• Powroty wygnanego w siebie

    Franciszek Haber – poeta i prozaik, autor scenariuszy filmowych, którego twórczość obfituje w wiele cennych dzieł głównie o tematyce morskiej i żeglarskiej, ostatnio dołączył też d...
  • Poczuć dumę z tradycji polskiego lotnict...

    W Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego wygłoszono fascynujący wykład „Tradycje godła polskiego lotnictwa wojskowego”. Jak amerykańcy lotnicy trafili do 7. Eskadry Lotni...
  • Pokaz filmu „Tam był mi raj. Opowieść o ...

    Są takie wydarzenia w Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego, na które brakuje miejsca. Wolontariusze dostawiają kolejne rzędy krzeseł, a chętni cały czas przybywają. Tak...

aktualności

Odbył się VII Festiwal „Odkrywamy Paderewskiego” we Lwowie

20/11/2018 14:11

Po raz siódmy we Lwowie odbył się Międzynarodowy Festiwal „Odkrywamy Paderewskiego”.Festiwal został rozpoczął się od występu orkiestry Filharmonii Lwowskiej pod batutą Hobarta Earle’a ze specjalnym udziałem Marianny Humetskiej.

Zaduszki na Cmentarzu Janowskim we Lwowie

20/11/2018 10:21

W Dniu Zadusznym, 2 listopada miejscowi Polacy oraz przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP we Lwowie zgromadzili się tradycyjnie przy grobie św. abpa Józefa Bilczewskiego na Cmentarzu Janowskim. Mszy św. przewodniczył metropolita lwowski abp Mieczysław Mokrzycki.

Mocny głos Polski na radzie ds. zagranicznych w Brukseli! Jest propozycja sankcji

20/11/2018 08:49

Polska zaproponowała objęcie sankcjami osób odpowiedzialnych za organizację wyborów we wschodniej Ukrainie - poinformował szef MSZ Jacek Czaputowicz po dzisiejszym spotkaniu Rady ds. Zagranicznych w Brukseli.

Odsłonięcie pomnika generała Stanisława Maczka

19/11/2018 17:21

3 listopada dokonano odsłonięcia pomnika generała Stanisława Maczka przed Urzędem Miasta w Edynburgu.

Obchody 100-lecia odzyskania niepodległości Polski w Iwano-Frankiwsku

19/11/2018 09:42

Obchody 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę były w dawnym Stanisławowie bardzo intensywne. Rozpoczęły się o 10 rano i trwały przez cały dzień. Ostatnim akcentem była zabawa taneczna pod hasłem „Strefa wolności”.

Uroczysta Akademia z okazji 100. rocznicy odzyskania Niepodległości Polski w Szczercu

18/11/2018 20:31

18 listopada w Szczercu k. Lwowa odbyła się Uroczysta Akademia z okazji 100. rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości.

Wyprawa Towarzystwa Karpackiego w Czarnohorę i „Spotkanie Vincenzowskie” w Bystrzcu

17/11/2018 10:35

Jak co roku członkowie i sympatycy Towarzystwa Karpackiego ponad tydzień wędrowali przez Czarnohorę i jej nieodległe okolice. Tym razem w wyprawie uczestniczyło 16 osób, którzy, czy to w grupie głównej, czy w podgrupach, z zakarpackiego Rachowa dotarli do naszego Bystrzca na uroczystość poświęconą 130. rocznicy urodzin Stanisława Vincenza.

Rafał Wolski „Konsulem Roku” 2018

16/11/2018 21:49

Konsul Generalny we Lwowie Rafał Wolski otrzymał w Dniu Służby Zagranicznej nagrodę im. Andrzeja Kremera „Konsul Roku”.

publicystyka

15 lat Szkoły Plastycznej „Wrzos”

19/11/2018 17:24

Spotykamy się z Państwem w jubileuszowym 2018 roku. Rok ten jest bogaty na jubileusze.

Do Lublina na uroczystości niepodległościowe

19/11/2018 17:17

Na zaproszenie Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich oddział w Lublinie, Polski Teatr Ludowy ze Lwowa uświetnił tegoroczne obchody 100-lecia Niepodległości Polski swoim występem przed lubelska publicznością.

W Stanisławowie rozpoczął się 7. Przegląd Najnowszych Filmów Polskich „Pod Wysokim Zamkiem”

18/11/2018 20:13

Filmem „Cicha noc” w reżyserii Piotra Domalewskiego rozpoczął się 7. Przegląd Najnowszych Filmów Polskich „Pod Wysokim Zamkiem” w Iwano-Frankiwsku (d. Stanisławowie). Licznie zebrana publiczność stanisławowska sprawiła, że w sali kina „Lumiere” dostawiano krzesła.

Kubek z Kijowa

18/11/2018 10:45

– Weronika... Złamałam palec u nogi.
– ???
– Ale i tak jadę do Kijowa.
– No. Nie spodziewałam się po tobie niczego innego.

