Ormiańska wystawa we Lwowie

-a A+

We Lwowskim Muzeum Historii Religii otwarto wystawę „Kościół Ormiański we Lwowie (1991–2016)”.

Organizatorami interesującej i unikalnej imprezy są Muzeum Historii Religii, Katedra Ormiańska we Lwowie oraz Związek Ormian Ukrainy. Wystawione eksponaty pochodzą również ze zbiorów Lwowskiego Muzeum Historycznego i Biblioteki Naukowej Uniwersytetu Lwowskiego. Związek Ormian Ukrainy przedstawił na wystawie fotografie i dzieła sztuki współczesnej Ormian ukraińskich wykonane nie tylko we Lwowie, ale też w innych miastach Ukrainy (m.in. w Dnieprze – d. Dniepropietrowsku oraz Kamieńskim – d. Dnieprodzierżyńsku).

Na uroczyste otwarcie wystawy przybyli przedstawiciele Ormian lwowskich z Towarzystwa Kultury Ormiańskiej „Ahpiur”, parafianie Katedry Ormiańskiej, lwowscy naukowcy, urzędnicy, krajoznawcy i członkowie różnych towarzystw narodowych działających w naszym mieście. Nie zabrakło też przedstawicieli Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej. Zaświadczyło to po raz kolejny o wielokulturowości, wielonarodowości, wieloobrządkowości współczesnego społeczeństwa lwowskiego. Wśród gości honorowych obecni byli: biskup Markos Oganesian, zwierzchnik Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego na Ukrainie, arcybiskup Igor Woźniak, metropolita lwowski UGKC, ksiądz infułat Józef Pawliczek, wikariusz generalny archidiecezji lwowskiej Kościoła rzymskokatolickiego, archimandryta Paisij Kucharczuk z Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Przybyli również przedstawiciele administracji państwowej obwodu lwowskiego i władze miasta Lwowa. Obecne było ormiańskie duchowieństwo ze Lwowa i niektórych innych miast Ukrainy.

Na otwarcie wystawy zaśpiewał chór liturgiczny „Sagmos” działający przy Katedrze Ormiańskiej we Lwowie. Zebrani uważnie wysłuchali przemówień biskupa Markosa Oganesiana, dyrektora Muzeum Historii Religii Oresta Małcia oraz znanego znawcy kultury i historii Ormian dr Iryny Gajuk.

Kuratorem wystawy i jej najważniejszym organizatorem jest Anastazja Kamałdinowa, starszy pracownik naukowy Muzeum Historii Religii. Dla Kuriera Galicyjskiego powiedziała: „Historia Ormian na Ukrainie liczy ponad tysiąc lat i najważniejszym czynnikiem zachowania ich tożsamości była działalność Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego. Lecz w okresie radzieckim nie istniało życie religijne Ormian lwowskich, we Lwowie nie było żadnego ormiańskiego duchownego, żadnej czynnej świątyni ormiańskiej. Dopiero w niepodległej Ukrainie powstały możliwości dla rozwoju kultury i życia duchownego osób różnych narodowości, w tym Ormian lwowskich i na ogół ukraińskich. Liczba etnicznych Ormian na Ukrainie stanowi ponad sto tysięcy osób. 28 listopada 1991 roku w naszym państwie oficjalnie została zarejestrowana diecezja Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego. Zarejestrowano parafie we Lwowie, Kijowie, Odessie, Charkowie, Dnieprze i innych miastach. Dziś zwierzchnikiem tego Kościoła na Ukrainie jest biskup Markos Oganesian. Katedralną świątynią, jak i 650 lat temu, jest kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Lwowie. Proboszczem parafii katedralnej jest ojciec Tadeos Geworgian, zaś diakonami są Armen Akobian i Artur Minasian.

Na wystawie chcieliśmy pokazać życie Kościoła Ormiańskiego we Lwowie na przestrzeni dwudziestu pięciu lat niepodległej Ukrainy. Na fotografiach można zobaczyć pierwszą mszę świętą odprawioną na dziedzińcu obok jeszcze zamkniętej świątyni i uroczystości przekazania katedry wiernym. Również chcieliśmy przedstawić informację o ludziach – od księży do konserwatorów, których praca pomogła odnowić unikatowy zabytek. Na wystawie opowiadamy też o wkładzie współczesnych Ormian w życie kulturalne Lwowa i Ukrainy. Przecież Kościół to nie tylko zabytkowa budowla, ale i wspólnota ludzi, których łączy wiara, obrządek, zaś dla Ormian to też symbol przynależności do narodu ormiańskiego. Wystawa jest również poświęcona przełomowym wydarzeniom w historii Ormian na Ukrainie: 400. rocznicy wydrukowania pierwszej książki ormiańskiej na Ukrainie i 25-leciu rejestracji ormiańskiej diecezji na Ukrainie”.

