dziewięć dni oblegały zamek, – opowiadają w radzie miasta. – Załoga zamku była nieliczna – około 200 osób, z nich 80 dragonów pod dowództwem Jana Samuela Chrzanowskiego. Broniono się ostatkiem sił. Turcy oblegali zamek metodycznie i po kilku dniach zamienili go na kupę kamieni, ale zdobyć go nie mogli.

 

Nieprzyjaciel cztery razy zakładał pod zamek miny, ale gdy te wybuchały, więcej szkody zadawały oblegającym niż obrońcom. Jednak obrońcom powoli zaczęły puszczać nerwy i zaczęto myśleć o kapitulacji, aby zachować życie. Tę rozmowę podsłuchała żona Chrzanowskiego. Gdy radzono o kapitulacji, otworzyły się drzwi, a do komnaty weszły kobiety i dzieci. Na czoło wysunęła się pani Chrzanowska z dwoma nożami i powiedziała: „Nie może być żadnych rozmów z najeźdźcą. Będziemy walczyć razem i razem zginiemy lub obronimy zamek”. A potem zwróciła się do męża: „Mój mężu, jeżeli poddasz fortecę, to jeden nóż przebije twoje serce, a drugi moje, jeżeli w nich zgaśnie miłość do wolności i Ojczyzny”.

Leopold Loeffler „Anna Dorota Chrzanowska na zamku w Trembowli”, Lwowska Galeria Sztuki, Lwów (Fot. malygosc.pl)

Takim argumentom komendant nie mógł nic przeciwstawić, rozpuścił naradę i do 5 października forteca trzymała się, aż podeszły z odsieczą główne siły Rzeczypospolitej z Janem III Sobieskim na czele. W nagrodę Samuel Chrzanowski otrzymał kolejny stopień wojskowy, a żołnierze po 100 dukatów. Decyzją Sejmu obrońca Trembowli otrzymał tytuł szlachecki i pięć tysięcy złotych.


Trembowelski zamek Turcy w końcu zdobyli i zniszczyli. Ale stało się to dwanaście lat później, w 1687 roku. Po tym forteca trembowelska już nie dźwignęła się z ruin, a po 1699 roku całkowicie straciła swoje znaczenie obronne. Austriacy zorganizowali tu koszary, które ostatecznie zlikwidowali w 1880 roku. Potem mury zamkowe zaczęto rozbierać na materiał budowlany i do moszczenia dróg. Pod koniec XIX wieku ruiny oczyszczono i doprowadzono do porządku. W latach 20. XX wieku z inicjatywy komisarza miasta Sylwestra Komisiewicza i burmistrza Kazimierza Missoni ruiny zamkowe odrestaurowano, główną wieżę wysprzątano i zrobiono w niej restaurację, a w 1930 roku uczniowie trembowelskiego gimnazjum zorganizowali tu teatr pod otwartym niebem.


Mieszkańcy Trembowli pamiętali o swej dzielnej obrończyni. Już w XVII wieku sporządzono pomnik, który ustawiono na pagórku poza zamkiem. Nie wiadomo jak wyglądał, – mówią urzędnicy w Radzie Miasta. – W XX wieku Rada gminy postanowiła uczcić Zofię Chrzanowską nowym pomnikiem. Autorem był trembowelski rzeźbiarz Jan Bochenek. Pomnik przedstawiał kobietę o zdecydowanym, a jednocześnie błagalnym wyrazie twarzy, jedną ręką trzymającą nóż, a drugą – wskazującą na miasto. Pomnik był okrasą miasta, został jednak zniszczony w 1944 roku. W 1982 roku uporządkowano cokół pomnika i wmurowano niezniszczoną płytę. Na cokole ustawiono symboliczną wazę.


Cokół został odnowiony i nową figurę ustawiono na początku lipca 2012 roku.

 

Sabina Różycka

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja.

©2011-2019 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.