Kapucyni. Część 2

18/11/2018 10:41

Klasztory rzymskokatolickie na wschodzie Rzeczypospolitej

Rozbójnicy, rekieterzy i ludowi mściciele

17/11/2018 10:32

Dawno już przyglądam się pewnemu ciekawemu tematowi. Co nieco wspominałem już o nim w swych poprzednich publikacjach, zaś artykuł „Historia nieudaczników i rezunów” wywołał potok oburzenia. Zarówno ze strony amatorów, jak i ze środowiska zawodowych historyków.

Jak Polacy Charków budowali. Część XXXVIII

16/11/2018 10:20

Patriota i męczennik sprawy narodowej Marian Karol Dubiecki (1838–1926)

360. rocznica podpisania Unii Hadziackiej

16/11/2018 10:08

16 września br. minęło dokładnie 360 lat od bezprecedensowego wydarzenia, które miało odmienić losy Europy Wschodniej. Sojusz trzech wielkich narodów, których obywateli dziś nazwiemy Polakami, Ukraińcami i Litwinami, zmienić miał układ sił na starym kontynencie, zapewnić stabilność relacji i zakończyć trwające od lat bratobójcze walki.

"100 na 100" i "Muzyka Niepodległości"

14/11/2018 07:06

Wieczorem 11 listopada we Lwowskiej Filharmonii Narodowej w ramach projektu "100 na 100. Muzyczne dekady wolności" odbył się ekskluzywny koncert polskiej współczesnej muzyki klasycznej z udziałem muzyków ukraińskich z Ensemble Nostri Temporis pod dyrekcją Romana Rewakowicza z Warszawy.

Boska polichromia z Gwoźdźca

-a A+

(Fot. Muzeum Historii Żydów Polskich)Pod koniec października w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie zostanie otwarta wystawa główna. W pierwszej dekadzie lutego dziennikarzom zaprezentowano fragmenty ekspozycji, na które składają się m.in. zabudowania z żydowskich dzielnic w polskich miasteczkach.


Najciekawszym fragmentem wystawy jest odtworzone sklepienie nieistniejącej synagogi z Gwoźdźca koło Kołomyi na Pokuciu. Synagoga z Gwoźdźca będzie ozdobą galerii „Miasteczko”, na które składają się świątynia, rynek z kramami, karczma i dom. Sklepienie spalonej gwoździeckiej synagogi odtworzono w ramach projektu „Gwoździec Re!konstrukcja”, przygotowanego przez Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny z udziałem pracowni Handshouse Studio z Massachusetts (Laura i Rick Brown byli pomysłodawcami rekonstrukcji). Wyjątkowy projekt edukacyjny zakładał przygotowanie na podstawie zdjęć archiwalnych (synagoga w Gwoźdźcu była jedną z trzech najstarszych synagog drewnianych o zachowanej dokumentacji zgromadzonej na przełomie XIX/XX wieku) rekonstrukcji XVII-wiecznego dachu synagogi o kształcie namiotu.


(Fot. sztetl.org.pl)Świątynia powstała około roku 1640. Synagoga z Gwoźdźca była niezwykle interesującym przykładem łączenia architektury drewnianej i murowanej. Jej wnętrza zdobione były polichromią. Bima (podwyższenie w centrum synagogi w formie altany z balustradą i baldachimem, gdzie znajduje się stół do czytania i wykładania Tory) uderzała bogatą dekoracją rzeźbiarską.


Do udziału w projekcie zaproszono młodzież z Polski, innych krajów europejskich i USA. W ciągu kilku lat w ramach warsztatów obejmujących różne rodzaje rękodzieła odtwarzano kolejne elementy dachu i sklepienia. Prace nadzorował międzynarodowy zespół historyków, architektów i artystów zajmujących się tradycyjnym rękodziełem drewnianym. Uczestnicy warsztatów własnoręcznie zrekonstruowali przykrycie synagogi z Gwoźdźca. Konstrukcję wykonano na terenie skansenu w Sanoku. Pierwszy etap prac wykonano w Sanoku kilka lat temu – do odtworzenia użyto techniki ciesielskiej, materiałów i narzędzi używanych w okresie powstania synagogi.


Stuosobowa grupa studentów z Polski i zagranicy przygotowała więźbę dachową i sklepienie z drewnianych paneli wykorzystując elementy klasycznego rękodzieła drewnianego. Zachowane fotografie i opis pomiarów świadczą o bogactwie form sklepień konstruowanych w bóżnicach drewnianych na terenie Polski. Ciekawym przykładem była właśnie synagoga z Gwoźdźca. Po ukończeniu pierwszego etapu prac, kolejnym zadaniem stało się odtworzenie wyjątkowych malowideł. Po warsztatach malarskich przystąpiono do odtworzenia polichromii. Użyto farb wykonanych na bazie wody, kleju oraz naturalnych pigmentów.


(Fot. sztetl.org.pl)Synagogę w Gwoźdźcu dekorował żydowski malarz Israel, syn Mordechaja Liśnickiego z Jaryczowa, a w 1729 r. malowidła zostały odrestaurowane przez Isaaka, syna Jehudy Lejba z Jaryczowa, podczas przebudowy sklepienia w początkach XVIII wieku.