Historyk sztuki dr Iryna Gajuk zwróciła uwagę obecnych na niezwykle bogatą historię Kościoła Ormiańskiego na Ukrainie, na zabytki sztuki ormiańskiej w muzeach lwowskich i ukraińskich. Część z tego można było zobaczyć na wystawie – unikatowy XV-wieczny marmurowy chaczkar (krzyż ormiański), Ewangelie drukowane bądź pisane w staroormiańskim języku grabar (liturgicznym języku Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego). Na kilku obrazach przedstawiono najbardziej znane wydarzenia z historii ormiańskiej. XIX-wieczny obraz olejny „Chrzest Armenii” pochodzi ze zbiorów Muzeum Historii Religii. Natomiast współczesny obraz „24 kwietnia 1915 roku” ormiańskiego artysty z Dniepra Warużana Ajrapetiana przedstawia jeden z momentów dramatycznej historii deportacji i ludobójstwa Ormian w Imperium Osmańskim.

Diakon Armen Akobian od lat zbiera oryginalne świadectwa życia i działalności Ormian we Lwowie. Z jego ciekawych zbiorów na wystawie zaprezentowano kilka litografii przedstawiających zabytki ormiańskie. Obok w gablotkach znajdują się współczesne publikacje poświęcone historii Ormian we Lwowie i Ukrainie, ormiańskim zabytkom (przede wszystkim Katedrze Ormiańskiej). Wśród nich wyróżnia się monumentalna praca dr Iryny Gajuk „Ilustrowana encyklopedia kultury ormiańskiej na Ukrainie” (po rosyjsku). Obok prace naukowe wybitnego lwowskiego naukowcy, ormianologa i znawcy stosunków ukraińsko-ormiańskich prof. Jarosława Daszkewycza „Ormianie na Ukrainie” i „Armenia i Ukraina”. W 1998 roku prof. Daszkewycz był odznaczony ormiańskim Orderem św. Sahaka i Mesroba. Ten order można zobaczyć w jednej z gablot, gdzie także znajdujemy odznaczenia dla Iryny Gajuk i ojca Tadeosa Geworgiana, który w swoim czasie konsekrował pierwszą świątynię ormiańską w Górskim Karabachu.

Najbardziej bogato udokumentowana jest kronika odrodzenia Kościoła Ormiańskiego we Lwowie i na Ukrainie, odrodzenia życia kulturalnego i społecznego Ormian lwowskich, prac konserwatorskich na terenie Dzielnicy Ormiańskiej we Lwowie. Bogato została udokumentowana działalność we Lwowie i na Ukrainie trzech kolejnych zwierzchników Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego biskupa Natana Oganesiana, arcybiskupa Grigorisa Buniatiana i biskupa Markosa Oganesiana.

Na dalszych zdjęciach przedstawiono wizytę papieża Jana Pawła II w Katedrze Ormiańskiej 25 czerwca 2001 roku i wizytę katolikosa wszystkich Ormian Garegina II 18 maja 2003 roku. Właśnie katolikos konsekrował ponownie Katedrę Ormiańską przekazaną wiernym po wielu latach wykorzystywania jej jako magazynu ikon. Na wystawie pokazano również szaty liturgiczne biskupa Markosa Oganesiana i ojca Tadeosa Geworgiana.

Wielkie wrażenie pozostawiają współczesne dzieła sztuki ormiańskich artystów z Dniepra i Kamieńskiego. Garnik Chaczatrian przedstawił dwie rzeźby wykonane z żelaza w zupełnie niezwykłej technice artystycznej. Są to „Golgota” i „Komidas Wardapet”. Sejran i Andrij Alawerdianowie przedstawili kilimy wykonane w tradycyjnej technice ormiańskiej. Na jednym kilimie umieszczono alfabet, drugi wykonany jest z półszlachetnych minerałów kwarcu, ametystu, szpatu szmaragdowego i oka tygrysa.

Jurij Smirnow
Tekst ukazał się w nr 23-24 (267-268) 16 grudnia – 16 stycznia 2016

31/10/2007 17:02

Ocalmy przeszłość, zachowajmy przyszłość

Modlitwa ekumeniczna i wspólne sprzątanie na Cmentarzu Łyczakowskim

29/12/2007 15:36

Ks. Samuel Manugiewicz

Zapomniany przez wszystkich osiemdziesięciopięcioletni ociemniały starzec ks. Samuel Manugiewicz zmarł 24 grudnia 1956 roku w Kutach. Przy złożeniu jego zwłok w rodzinnym grobowcu w starej części cmentarza obecna była tylko nieliczna gromadka staruszek Ormianek i Polek.

Fot. mmtarnow.com
04/03/2013 09:12

Franciszek Ksawery Zachariasiewicz-Abgaro

Zachariasiewicz-Abgaro Franciszek Ksawery (1.12 1770 – 12. 06. 1845) – ksiądz ormiański, biskup rzymskokatolicki.

Urodził się w Stanisławowie (ob. Iwano-Frankiwsk) w szlacheckiej rodzinie ormiańskiej, która od czasów średniowiecznych osiadła w Galicji. Przedstawiciele tej rodziny byli bogatymi kupcami, członkami sądów ormiańskich we Lwowie, księżmi (ormiańskimi i rzymskokatolickimi w XVIII w.).

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja.

©2011-2017 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.