Malowidła w drewnianych świątyniach żydowskich powstawały bardzo rzadko, polichromowana sztukateria zwykle stanowiła sieć ozdobnych listew i ornamentów geometrycznych, niekiedy też motywem przewodnim było przedstawienie Jerozolimy, zburzonej świątyni oraz sceny ich opłakiwania. W Gwoźdźcu artyści wykonali dekorację przedstawiającą Świątynię Jerozolimską otoczoną zwiniętym w pierścień Lewiatanem – potworem morskim, który stanie się pożywieniem sprawiedliwych po przyjściu żydowskiego Mesjasza i odbudowaniu świątyni. Jak piszą autorzy opracowania „Jerozolima w kulturze europejskiej” Piotr Paszkiewicz i ‎Tadeusz Zadrożny – „Świadczy to, że malowidło wyobraża właśnie tę wytęsknioną świątynię”. Religia żydowska zakazywała przedstawiania wizerunków tego co jest na ziemi, co jest w niebie, w wodzie i pod wodą. Stąd jeśli w synagogach pojawiały się polichromie – były to wzory geometryczne i inskrypcje. Na południowo-wschodnich terenach Rzeczpospolitej zaczęto przedstawiać też wizerunki mitycznych stworzeń, zwierząt i ornamenty roślinne. Na sklepieniach w Gwoźdźcu pojawiły się znaki zodiaku, jednorożec walczący z lwem, niedźwiedź, pantera, słoń, wielbłąd, zające, kuropatwy, kruki, jastrzębie, indyki i koguty. Przedstawione stworzenia mają swoją symbolikę, uzupełnioną tekstami biblijnymi i przysłowiami.


Pamiątką wskazującą na lokalizację szafy ołtarzowej, w której przechowywano zwoje Tory jest wizerunek dwóch gryfów trzymających tablice mojżeszowe.


Malowidła odtwarzano m.in. dzięki zachowanej w rękopisie pracy badawczej Karola Maszkowskiego. Od roku 1896 aż po koniec 1907 roku malarz mieszkał w Żabiem na Huculszczyźnie. Jesienią 1891 roku wyjechał do Gwoźdźca, gdzie zajął się przygotowywaniem rozprawy o polichromii w synagodze. Na polecenie krakowskiej Akademii Umiejętności uzupełnił pracę dokumentacją rysunkową na przełomie 1898/1899. Zachowały się jego rysunki tuszem do niedoszłej publikacji „Bożnica drewniana w Gwoźdźcu”.


Synagoga w Gwoźdźcu spłonęła w czasie pogromu Żydów dokonanego przez wojska rosyjskie podczas I wojny światowej. Rekonstrukcja stała się możliwa dzięki Irene Platke, wsparcie finansowe donatorki pozwoliło uruchomić projekt „Gwoździec Re!konstrukcja”. Projekt był unikatowym przedsięwzięciem ze względu na historyczno-edukacyjny i międzynarodowy zasięg. „Historia nie musi być tylko pisana, mówiona, pamiętana czy interpretowana. Historia może też być robiona. „Re!konstrukcja” dachu synagogi z Gwoźdźca jest właśnie projektem historii robionej” – pisali na swojej stronie współtwórcy projektu.


Fragment malowideł (Fot. Muzeum Historii Żydów Polskich)Rok temu, w marcu 2013, zrekonstruowany dach nieistniejącej synagogi w Gwoźdźcu zamontowano w Muzeum Historii Żydów Polskich jako jeden z elementów tzw. wystawy głównej.


Wystawa główna jest najważniejszą częścią Muzeum. Zostanie zamontowana w podziemiach gmachu na powierzchni ponad 4 tys. m². Obejmuje osiem działów: „Las”, „Pierwsze spotkania”, „Paradisus Iudaeorum” (Raj dla Żydów), „Miasteczko”, „Wyzwania nowoczesności”, „Ulica”, „Zagłada”, „Po wojnie”. Przygotowane chronologicznie galerie ilustrują dzieje Żydów w Polsce od średniowiecza po czasy współczesne. Wystawę przygotowuje międzynarodowy zespół naukowców i kuratorów pod kierunkiem prof. Barbary Kirshenblatt-Gimblett. Wystawa główna łączy tradycyjne ekspozycje z najnowszymi multimedialnymi rozwiązaniami. Koszty na realizację wystawy – ponad 120 mln złotych – uzbierali darczyńcy z całego świata. Montaż ekspozycji potrwa do czerwca. Odsłonięcie nastąpi 28 października 2014 roku. Muzeum Historii Żydów Polskich wybudowano na koszt Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny (donacje prywatnych sponsorów z całego świata). Muzeum Historii Żydów Polskich udostępniono dla zwiedzających w kwietniu 2013 roku, było to tzw. „małe otwarcie”.


Beata Kost
Tekst ukazał się w nr 3 (199) za 14-27 lutego 2014

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja.

©2011-2018 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.